Hannah van der Korput
13 december 2024, 14:00

Vooral jonge boeren verkopen vaker op het eigen erf

Meer boeren verkopen hun groenten, fruit of eieren op het eigen erf. Het aantal bedrijven dat via zo’n korte keten verkoopt, lag in 2023 9 procent hoger dan in 2020. De opbrengsten zijn goed voor zo’n 2,2 miljard euro.

Getty Images 1468259766 Onderzoek wijst uit dat jongere ondernemers vaker via korte ketens verkopen. | Credits: Getty Images

Dat concluderen onderzoekers van Wageningen Economic Research (WER). De afdeling van Wageningen Universiteit & Research houdt zich onder andere bezig met markt- en ketenonderzoek. In het onderzoek houdt de korte keten in dat producten direct door de boer of via maximaal één tussenliggende partij aan consumenten worden verkocht.

Meer boeren

Het aandeel korte ketenbedrijven is in elke provincie toegenomen en eieren vormen de grootste afzetmarkt. Boerenbedrijven die via de korte keten verkopen, zijn vaker biologisch. Onderzoek wijst uit dat jongere ondernemers vaker via korte ketens verkopen. Bedrijfseigenaren onder de 35 jaar verkopen zo’n 10 procent vaker op het eigen erf dan ondernemers boven de 66 jaar.

Meer omzet

De totale opbrengsten via korte ketenverkoop worden geschat op zo’n 2,2 miljard euro en ligt rond de 6 procent van de agrarische productiewaarde in 2023. Daarmee is de opbrengst 50 procent hoger dan in 2020.

Deze bedrijven doen het al

Diverse agrarische bedrijven in Nederland verkopen al via zo’n korte keten. In restaurant Vaderland worden producten uit eigen moestuin getransformeerd tot culinaire hoogstandjes. “Op het erf verbouwen we diverse groenten en kruiden. Die vormen de basis van de gerechten die we serveren. We streven ernaar om jaarrond te eten van deze plek”, vertelde eigenaresse Lianne van Genugten eerder aan Change Inc.
Vaderland beschikt ook over een boerderijwinkel. Daar worden verse seizoensgroenten verkocht met bijbehorende recepten en huisgemaakte producten zoals quiche en cake. Voor kaas, brood en andere producten werkt Vaderland samen met boeren uit de omgeving. “We verkondigen dezelfde boodschap als in het restaurant, namelijk: het kan anders en het is nog leuk ook. De setting van de winkel is alleen net wat laagdrempeliger.”

Een ander voorbeeld is voedselbos Lingehout. Daar kunnen aangesloten leden zelf hun voedsel oogsten. Naast gezellig is dat ook leerzaam, ziet medeoprichter Gerdien Dijkstra. “Mensen weten precies waar hun eten vandaan komt, hoe het groeit en wat er allemaal bij komt kijken. Daarbij kunnen etenswaren uit het voedselbos variaties aanbrengen in het menu. Er is veel meer eetbaar dan mensen denken.”

Duurzamer?

Als het gaat om de duurzaamheid van productieketens, is er geen pasklaar antwoord op de vraag of korte of lange ketens duurzamer zijn. Korte productieketens hebben over het algemeen een kleinere ecologische voetafdruk, omdat de producten van minder ver hoeven te komen. Bovendien hebben korte ketens vaak een positief effect op de lokale economie en zorgen ze voor transparantie. Aan de andere kant kunnen lange productieketens soms efficiënter zijn, door de manier waarop de keten is ingericht. Bovendien kan een lange productieketen bijdragen aan de ontwikkeling van internationale handel en economische groei.

Lees ook:

Opmerkelijk: wetenschappers waarschuwen voor veel meer CO2-uitstoot en zorgkosten door opmars AI

Het mag inmiddels geen geheim meer zijn dat het datagebruik van de mensheid de nodige milieu-impact heeft. Er is namelijk een hoop energie nodig om de vele datacentra van stroom te voorzien die nodig zijn om onze digitale wereld overeind te houden. Maar de snelle ontwikkelingen op het gebied van AI en de daaraan gerelateerde rekenkracht zorgen ervoor dat dit energieverbruik flink stijgt. En zolang dat energieverbruik leunt op fossiele bronnen stijgt daarmee de uitstoot van broeikasgassen en andere schadelijke stoffen. Wetenschappers van de Universiteit van Californië hebben nu berekend dat de opkomst van datacentra in de VS in aanloop naar 2030 kunnen leiden tot 600.000 astmapatiënten en 1.300 vroegtijdige sterftes. Dat is meer dan een derde van het aantal huidige astmapatiënten in het land. Schade door fijnstof Waar in Nederland zo’n 90 procent van alle datacentra op hernieuwbare energie draait, is dat in de VS allerminst het geval. Daar worden de meeste systemen gevoed met fossiele energie met schadelijke uitstoot als gevolg. Fijnstof is bijvoorbeeld een van de stoffen die invloed hebben op de gezondheid van mensen. De wetenschappers berekenden dat de uitstoot die gepaard gaat met het trainen van een AI-model gelijk staat aan de uitstoot van een gemiddelde auto die 10.000 keer tussen Los Angeles en New York, (4.500 kilometer keer 10.000) rijdt. Stijgende zorgkosten Deze data koppelden de wetenschappers vervolgens aan data van het Environmental Protection Agency. Dit orgaan monitort onder andere wat de gezondheidsschade als gevolg van broeikasgasuitstoot is. De conclusie van het onderzoek is dat de zorgkosten als gevolg van datacentra in aanloop naar 2030 kunnen stijgen tot 20 miljard dollar. Dit bedrag is twee keer zo hoog als de gezondheidskosten die geassocieerd worden met de Amerikaanse staalindustrie en komt in de buurt van de gezondheidsimpact van al het rijdend verkeer in grote staten als Californië. Hernieuwbare bronnen en kernenergie De wetenschappers benadrukken dat extra onderzoek nodig is om de berekeningen van hun studie verder te valideren. Hernieuwbare bronnen en kernenergie kunnen een belangrijke rol spelen in het vergroenen van datacentra. In de tussentijd is het volgens de onderzoekers belangrijk om de kennis en bewustwording van de schadelijke gevolgen van datacentra te vergroten. Lees ook: Opmerkelijk: oude tissues verwerken tot bouwmaterialenOpmerkelijk: in Nederland maken we de gezondste vlees- en zuivelvervangersOpmerkelijk: topsporters kaarten het klimaatprobleem aan