Marc Seijlhouwer 26 november 2021, 08:00

Beter plastic recyclen met magneten en roze vloeistof

De TU Eindhoven verbeterde de plastic recycling dankzij onderzoek van een promovendus. Je kunt plastic scheiden met magneetvelden, maar hoe dat tot nu toe werkte was niet helemaal duidelijk. Nu er meer bekend is wordt het scheiden van plastic gemakkelijker.

Plastic recycling Het scheiden van plastic is lastig omdat het veel verschillende soorten zijn die allemaal voor andere toepassingen geschikt zijn

Plastic scheiden is ingewikkeld. Er zijn veel soorten plasticafval die allemaal voor andere dingen gebruikt kunnen worden. Daarom onderzocht promovendus Rik Dellaert hoe het makkelijker kan. En dat kan blijkbaar met magneten. Het bedrijf Umincorp dompelt de plasticbrei onder in een pikzwarte vloeistof die bestaat uit vloeibaar magnetisch ijzer. Door magneten boven en onder de vloeistof te plaatsten drijven de lichte stukjes plastic naar boven. De zware zinken naar beneden, waarna ze gesorteerd uit de machine rollen.

Roze vloeistof

Het klinkt ideaal maar de praktijk is complex. Er is turbulentie in de vloeistof en deeltjes botsen tegen elkaar aan, waardoor het sorteren niet altijd soepel gaat. Dellaert onderzocht de turbulentie en de botsing van deeltjes en wist zo manieren te vinden om het proces te verbeteren. Umincorp paste zijn bevindingen meteen toe om het plasticafval in Amsterdam te sorteren.

Maar om iets te weten te komen van wat er in de magnetische vloeistof gebeurt, moest Dellaert eerst het wiel opnieuw uitvinden. In een pikzwarte troebele vloeistof zie je immers niet wat er gebeurt, en kun je dus ook moeilijk de problemen zien. De promovendus maakte een nieuwe vloeistof met mangaanchloride, die doorzichtig roze is en net zo werkt als de zwarte vloeistof. “Toen ik voor het eerst aan collega-onderzoekers liet zien dat de vloeistof werkte, dacht iedereen in de zaal ‘wow’”, vertelt hij aan de telefoon.

Impact kan groot zijn

Dellaert promoveert vrijdag op zijn onderzoek en gaat daarna werken bij een bedrijf op het industriegebied naast Eindhoven Airport. “Maar als het goed is komen er twee nieuwe promovendi die dit onderzoek voortzetten. Het doel is om een grotere tank met de doorzichtige vloeistof te maken, zodat het gedrag van plasticdeeltjes daarin nog dichter bij de werkelijkheid in de buurt komt.”

De impact van het werk kan groot zijn. Plastic wordt gemaakt van fossiele grondstoffen en is daarom verre van duurzaam. Het verbranden veroorzaakt veel CO2-uitstoot. Maar door het goed te scheiden kun je goede nieuwe dingen maken, zoals shampooflessen. “Met deze techniek kun je tot tientallen procenten beter sorteren,” zegt Dellaert. En betere sortering betekent schonere grondstof voor nieuwe producten. Zo helpt het onderzoek om de circulaire economie een stapje dichterbij te brengen.

Meer weten over plastic? Lees er alles over in ons plastic-dossier.

De oneindige mogelijkheden van de suikerbiet

In juli 2020 veranderde Suiker Unie zijn naam in Cosun Beet Company. De naamsverandering was volgens Mesters broodnodig. “Onze markt breidt zich uit van Nederland naar Europa. En probeer een Engelstalige maar eens ‘Suiker Unie’ te laten uitspreken.” Cosun Beet Company wil de Europese markt met meer betreden dan alleen suiker. “Het productaanbod is de afgelopen jaren veel breder geworden. Want de suikerbiet is veel meer dan alleen suiker. Onze droom is dat over tien jaar een derde van de winst van de biet uit andere producten komt.” Circulaire biet “Voor de suikerbiet is een circulaire aanpak essentieel”, gaat Mesters verder. “Naast suiker worden alle componenten uit de suikerbiet zoveel mogelijk gebruikt, waardoor er geen afval ontstaat en we de suikerbiet maximaal benutten.’’ Onze twee suikerfabrieken produceren jaarlijks meer dan een miljoen ton bietenpulp (red. het restproduct dat overblijft nadat de suiker uit de biet is gehaald). “Een groot deel van de bietenpulp gaat met retourvrachten naar melk- en rundveehouderij om daar een deel van het krachtvoer te vervangen. En melasse – een stroperig bijproduct van de suikerproductie – gaat naar de gistindustrie en alcoholproducenten.” Groengas voor duurzame brandstof Maar de lijst gaat verder. De grond waarin de biet groot geworden is, wordt gebruikt als product voor dijkverzwaringen, wegaanleg en grondverhogingen. En de aarde die van de geoogste knol afkomt en zich gebonden heeft met de mineralen uit de suikerbiet, wordt weer verwerkt als meststof waardoor minder kunstmest nodig is. Cosun Beet Company verwerkt ook het suikerhoudend waswater. Samen met andere reststromen produceert het hiermee groengas. Mesters: “We zijn de grootste groengas producent van Nederland. En onze fabriek in Duitsland maakt uit suikerbiet bio-ethanol dat weer terechtkomt in de E10-benzine. Je ziet nu dat grote klanten ons expliciet vragen om de suiker af te leveren met vrachtwagens die rijden op ons eigen groen gas. Het is mooi dat zo’n ontwikkeling zich als een rimpeling naar andere sectoren verspreidt.” Suikerbietenboek Om de veelzijdigheid van de suikerbiet te vieren, geeft Cosun Beet Company een boek uit waarin de verschillende mogelijkheden worden beschreven: het Bright Beet Book. Hierin staan meer dan 130 toepassingen van de biet. Van gebak tot marinades, van textiel tot cosmetica, van antivriesmiddel in vaccins tot vervanger van microplastics. Veel van wat ons omringt, wordt met bestanddelen uit bieten gemaakt of kan ervan gemaakt worden. “Het werd teveel om te onthouden, dus hebben we besloten het op te schrijven”, lacht Mesters. “Een speciaal innovatiecentrum zoekt voortdurend naar nieuwe producten en innovaties.”Het Bright Beet Book bevat meer dan 130 toepassingen van de suikerbietPlantaardig eiwit Cosun Beet Company onderzoekt zelfs de mogelijkheden voor de ontwikkeling van plantaardig eiwit, gewonnen uit het blad van de biet. “Hier zit niet veel, maar wel relatief hoogwaardig eiwit in. Dergelijk eiwit kan bijvoorbeeld gebruikt worden in bakkerijproducten. Die zijn nu niet veganistisch omdat ze nog kleine hoeveelheden dierlijk eiwit bevatten. Met plantaardig eiwit uit bietenblad kunnen we dit gat dichten.” Landbouw 2.0 Mesters ziet eveneens kansen voor digitalisering en het gebruik van big data voor de suikerbietenteelt. “Voor de 9.000 telers die bij ons zijn aangesloten, hebben we een app ontwikkeld. In deze app staan allerlei gegevens die we door de jaren heen over de teelt hebben bijgehouden. Wat voor rassen hebben we geoogst? Met welke ziektes hebben we te maken gehad? Wat zijn de gewassen die voorafgaand aan de suikerbiet op het perceel zijn geteeld?” De teler kan op basis van zijn eigen perceel enkele variabelen invullen, waarna de app hem advies geeft over te nemen acties op zijn perceel om de opbrengst te optimaliseren. “En echte voorlopers experimenteren zelfs met landbouwrobots voorzien van zonnepanelen. Dan praten we echt over landbouw 2.0.” Internationale suikermarkt De internationalisering van het bedrijf brengt kansen, maar ook uitdagingen met zich mee. “Je ziet dat de Europese Unie meer beleid maakt op het beperken van milieuschadelijke gewasbescherming”, zegt Mesters. “Dat betekent dat boeren op zoek moeten naar biologisch afbreekbare middelen of innovatieve oplossingen zoals onkruidrobots. Dit soort transities kosten tijd, die boeren niet altijd gegund wordt door beleidsmakers. Dat brengt soms spanningen met zich mee.” Ook gaat Mesters met enige regelmaat naar Brussel om zich hard te maken voor een gelijk speelveld voor suikerproducenten wereldwijd. “In de EU gelden regels voor het gebruik van gewasbescherming, terwijl die elders op de wereld niet gelden. Het mag niet zo zijn dat consumenten in Europa onverhoopt toch geconfronteerd worden met producten waar verboden middelen in zijn gebruikt.’’ Suikerinname En hoe gaat Cosun Beet Company om met de kritiek uit de maatschappij op overdadige suikerinname? Mesters: “Dat is een interessant debat waar we graag onze bijdrage aan leveren. Een gezonde levensstijl is voor iedereen belangrijk. Drie op de vijf duurste ziekten in onze Westerse wereld zijn voeding gerelateerd. Naast genoeg beweging is aandacht voor gezonde voeding een must. Dat betekent dat we voldoende verse groente, fruit en volkorenproducten moeten eten en minder zout, suiker, vet en rood vlees. Letten op de hoeveelheid suiker die je eet, is daar dus een onderdeel van. Goede voorlichting hierover is in mijn ogen het belangrijkst. Een overheidscampagne over het overkoepelende verhaal zou hier enorm aan bijdragen en steunen we van harte.”Wil je meer weten over de talloze mogelijkheden van de biet? Bekijk dan de online versie van het Bright Beet Book www.brightbeetbook.nl.