Teun Schröder
30 oktober 2023, 13:29

Ierse start-up haalt CO2 uit de lucht door steengruis over akkers te strooien

De Ierse start-up Silicate gaat beginnen met een proef om CO2 uit de lucht te halen door betongruis over landbouwgrond uit te strooien. Nadat de CO2 zich aan het gruis gebonden heeft, stroomt het via rivieren naar zee waar het broeikasgas in de bodem blijft opgeslagen.

Getty Images 1339909004 Steengruis slaat CO2 op en bevat ook voedingsstoffen die goed kunnen zijn voor gewassen. | Credits: Getty Images

Het proces waarbij CO2 zich bindt aan steengruis wordt – bij gebrek aan een beter Nederlands woord – enhanced weathering genoemd. De laatste jaren duiken er steeds meer onderzoeken op waarin deze methode wordt benoemd als één van de manieren om CO2 uit de atmosfeer te onttrekken. CO2 opslaan met gruis zou met allerlei soorten steen kunnen, zoals basalt, vulkanisch gesteente en zelfs puin van gletsjers.

CO2 opslaan in stenen

Van nature slaat gesteente CO2 uit de atmosfeer op. Dat proces heet verwering. Als regendruppels naar beneden vallen, nemen ze CO2 in hun val mee. Landen de druppels vervolgens op gesteente, dan klampt de CO2 zich hieraan vast. Het is een proces dat voortdurend plaats vindt, maar miljoenen jaren in beslag neemt om substantiële hoeveelheden CO2 vast te leggen.

Wat is enhanced weathering?

Bij enhanced weathering helpt de mensheid de natuur een handje. Door gesteente eerst te vermalen tot gruis, kan CO2 zich er makkelijker aan hechten. Het idee is dat dit gruis vervolgens over landbouwgrond wordt uitgestrooid. Niet alleen hecht de CO2 zich na een flinke regenbui aan het gruis, ook zou het gruis voedingsstoffen bevatten die goed zijn voor gewassen. Alhoewel de techniek veelbelovend lijkt, kleven er ook nadelen aan. Het verspreiden, vervoeren en produceren van steengruis is een enorme operatie waar veel geld en CO2 bij komt kijken. Niet alleen moet dit proces rendabel zijn om toekomst te hebben, ook moet er gekeken worden naar duurzame productie en transportmethode.

Betonpuin

De start-up Silicate (silicaat is ook zo’n steensoort waar CO2 aan hecht) begint nu een proef met weer een ander soort gesteente, namelijk beton. Specifiek gaat het dan om betonpuin afkomstig van bijvoorbeeld gesloopte gebouwen. Dat is logisch als je bedenkt dat betonpuin een van de grootste afvalstromen ter wereld is.

Silicate koopt dit betonafval op, vermaalt het en verstrooit het vervolgens kosteloos over landbouwgrond. Vervolgens berekent het bedrijf hoeveel CO2 het met een project afvangt en verkoopt het eenzelfde hoeveelheid carbon credits aan bedrijven die hun CO2-uitstoot willen compenseren.

100 miljoen ton CO2 opslaan

In de aanstaande proef gaat de start-up 500 ton betongruis uitstrooien over 50 hectare akkers in de buurt van Chicago. Gedurende een jaar verwacht Silicate op deze manier 100 ton CO2 uit de lucht te onttrekken; wat gelijk staat aan de jaarlijkse CO2-uitstoot van een kleine twintig personenauto’s. Dat is nu nog weinig, maar uiteindelijk wil het bedrijf met zijn technologie jaarlijks 100 miljoen CO2 uit de lucht halen.

Fossiele industrie

Hoewel CO2 uit de lucht halen door het IPCC als essentieel wordt gezien om de klimaatcrisis het hoofd te bieden, zien critici het als een excuus voor fossiele bedrijven om hun vervuilende praktijken voort te zetten. Silicate voert zijn proef uit met behulp van prijzengeld dat het ontving van een wedstrijd mede georganiseerd door Shell. Shell levert daarnaast de apparatuur die nodig is om de opname van CO2 te meten. Wat dat betreft, is de Silicate-proef koren op de molen van critici.

Lees ook:

Gasunie maakt sprong naar schoner transport van aardgas

Hoewel het gebruik van aardgas in Nederland langzaam dalende is, zijn nog altijd veel huishoudens aangesloten op gas. Ook de industrie maakt er nog gretig gebruik van. Omdat er voor het transport van aardgas energie nodig is, koopt Gasunie die in grote hoeveelheden in. Daarmee is het bedrijf een van de grootste afnemers van elektriciteit in Nederland. 100.000 huishoudens Nu heeft Gasunie met de duurzame energieleverancier Greenchoice afgesproken om vanaf 2024 jaarlijks 250 gigawattuur aan windenergie in te kopen. Dat is vergelijkbaar met het jaarlijkse elektriciteitsverbruik van ruim 100.000 Nederlandse huishoudens (een Nederlands huishouden verbruikt gemiddeld 2.479 kilowattuur elektriciteit per jaar). De twee partijen hebben de afspraak bezegeld met een zogeheten Power Purchase Agreement (PPA). Daarin wordt doorgaans vastgelegd hoeveel energie een afnemer inkoopt van een producent, voor welke prijs en met welke voorwaarden. Ook wordt afgesproken welke sancties er voor beide partijen gelden indien de afspraken niet worden nagekomen. De PPA tussen Gasunie en Greenchoice heeft een duur van vijf jaar. Ambities Gasunie streeft ernaar om tegen 2030 het gros – 60 procent – van haar energieverbruik uit hernieuwbare bronnen te halen. Voorheen werkte de organisatie al naar dit doel toe door gebruik te maken van ‘Garanties van Oorsprong’. Daarmee is een afnemer van energie ervan verzekerd dat de ingekochte stroom van duurzame oorsprong is. Nu Gasunie vanaf 2024 direct stroom gaat inkopen bij windparken, wordt die garantie nog concreter gemaakt. Hoewel aardgas relatief minder vervuilend is dan bijvoorbeeld steenkool en olie, blijft het een niet-hernieuwbare brandstof. Naar schatting raakt de wereldwijde voorraad aardgas binnen zestig jaar uitgeput. Ook komt er, naast dus het transport, bij de winning en het gebruik ervan CO2 vrij. Hoewel Gasunie mooie ambities heeft met betrekking tot het vergroenen van haar elektriciteitsaankoop, wordt nog altijd een grote hoeveelheid energie in Nederland opgewerkt door middel van fossiele brandstoffen. Om nog maar te zwijgen over de nadelige gevolgen die aardgaswinning kan hebben op omwonenden, zoals te zien is in Groningen. Groen gas Velen, waaronder Gasunie, spreken hoopvol over duurzame alternatieven voor aardgas, ofwel groen gas. De overheid stuurt aan op een ambitieus doel voor 2030; dan moet 20 procent van de gasmix groen zijn. In 2022 lag dat aandeel echter nog maar op 2 procent, wat betekende dat de productie van groen gas moest vertienvoudigen. Hoewel de trend dat jaar langzaam opwaarts leek te hellen, vlakte deze uiteindelijk toch weer af. Dat bleek onder meer te komen doordat groen gas niet langer rendabel was na de beëindiging van de SDE-subsidie (Stimuleren Duurzame Energieproductie). Voor de overheid ligt er dus een taak om kritisch naar het verdienmodel van groen gas te kijken, wil zij dit een aanzienlijk onderdeel laten worden van de gasmix. Maar ook zijn er meer biogrondstoffen nodig van waaruit groen gas kan worden vergist. Daarnaast zal het aantal productielocaties fors moeten toenemen. Meer over aardgas:Franse gasturbine draait voor het eerst 100 procent op groene waterstofIkea stopt met de verkoop van gaskookplatenGascentrale Lelystad stookt binnenkort vijftig procent op blauwe waterstof