Hidde Middelweerd 11 augustus 2023, 11:45

Zelfs het oudste en sterkste mos ter wereld overleeft klimaatverandering waarschijnlijk niet

De mossoort Takakia is al ruim 390 miljoen jaar oud en overleefde maar liefst drie massa-extincties. Maar of het de huidige opwarming van de aarde ook overleeft? Onderzoekers verwachten van niet.

Takakia lepidozioides Takakia past zich razendsnel aan. Maar is het snel genoeg voor de huidige klimaatverandering? | Credits: Stu Crawford via Wikimedia Commons

De Takakia-familie bestaat uit slechts twee types mos. Deze zijn apart van elkaar te vinden in de Verenigde Staten en Japan, maar er is maar één plek in de wereld waar ze allebei groeien: het Tibetaanse Hoogland, 4.000 meter boven zeeniveau.

Klimaatverandering gaat te snel

Takakai-mos is bijzonder. Het beschikt over het hoogste aantal snel-evoluerende genen van alle mossen. Hierdoor kan het zich snel aanpassen aan veranderende omstandigheden. Die eigenschap zorgde er bijvoorbeeld voor dat het mos vrolijk doorgroeide toen de dinosauriërs massaal uitstierven.

Maar hoewel het mos zich razendsnel kan aanpassen, kan het de huidige opwarming van de aarde waarschijnlijk niet bijbenen. Het klimaat verandert nu simpelweg te snel. Onderzoekers deden elf jaar lang onderzoek naar het mos in het Himalaya-gebergte en zagen de hoeveelheid Takakai-mos in die periode snel afnemen. Ze rapporteerden er onlangs over in het wetenschappelijke tijdschrift Cell.

Levensduur verlengen

De wetenschappers registreerde tijdens hun onderzoeksperiode van slechts elf jaar een temperatuurstijging van 0,4 graden Celsius in de regio. De hoeveelheid Takakai-mos nam in die periode af met ongeveer 1,6 procent per jaar. De onderzoekers voorspellen dat er aan het einde van de eeuw nog maar 1.000 tot 1.500 vierkante kilometer land beschikbaar is waar het mos goed kan gedijen. Maar tegen die tijd is het oudste mos ter wereld waarschijnlijk al uitgestorven.

Het onderzoeksteam is inmiddels hard bezig om het Takakai-mos naar andere regio’s in Tibet te verplaatsen, waar het zijn levensduur hopelijk kan verlengen.

Lees ook:

Opmerkelijk: zonlicht blokkeren met een ruimteparaplu en een meteoriet

Om de opwarming van de aarde tegen te gaan, onderzoeken wetenschappers de mogelijkheid van ‘geo-engineering’: het op grote schaal beïnvloeden van het klimaat. Daarbij kijken ze bijvoorbeeld naar manieren om regenval te stimuleren of juist te blokkeren, en naar het reflecteren van zonlicht. Geo-engineering is een omstreden fenomeen. Aan de ene kant waarschuwen experts ons ervoor dat het terugdringen van de mondiale CO2-uitstoot te langzaam gaat, en dat draconische maatregelen als het beïnvloeden van het klimaat hard nodig zijn. Maar anderen doen het juist af als symptoombestrijding; “paracetamol voor de koorts”. Het gevaar bestaat dat mensen door geo-engineering gedemotiveerd worden om hun CO2-uitstoot terug te dringen, hetgeen onverminderd nodig blijft. Ook zijn alle gevolgen van de technieken nog niet te overzien. En, misschien nog wel het grootste vraagteken: wat geeft ons het recht om te morrelen met natuurlijke systemen? Ruimteparaplu Die zorgen weerhielden István Szapudi, een onderzoeker van de Universiteit van Hawaii, er niet van om een nieuwe manier te onderzoeken waarmee zonlicht kan worden weerkaatst. Hij kwam met een wel heel opvallend idee dat uit twee delen bestaat. Allereerst: het plaatsen van een groot zonnescherm in de ruimte. Dit scherm zou zich dan tussen de aarde en de zon moeten bevinden, waardoor minder zonlicht het aardoppervlak raakt en de aarde dus minder opwarmt. Dit idee is niet nieuw, maar werd voorheen wel praktisch onmogelijk geacht. Dat komt omdat een dergelijk scherm enorm zwaar zou moeten zijn om weerstand te kunnen bieden tegen zwaartekrachten en zonnestraling. Het materiaal, zelfs het allerlichtste, zou veel te duur zijn om dat gewicht te kunnen behalen. Bovendien beschikken we niet over de capaciteit om zulke zware elementen vanaf de aarde de ruimte in te brengen. Binden aan meteoriet Maar het tweede onderdeel van zijn idee, het deel dat een weerwoord biedt tegen de eerder genoemde bezwaren, is het meest opmerkelijke. Szapudi heeft namelijk bedacht om een contragewicht aan de ruimteparaplu te binden die ervoor moet zorgen dat deze op zijn plek blijft. Daardoor zou het totale gewicht van de paraplu wel 100 keer zo licht kunnen zijn. Het contragewicht kunnen we vinden in de ruimte, meent de onderzoeker. Dat kan namelijk een gevangen meteoriet zijn, of maangruis. Juist ja: een gigantische paraplu, geketend aan een meteoriet. Nu nog niet mogelijk Szapudi heeft berekend dat het ruimtescherm slechts één procent van het totale gewicht van de constructie zou opmaken. De rest bestaat uit het contragewicht, dat dus niet vanaf de aarde de ruimte ingebracht hoeft te worden. Zelfs het relatief lichte scherm is nu nog te zwaar om met raketten te worden vervoerd, maar Szapudi verwacht dat dit in de komende decennia een mogelijkheid kan worden. Daardoor zou het pas idee over enkele tientallen jaren pas tot uitvoering gebracht kunnen worden.Meer opmerkelijk:Italianen koelen hun koeien voor de Parmezaanse kaasBlue Origin wil zonnecellen van maanzand maken (óp de maan!)Leidt CO2-uitstoot tot groenere oceanen?