Eva Segaar 10 juni 2021, 15:29

Zweedse onderzoekers: 'Dompel vis onder in een citroenbad om verspilling tegen te gaan'

Het eten van haring brengt veel restafval met zich mee. Omdat we slechts een klein deel van de vis eten, belandt meer dan de helft nooit op ons bord. En omdat dat wat overblijft na het fileren maar kort goed blijft, belandt er een groot deel in de afvalbak. Maar onderzoekers van de Technische Universiteit Chalmers in Zweden hebben daar iets op gevonden.

Adobestock 267809510 "Als het bij haring kan, kan het bij alle vissoorten," zegt professor Ingrid Undeland. | Beeld: Unsplash

De stukken haring die overblijven na het fileren, denk aan de kop en vinnen, zijn een paar uur later al van veel mindere kwaliteit dan het deel van de haring dat we meteen opeten. Dat snelle afbraakproces komt doordat in de kop en ruggengraat van de vis meer bloed zit, wat het vetzuur sneller afbreekt en zorgt voor een nare kleur en geur. Daarom is het lastig om dit deel van de vis te verwerken, en eindigt het vaak als veevoer of wordt het zelfs weggegooid. Maar door de haring in een oplossing met citroenzuur en rozemarijnextract te dopen, blijft het volgens de onderzoekers langer goed.

Volgens wetenschappers aan de Wageningen Universiteit zijn er strengere regels nodig om kweekvis duurzaam te maken. Lees hier waarom. 

Dippen in zure oplossing

“Deze nieuwe technologie geeft producenten meer tijd om deze zijstroom te verwerken. Daardoor kan het opgeslagen of getransporteerd worden, zodat er verschillende voedselingrediënten van kunnen worden gemaakt,” zegt Ingrid Undeland, Professor Food Science bij de Technische Universiteit Chalmers. Samen met haar collega’s deed ze onderzoek naar hoeveel langer de haring goed kan blijven als het in de zure oplossing wordt gedipt. De opslagtijd kan op 20 graden van maximaal een halve dag worden verlengd met drie dagen, en op nul graden zelfs met meer dan elf dagen.

Volgens Undeland bestaat de ‘dip’ uit alleen natuurlijke ingrediënten als rozemarijnextract, citrusextract, vitamine C en E, en proef je er niets van terug. “Het antioxidant waarmee we hebben gewerkt is heel neutraal in smaak, en heeft geen rozemarijn- of citrussmaak”, laat ze desgevraagd weten.

Visserij onder vuur

Sinds de Netflixdocumentaire Seaspiracy ligt de visserij onder vuur. Oplossingen als deze kunnen ervoor zorgen dat we minder vis hoeven te vangen, omdat we de reststromen ook kunnen gebruiken. Dat is nu nog lastig, omdat het zo snel bederft. Undeland deed daarom onderzoek naar die reststromen. Volgens de onderzoeker werkt het zure bad bij meer vissoorten. “Als het bij haring kan, een vis met veel eiwitten en onverzadigde vetzuren, kan het bij alle soorten vis.”  

Van de visresten kan nog veel worden gemaakt. De ruggengraat en kop zijn bijvoorbeeld rijk aan spieren, en kunnen daarom als visgehakt of eiwit worden gebruikt. De buik en darmen zijn rijk aan omega-3-vetzuren, daar kan visolie van worden gemaakt. En de staartvin is geschikt voor de aanmaak van zeecollageen, wat in veel crèmes zit om rimpels tegen te gaan of als voedingssupplement wordt geslikt.

Undeland zegt de technologie zeker naar de markt te willen brengen: ”Het heeft enorme potentie om meer waarde toe te voegen aan visgrondstoffen.” In september doen ze een aantal grootschalige projecten met een lokaal haringbedrijf. Als dat succesvol blijkt, kan hiermee voedselverspilling in de visserij worden teruggedrongen.

Luister de podcast met FishTales oprichter Bart van Olphen. “Ik vind iedereen die een voorbeeldfunctie heeft in Nederland, dus de koks op televisie of de mensen die kookboeken schrijven, die zullen een vooraanstaande rol moeten innemen om mensen bewust te laten zijn van het feit dat er duurzame en niet-duurzame vis bestaat.”

Shell belooft schoorvoetend beterschap en versnelt verduurzaming van activiteiten

De rechtbank in Den Haag oordeelde twee weken geleden dat Shell zijn CO2-emissies in 2030 met 45 procent moet reduceren ten opzichte van 2019. Daar moet het bedrijf van de rechter onmiddellijk mee beginnen, of het nou in hoger beroep gaat of niet. Met dit bericht laat Van Beurden weten dat Shell zal voldoen aan de eis.Uitspraak draagt niets bij aan reductie CO2Maar dat gaat niet van harte. Van Beurden schrijft in zijn bericht dat Shell overweegt om het vonnis aan te vechten bij een hogere rechter. Ook laat hij weten nog steeds ‘teleurgesteld te zijn’ over de uitspraak. Volgens de topman was het juist Shell die de toon aangaf in de transitie van de oliesector, door als eerste aan te kondigen niet alleen de eigen, maar ook de emissies van zijn klanten te willen terugbrengen. Ook blijft Van Beurden het onterecht vinden dat Shell ‘als enige’ op de vingers wordt getikt door de rechter en denkt dat de uitspraak niets bijdraagt aan de reductie van CO2.Directeur Donald Pols van Milieudefensie die de rechtszaak tegen Shell aangespannen heeft zegt in een reactie ‘ambivalente gevoelens’ te hebben bij het bericht van Van Beurden. “Het is hoopgevend dat Van Beurden reageert. Want het laat zien dat de urgentie van de zaak is doorgedrongen tot het hoogste niveau binnen het bedrijf. Het laat zien dat hij de uitspraak serieus neemt.”Pols: bedenkingen bij de boodschap van Van BeurdenTegelijkertijd heeft Pols ook bedenkingen bij de boodschap van Van Beurden. Want in het bericht herhaalt Van Beurden dezelfde argumenten die het bedrijf ook tijdens de rechtszaak aanvoerde en laat weten dat Shell zijn strategie ‘niet zal aanpassen, maar versnellen’. Want volgens Van Beurden weet het bedrijf allang dat het, net als iedereen, haast moet maken met het bereiken van de doelstellingen van Parijs om zo de opwarming van de aarde te beperken tot 1,5 graad. Daarvoor heeft Shell volgens de topman al duidelijke doelen gesteld.Daarmee blijft de topman dus vasthouden aan een strategie die volgens de rechter ‘niet concreet’ is en ‘vol met voorbehouden’. “Het beleid van Shell is gericht op het verlagen van de CO2-intensiteit van de producten die het verkoopt”, zegt Pols. “Dat is een relatieve doelstelling. Want als ze meer producten verkopen, stijgt alsnog de CO2-uitstoot. De rechter heeft gezegd dat Shell in absolute zin zijn CO2-uitstoot terug moet brengen. Maar daar reageert Van Beurden niet op. Dat roept bij mij de vraag op of ze de uitspraak wel goed hebben gelezen.”De wereld zou er niks mee opschietenIn zijn post laat Van Beurden weten dat Shell gewoon door zal gaan met het produceren van olie en gas. ‘Omdat de wereld het nodig heeft’ en consumenten daarom vragen. “Want wat zou er gebeuren als Shell van vandaag op morgen opeens zou stoppen met het verkopen van benzine en diesel”, vraagt Van Beurden zich af. “De CO2-uitstoot van Shell zou zeker afnemen. Maar de wereld zou er niks mee opschieten. Want de vraag naar diesel blijft ongewijzigd en vrachtwagenchauffeurs en automobilisten zouden gewoon naar een andere benzinepomp rijden.”Onvoldoende laten doordringenVolgens Pols is dit een herhaling van zetten. “Dit is precies de argumentatie die Shell ook tijdens de rechtszaak aanvoerde en waar de rechter korte metten mee gemaakt heeft. De rechter heeft geoordeeld dat Shell een zelfstandige verantwoordelijkheid heeft om de CO2 terug te dringen, onafhankelijk van wat de samenleving doet.” Dat Van Beurden daar nu weer op terugkomt laat volgens Pols zien dat ze de uitspraak nog onvoldoende tot zich hebben laten doordringen.In zijn bericht schrijft Van Beurden verder dat Shell de inkomsten uit fossiele activiteiten nodig heeft om financieel aantrekkelijk te blijven voor investeerders. Dat is opmerkelijk omdat de druk op Shell om te verduurzamen vanuit beleggers de afgelopen jaren juist significant toeneemt, een trend die ook bij andere oliebedrijven zichtbaar is.Activistische aandeelhoudersZo krijgt de activistische beleggersgroep Follow This, die Shell sinds 2015 oproept zijn beleid in lijn te brengen met de klimaatdoelen van Parijs, steeds meer steun. Tijdens de laatste aandeelhoudersvergadering van Shell stemde maar liefst 30 procent van de aandeelhouders voor een klimaatresolutie van Follow This. Drie jaar geleden kreeg de resolutie nog maar 5,5 procent. Bij drie Amerikaanse oliebedrijven ConocoPhilips, Philips 66 en Chevron werden de klimaatresoluties van Follow This dit jaar met een meerderheid van de stemmen aangenomen.Afgezien van de belofte om de bestaande strategie versneld uit te voeren wijst Van Beurden in zijn bericht vooral ook naar de samenleving en overheden. Want de energietransitie is ‘een te grote uitdaging voor één bedrijf alleen’, daar moet iedereen aan bijdragen.Een leidende rolHij pleit daarom voor helder en consistent overheidsbeleid en samenwerking tussen en met overheden, andere bedrijven en klanten om de vraag naar duurzame energie te laten groeien. Want dat is volgens Van Beurden de snelste manier om een CO2-arme energievoorziening te realiseren, een uitdaging waarin Shell ‘een leidende rol zal blijven spelen.’In zijn bericht kondigt de topman aan dat Shell gaat zoeken naar manieren waarop ze de CO2-emissies nog verder kunnen verlagen. Daarvoor zal Shell de komende jaren ‘harde maar berekende’ maatregelen nemen. Hoe die eruit zien is nog onbekend, maar Pols laat weten dat Milieudefensie de ‘vinger aan de pols’ zal houden.    Het is de vraag hoe lang investeerders oliebedrijven nog als gunstige belegging zullen beschouwen als zij zich niet snel aanpassen aan de energietransitie. Bij Exxon Mobil greep activistische aandeelhouder Engine no1 in door drie nieuwe bestuurders aan de bestuurstafel te laten plaatsnemen. Daarmee willen ze het bedrijf bewegen een duurzamere koers te gaan varen, want een slecht klimaatbeleid is niet goed voor de portemonnee.