Europa wil meer grip krijgen op kritieke grondstoffen voor de productie van onder meer windmolens, batterijen en warmtepompen. Maar hoewel de roep om het beperken van de afhankelijkheid van kritieke grondstoffen uit (vooral) China steeds luider klinkt, verdwijnen jaarlijks duizenden tonnen waardevolle batterijgrondstoffen uit de Europese economie.
Alleen al aan lithium verliest Nederland jaarlijks naar schatting 40 miljoen euro aan waarde door export van afgedankte batterijen, blijkt uit nieuw onderzoek van de Nederlandse Vereniging Circulaire Economie (NVCE). Lithium zou hier juist goed gebruikt kunnen worden om nieuwe batterijen te produceren.
Duizenden tonnen lithium in restafval of export
Vorig jaar verloor Nederland 2.471 ton lithium. Dat komt deels door gebrekkige inzameling; iets meer dan de helft van de elektronica waarin lithium was verwerkt, belandde bij het restafval. De rest werd geëxporteerd naar niet-OESO-landen, en dan met name China.
De NVCE verwacht dat de lithiumverliezen − ondanks een aankomend Europees exportverbod op onbehandelde shredderproducten van batterijen − zullen stijgen tot meer dan 11.000 ton in 2035. En elke ton lithium die niet wordt herwonnen, moet via import worden aangevuld, stelt de NVCE.
Nederland vernietigt jaarlijks miljoenen euro’s
Kritieke grondstoffen zoals lithium zijn onmisbaar voor de productie van onder meer (thuis)batterijen en accu’s voor elektrische auto’s. Ze zijn dan ook van grote economische én maatschappelijke waarde. In 2025 was de marktwaarde van de verloren gegane lithium ongeveer 40 miljoen euro. Dat bedrag stijgt de komende jaren tot naar verwachting zo’n 180 miljoen euro per jaar tegen 2035.
Het probleem is niet zozeer dat de metalen technisch niet teruggewonnen kunnen worden, benadrukt de NVCE. Hoewel de verwerkingscapaciteit in Nederland relatief beperkt is, zou er wel meer gerecycled kunnen worden als alle batterijen netjes werden ingeleverd,.
Dat gebeurt nu niet. De zogenoemde uitgebreide producentenverantwoordelijkheid voor batterijen werkt daarom alleen als financiële prikkels, inzameling en handhaving goed zijn ingericht, aldus de branchevereniging.
Basismetalen vaak wel gerecycled
Een nieuw rapport van ABN Amro bevestigt dat Europese doelen voor meer onafhankelijkheid op het gebied van kritieke metalen nog vrij ver uit zicht zijn. Zo wil Europa in 2030 minstens 25 procent van de gebruikte kritieke materialen recyclen, terwijl dat nu pas op 12 procent ligt.
Voor basismetalen als koper, aluminium, nikkel en kobalt liggen de recyclingspercentages vrij hoog, maar dat geldt niet voor kritieke grondstoffen zoals lithium.
