Teun Schröder
25 oktober 2022, 14:33

Deze 8 Dutch Design Week-bedrijven bouwen met de biobased materialen van morgen

Van 22 tot 30 oktober is het Dutch Design Week in Eindhoven. Op dit evenement krijgen bezoekers een inkijkje in de toekomst van ontwerp. Dit jaar is er veel aandacht voor duurzaamheid en circulariteit, in het bijzonder in de bouwsector. Welke bedrijven ontwikkelen de bouwmaterialen van morgen?

The Exploded View Beyond Building DDW21 C About Today HR 2 The Exploded View Beyond Building tijdens DDW 2021 huisvestte de gehele expositie van biobased bedrijven | Credits: about.today

1. Compostplaten van RikMakes

De compostboards van RikMakes
zijn gemaakt van natuurlijke vezels en bindmiddelen. De circulaire ontwerper haalt zijn vezels van organische reststromen zoals hennepsnippers, strostof en oude bloemen. Deze vezels worden geperst in platen van 90 bij 50 centimeter, waarna het vergelijkbare eigenschappen als hout heeft en het voor allerlei toepassingen gebruikt kan worden. Aan het eind van de levensduur kan het materiaal in de natuur worden afgebroken en laten de vezels en suikerverbindingen een vruchtbare bodem achter.

2. Schimmelvloer van Mogu

De vloeren van Mogu leunen op een natuurlijk fenomeen met toepassingen die we in de toekomst waarschijnlijk nog veel vaker gaan zien: mycelium. Mycelium is een netwerk van draden van schimmels en paddenstoelen. Mogu voedt hun schimmels met laagwaardige materie, zoals koffiedik en schelpen, waarna het mycelium er een hoogwaardig materiaal van maakt. Mogu maakt van dit materiaal, samen met textielresten, akoestische tegels.

3. Snel gedroogde kalkhennep van EXIE

Eén van de producten van EXIE is CaNaDry; gedroogde kalkhennep. Het is een mix van kalk, hennep, een gepatenteerd additief, mineralen en water dat gebruikt kan worden als isolatiemateriaal. Kalkhennep wordt al langer als duurzaam isolatiemateriaal verkocht. Een nadeel is alleen dat het mengsel een lange droogtijd heeft. Maar EXIE ontwikkelde een speciale droogtunnel die deze droogtijd aanzienlijk verkort. De mix CaNaDry kan gebruikt worden voor muren, vloeren en daken.

4. Zeewierplaten van BlueBlocks

Nog zo’n natuurlijk wondermiddel met eindeloze toepassingen: zeewier. BlueBlocks maakt vezelplaten van de resten van bruin zeewier, nadat er waardevolle eiwitten uit gewonnen zijn. De platen zijn gemaakt van natuurlijke grondstoffen, vrij van chemicaliën en composteerbaar. SeaWood Materials komt voort uit het onderzoeksproject Maasplaat wat ooit in Rotterdam begon. Uiteindelijk wil BlueBlocks het materiaal gebruiken voor stijlvolle wanden in huizen en kantoren.

5. Kunst van ‘wierwaar’ van Studio Klarenbeek & Dros

En nu we het toch over zeewier hebben: Studio Klarenbeek & Dros maakt replica’s van kunststof designvoorwerpen uit ‘wierwaar’, een materiaal op basis van algen en zeewier. Wierwaar is een biologisch afbreekbaar alternatief voor plastics. Op het moment zijn de objecten van wierwaar te zijn in een online expositie van het museum Boijmans Van Beuningen. De tentoonstelling genaamd ‘de afbreekeconomie’ laat de transitie van fossiel naar bio-based zien door de ogen van kunstenaars.

6. 3D-printen met rioolpasta van Omlab

Omlab omarmt de 3D-printer. Het bedrijf wil grondstoffen benutten uit de rioolzuivering en drinkwaterproductie, zoals calciet, celulose, kaumera, plus water en alginaat. Omlab mengt deze materialen tot pasta’s die lijken op klei. Deze pasta kan vervolgens met een 3D-printer gevormd worden tot allerlei ontwerpen die gebruikt kunnen worden in de bouw.

7. Beton met mos van Scape Agency

Scape Agency ontwikkelde een ‘bioreceptief’ alternatief voor beton: Ecolve. Dit materiaal bestaat uit gerecyclede reststromen uit de betonindustrie gemengd met een binder die iets bijzonders doet. Ecolve stimuleert namelijk de aangroei van mos. Zo slaan muren van gebouwen CO2 op, zorgen ze voor verkoeling en ontstaat er ruimte voor biodiversiteit.

8. Prefab strohuizen van EcoCocon

Strotec pleit voor stro als volwaardig bouwmateriaal. Het bedrijf ontwikkelde het ‘wandsysteem’ genaamd EcoCocon. Het zijn panelen voorzien van een houten frame gevuld met geperst stro. Een luchtdicht en damp-open membraan voorkomt warmteverlies en zorgt voor vochtoverdracht. Extra bijzonder is dat de bouwblokken van EcoCocon leverbaar zijn om prefab woningen mee te bouwen. In samenwerking met architecten kan Strotec woningen leveren die snel te bouwen zijn, in alle soorten en maten.

Bovenstaande bedrijven waren onderdeel van TNO Fieldlab, een expositie over de mogelijkheden van biobased bouwen, te zien in de Embassy of Circular & Biobased Building. De expositie reist het land door en was vorig jaar te zien op de DDW en op de Floriade.

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief: iedere dag rond 07.00 uur het laatste nieuws

Wil jij iedere ochtend rond 7 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze dagelijkse nieuwsbrief.

‘Benut kennis over sociale innovatie om de energietransitie te versnellen’

De klimaatcrisis is urgenter dan ooit. Aan die crisis het hoofd bieden, wordt naarmate we verder komen steeds uitdagender. Het vraagt niet alleen een verregaande transitie van sectoren zoals de energie, de landbouw en industrie. Ook in ons dagelijkse leven moet het nodige veranderen. De technologische innovaties om dit mogelijk te maken zijn er. Maar de techniek is slechts een deel van de puzzel. Sociale innovatie is minstens zo belangrijk. Gedragsverandering De energietransitie is een maatschappelijk vraagstuk dat iedereen aangaat en waarbij het gaat om meer dan alleen technologische oplossingen. Economische gevolgen en sociale aspecten spelen een minstens zo grote rol. Uit onderzoek van de NVDE bleek eerder dit jaar dat we met gedragsveranderingen zoals de verwarming en verlichting uitzetten als er niemand is, veel energie kunnen besparen. Ook het laatste IPCC rapport onderstreept het belang van gedragsverandering om klimaatopwarming tegen te gaan. Volgens de wetenschappers die gewerkt hebben aan dit IPCC rapport kan maar liefst 40 tot 70 procent van de uitstootvermindering in 2050 komen van gedragsverandering op allerlei gebieden. Begrijpelijk dus dat er de laatste tijd steeds meer aandacht komt voor sociale innovatie. Bij TNO onderzoeken we onder andere wat mensen beweegt of afremt om mee te doen in de energietransitie. We ontwikkelen zelf en samen met partners oplossingen en toetsen deze in de praktijk. Ook doen we aanbevelingen voor beleidsmakers, de overheid en bedrijven. Consuminderen In onze onderzoeken richten we ons op onderwerpen zoals consumptievermindering - hoe zal ons toekomstige leven zijn als we consuminderen en welke rol hebben burgers, overheid en bedrijven dan - en consumer engagement. Dan moet je denken aan vragen zoals: Hoe kunnen we de consument energie slimmer laten gebruiken? Hoe vlakken we piekmomenten in het elektriciteitsnet af, en benutten we dal-momenten beter, slaan we het beste opgewekte energie op en mixen we energiebronnen in en om het huis of binnen energie gemeenschappen? Daarnaast besteden we aandacht aan wat we de inclusieve energietransitie noemen. Iedereen beleeft de energietransitie anders. Hoe krijgen we iedereen mee en hoe zorgen we voor een eerlijke verdeling van de baten en de lasten. Tenslotte onderzoeken we ook hoe ondernemingen hun bedrijfsactiviteiten duurzamer kunnen maken en de omgeving daarbij kunnen betrekken. Vraag en aanbod Met onze onderzoeken willen we bijdragen aan de versnelling van de energietransitie. In een duurzaam energiesysteem met veel zonne- en windenergie zullen we bijvoorbeeld onze energie slimmer moeten gaan gebruiken. Duurzame bronnen zijn immers weersafhankelijk en we gebruiken steeds meer elektrische apparaten. Hoe groter hun aandeel in de totale energiemix, hoe extremer de pieken en dalen op het netwerk zullen zijn. Een van de oplossingen is het beter afstemmen van verbruik op het aanbod. Slim laden, een laadpaal die een auto gaat opladen als de zon schijnt en minder snel laadt op het moment dat er minder energie aanbod is, is hiervan een voorbeeld. De vraag is of en onder welke voorwaarden mensen daartoe bereid zijn. Uit onderzoek weten we dat mensen graag bereid zijn hun warmtepomp in te schakelen om energie op te slaan op piekmomenten in plaats van de vooraf vastgestelde momenten (’s nachts). De warmtepomp verwarmt dan het water in het buffervat als er veel zonne-energie is zodat er een warmtebuffer ontstaat. Hiermee kun je optimaal de door jou opgewekte energie benutten. Samen met consumenten onderzoeken we hoe we deze ‘flexdiensten’ kunnen ontwerpen zodat consumenten gestimuleerd en gefaciliteerd worden om slimmer gebruik te maken van energie. Dan gaat het niet alleen om financiële prikkels. Zo hebben we in één onderzoek gevonden dat mensen bereid zijn kleine concessies te doen in hun comfort als daardoor de hele buurt stroom blijft houden. Het verhogen van zelfconsumptie (het verbruik van eigen opgewekte energie) is een andere belangrijke reden om slimmer gebruik te maken van energie. Gedoefactor Ook met het verlagen van de ‘gedoefactor’ is nog winst te halen. Het helpt mensen als verduurzamen makkelijker gemaakt wordt. Uit ons onderzoek naar drijfveren en barrières rondom aardgasvrij wonen kwam naar voren dat het gedoe een belangrijke zorg is van bewoners. De rommel, “al die mensen over de vloer”, zijn bijvoorbeeld zaken die mensen afschrikken. Sociale innovatie is onmisbaar in de energietransitie. We laten de kennis daarvan nog veel onbenut. We hebben allemaal te maken met de energietransitie en de tijdsdruk neemt toe. Om de energietransitie te versnellen is het juist belangrijk om bestaande kennis te benutten en gericht meer onderzoek te doen, samen met consumenten en burgers. Nicole de Koning is programmaleider, Joke Kort is senior onderzoeker, beiden op het terrein van sociale innovatie en energietransitie bij TNO.Schrijf je in voor onze nieuwsbrief: iedere dag rond 07.00 uur het laatste nieuws Wil jij iedere ochtend rond 7 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze dagelijkse nieuwsbrief.