Sebastian Maks
05 oktober 2023, 11:44

AFM publiceert nieuwe leidraad om greenwashing tegen te gaan

De Autoriteit Financiele Markten (AFM) heeft zijn ‘Leidraad duurzaamheidsclaims’ aangescherpt. In die leidraad biedt de AFM richtlijnen aan financiële ondernemingen voor het doen van goed onderbouwde duurzaamheidsuitspraken met betrekking tot hun producten of diensten. Het doel daarvan is om greenwashing tegen te gaan; het veinzen van klimaatbewust gedrag door organisaties. De leidraad is aangescherpt nadat zeven brancheverenigingen hadden gereageerd op een consultatie van de AFM.

Groen stiften greenwashing adobe stock Wereldwijd wordt greenwashing steeds scherper in de gaten gehouden door organisaties en rechtbanken. | Credits: Adobe Stock

De richtlijnen
voor duurzaamheidsclaims zijn gebaseerd op drie uitgangspunten: claims moeten actueel en feitelijk juist zijn, ze moeten concreet worden onderbouwd én die onderbouwing moet begrijpelijk en navolgbaar zijn. In de leidraad legt de AFM de drie uitgangspunten in detail uit en geeft daarbij voorbeelden van goed en slecht gedrag. Die voorbeelden moeten organisaties helpen om zo eerlijk en nauwkeurig mogelijk te rapporteren over hun duurzaamheidsgedrag.

Greenwashing onder de loep

De AFM publiceert zijn leidraad in een tijd waarin bedrijven steeds meer onder vuur liggen voor greenwashing, ofwel het duurzamer voordoen dan iets of iemand daadwerkelijk is. Deze week kwam bijvoorbeeld naar buiten dat de milieuorganisatie Opportunity Green enkele cruisemaatschappijen aanklaagt. Door de cruiseorganisaties worden schepen op vloeibaar aardgas bestempeld als ‘klimaatvriendelijk’, terwijl dit niet strookt met de waarheid. Ook heeft een Oostenrijkse rechtbank onlangs een aanklacht ingediend tegen Australian Airlines, die zijn vluchten onterecht als CO2-neutraal zou bestempelen.

Europese wetgeving

Eerder dit jaar verscheen de Directive on Green Claims, een wetgeving van de Europese Unie die bedrijven verplicht om hun duurzaamheidsclaims te onderbouwen. Zodra die wet officieel van kracht wordt, moeten bedrijven aan een lokale autoriteit rapporteren over de achtergrond van duurzaamheidsclaims die zij maken over hun producten of diensten. Termen als ‘milieuvriendelijk’ en ‘klimaatneutraal’ moeten dan gepaard gaan met een feitelijke en navolgbare uitleg. Het is denkbaar dat in Nederland de AFM die controlerende rol zal vervullen.

“Bedrijven moeten duidelijke, nauwkeurige en onderbouwde informatie verstrekken om hun beweringen te ondersteunen”, zei
Stefano Cucurachi, hoofddocent industriële ecologie aan de Universiteit Leden, eerder tegen Change Inc. “Daarbij hoort het bekendmaken van de milieuvoordelen, het onderbouwen van de beweringen met relevant en betrouwbaar wetenschappelijk bewijs en het gebruik van gestandaardiseerde methoden voor het meten en beoordelen van de milieuprestaties van de producten of diensten van bedrijven.”

Lees hier
het eerdere artikel over greenwashing en de Directive on Green Claims
.

Consultatie

De leidraad is aangepast na een consultatie van de AFM. Daarop reageerden zeven brancheorganisaties met feedback. De belangrijkste aanpassing was het toevoegen van zogeheten good practices; voorbeelden van partijen die op de juiste manier een duurzaamheidsclaim onderbouwen. Ook is toegevoegd dat bedrijven de begrijpelijkheid van hun claims kunnen toetsen bij consumenten. Begrijpelijkheid is namelijk een belangrijk element van duurzaamheidsclaims, aangezien het tegengaan van greenwashing voornamelijk als doel heeft om de consument een weloverwogen keuze te kunnen laten maken. Willemijn van Dolen, hoogleraar marketing aan de Universiteit van Amsterdam, zei daar eerder tegen Change Inc. over: “Uit de wetenschappelijke literatuur blijkt dat mensen zich steeds meer bewust worden van de rol die bedrijven hebben in de klimaatproblematiek. Ze verwachten dat ondernemingen zich óók aanpassen en hun verantwoordelijkheid nemen. Anders hebben ze het gevoel dat ze er alleen voor staan, en dat weerhoudt hen ervan om actie te ondernemen.”

Lees ook:

Voedselbossen: wat leveren ze op?

Waar in de landbouw vaak één gewas wordt verbouwd, is dat bij een voedselbos niet het geval. Een voedselbos is een bos waarin juist verschillende bomen en planten groeien. Deze gewassen produceren voedsel, denk aan noten, groente en fruit. De juiste mix van verschillende bomen en planten versterkt elkaar. Een walnotenboom die goed presteert in de volle zon, kan beschutting bieden aan fruitsoorten die beter presteren in de schaduw, zoals bramen en bosbessen. En door uien te planten, worden gevaarlijke schimmels weggejaagd. Biodiversiteit De combinatie van diverse soorten gewassen is goed voor de biodiversiteit. Zo trekt een voedselbos allerlei insecten, vogels en bodemorganismen aan. Deze soorten vormen samen een natuurlijke ziekte- en plaagbestrijding. Dat maakt dat het voedselbos zelf in staat is om ziektes te verjagen. Op termijn zijn bestrijdingsmiddelen dan ook niet meer nodig. Opslaan van CO2 Een ander belangrijk voordeel is dat voedselbossen CO2 opslaan. De bomen en struiken filteren CO2 uit de lucht en houden dit vast. Bij de aanpak van de stikstofcrisis is er een grote behoefte aan landbouwsystemen die dit kunstje beheersen. Klimaatverandering Door klimaatverandering komen heftige regenval en droge periodes steeds vaker voor. Het voedselbos heeft daar een antwoord op. De bosbodem werkt namelijk als een soort spons. Valt er veel regen, dan wordt het water vastgehouden in de grond. In droge periodes wordt het regenwater weer geleidelijk vrijgegeven. Dit maakt sproeien of beregenen overbodig. Minder werk Wanneer een voedselbos goed wordt aangeplant, houdt het zichzelf in stand. Dat betekent dat een voedselbos relatief weinig werk is wanneer deze eenmaal groeit. In plaats van de bodem te bewerken, wordt deze zoveel mogelijk ongemoeid gelaten. Het bodemleven kan de bodem vruchtbaar maken en houden. Een vruchtbare bodem hoeft niet bemest hoeft te worden, en ook dat scheelt tijd en geld. Opstarten is moeilijk Ondanks de voordelen is Nederland nog niet rijk aan voedselbossen. Dit komt doordat het aanleggen van een voedselbos een flinke investering is. Vooralsnog zijn er nog geen subsidies beschikbaar die de kosten wat kunnen dempen. Eenmaal aangeplant, duurt het nog jaren voordat het voedselbos producten levert. Maar naarmate het bos groeit, zullen ook de opbrengsten stijgen. Bovendien komt er veel kijken bij de aanleg van een voedselbos. Agrariërs kunnen hierbij hulp krijgen van het Wereld Natuur Fonds en Stichting Voedselbosbouw. Al is een voedselbos geen alternatief voor de akkerbouw en glastuinbouw. In een voedselbos kunnen namelijk niet alle gewassen groeien. Dat neemt niet weg dat een voedselbos, met alle functies die het vervult, een goede toevoeging is in de bestaande landbouwmix. Lees ook: Tuinders kunnen milieu-impact laten berekenen met kortingLandbouwbegroting: hier gaat het geld naartoeVan kippenveer naar kippenkweekvlees, is dat mogelijk?