CHANGE ENERGY

“Waterstof is de sleutel voor een duurzaam energiesysteem”

Chantal van Halen, Arup

Ingenieursbureau Arup kijkt integraal naar projecten, omdat ‘niemand het alleen kan’ 

In Nederland is ontwerp- en adviesbureau Arup relatief onbekend. Maar wereldwijd heeft het bureau - dat betrokken is bij stadsontwikkeling, energie- en bouwprojecten - 16.000 mensen op de loonlijst. “Alle projecten die we doen, pakken we duurzaam aan”, zegt Chantal van Halen, business lead energy bij Arup in Nederland.  

De Deense architect Jørn Utzon won in 1957 de aanbesteding voor het ‘Opera House’ in Sydney. Ieder jaar zien miljoenen mensen op nieuwjaarsdag op het televisiejournaal het vuurwerk boven dit iconische bouwwerk. Utzon had een spectaculair ontwerp gemaakt met gigantische gekromde schelpachtige vormen. Hij nam afstand van de destijds heersende kubistische trends.  

Opera House  

Maar de architect had één probleem: hij had geen idee hoe de enorme gekromde vormen geconstrueerd moesten worden. Het was Ove Arup zelf, de oprichter van het advies- en ontwerpbureau Ove Arup & Partners, die met veel creativiteit en samenwerking met vele verschillende specialisten de visie van Utzon wist te realiseren. De reputatie van Arup was daarna wereldwijd gevestigd. Inmiddels heeft het bureau 16.000 mensen in dienst en vestigingen in 35 landen.  

“De bouw van het Opera House was enorm complex, zeker in die tijd zonder digitale hulpmiddelen.” De bouw speelt zich af ver voordat de loopbaan van Van Halen’s begon, maar deze casus uit de bedrijfshistorie wordt gekoesterd. “Wij waren toen al goed in het combineren van disciplines. Zo werken we vandaag de dag nog steeds. Wij zetten adviseurs, architecten, ingenieurs en bouwers bij elkaar aan tafel. Wij kijken integraal naar projecten, vanuit het besef dat niemand het alleen kan.”  

Zes ontwerpprincipes  

De missie van Arup luidt ‘We shape a better world’. “Als advies- en ontwerpbureau worden we veel door overheden ingehuurd voor onder andere stadsontwikkeling en gebouwrenovatie en gebruiksoptimalisatie. Daarbij letten we altijd op sociaal welzijn en maatschappelijke impact”, zegt Van Halen. Om te komen tot duurzame oplossingen, toetst Arup projecten aan zes ontwerpprincipes: respecteer de grenzen van de planeet, wees sociaal waardevol, verdedig het klimaat, denk circulair, streef naar een netto koolstofuitstoot van nul, en kijk mensgericht. 

Dat zijn geen loze kreten, aldus Van Halen. Arup heeft zich gecommitteerd aan de Sustainable Development Goals van de Verenigde Naties, en staat ook vierkant achter de Green Deal van eurocommissaris Frans Timmermans. Van Halen: “Als wij in gesprek gaan met een klant over een nieuwe opdracht, dan vragen we ons af: “Past dit project bij onze kernwaarden en voldoet het aan de zes ontwerpprincipes?” 

En als een project daar niet aan voldoet? “Het komt voor dat we een project laten schieten. Meewerken aan een nieuw boorplatform zouden we bijvoorbeeld niet zomaar doen. Tegenwoordig zeggen we intern ‘sustainability is everything’. Projecten die we aannemen moeten passen bij de duurzaamheidsfilosofie”, aldus Van Halen.  

HAUT 

Het nieuwe appartementengebouw HAUT, vlakbij Amstelstation in Amsterdam, is een voorbeeld van zo’n project. Van Halen noemt dat gebouw “exemplarisch” voor duurzaam bouwen. De woontoren van 21 verdiepingen is met 73 meter het hoogste houten woongebouw van Nederland. Het gebouw krijgt energie-opwekkende gevels en driedubbel glas.  

Arup werkt samen met initiatiefnemer en ontwikkelaar Lingotto, en Team V Architectuur en JP van Eesteren bouwen HAUT. De parkeerkelder en de liftschacht zijn van beton, en er wordt een aantal kolommen staal gebruikt. De rest van het gebouw is van zogenoemd CLT (cross laminated timber), een innovatief houtbouwproduct. “Het CO2 dat door de bomen uit de atmosfeer is opgenomen tijdens de groei, zit straks in het gebouw opgeslagen”, zegt Van Halen.  

Energieproject in Londen 

Een ander voorbeeld is een groot energieproject in Londen. Arup voert in opdracht van netbeheerder National Grid, in samenwerking met Shell en Uniper een haalbaarheidsstudie ‘Project Cavendish’ uit voor de productie van waterstof in de Londense haven. Als de studie slaagt dan kunnen de Londense bussen straks op waterstof rijden. Van Halen: “Een heel mooi project, waar we door de goede samenwerking met veel partijen laten zien dat groene en blauwe waterstof geproduceerd, opgeslagen en getransporteerd kan worden.”  

Waterstof heeft volgens Arup een sleutelrol in het energiesysteem van de toekomst. Niet alleen door haar functie als energiedrager, maar ook als intermediair tussen de elektriciteitssector en de gassector. Van Halen juicht het toe dat ook in Nederland steeds meer waterstofprojecten aangekondigd worden. “Dat is nodig om de emissiereductiedoelstellingen te halen, die zijn aangekondigd in het klimaatakkoord.” Waterstof kan gebruikt worden als een emissievrije energiebron voor transport en industrie, maar ook voor de gebouwde omgeving. Daarnaast is waterstof inzetbaar als opslagmedium wanneer er overschot is aan elektriciteit. Waterstof vergroot hierdoor de mogelijkheden voor benutting en inzet van wind- en zonne-energie. 

Arup werkt niet alleen voor klanten aan duurzaamheid. Intern is het minstens net zo belangrijk om de eigen klimaatvoetafdruk te verkleinen. “We zijn het reisbeleid bijvoorbeeld aan het veranderen”, zegt Van Halen. “Waar we eerst collega’s invlogen uit het buitenland voor een project, spreken we nu online af. De ontwikkeling naar online samenwerken wordt uiteraard versneld door de huidige coronacrisis. Een kans die we moeten benutten.” 


CHANGE Makers

Morgen wordt vandaag bedacht. De Change Community is een beweging van koplopers en toekomstmakers die samen de nieuwe economie vormgeven.