Redactie Change Inc. 30 maart 2026, 11:00

'Kantoor vol Afval' bewijst dat circulair renoveren gewoon kan

Een kantoorgebouw van tweeduizend vierkante meter, grotendeels opgebouwd uit hergebruikte materialen. Het klinkt als een niche-experiment, maar volgens architect Josse Popma bewijst Kantoor vol Afval juist het tegenovergestelde: ‘We wilden laten zien dat het wél kan, binnen de reguliere manier van werken.’

SP2024-Kantoor-Vol-Afval-1-LowRes (1) Bij de renovatie van een oud defensiekantoor werden nauwelijks nieuwe materialen gebruikt. | Credits: PTSA/Rijksvastgoedbedrijf

Een verlaten defensiekazerne in Valkenburg transformeren tot moderne kantoorruimtes, waarbij zo veel mogelijk van al het oude materiaal wordt hergebruikt in de nieuwe bestemming. In de podcast Mastering Transitions van Change Inc. en nlmtd vertelt Popma, partner bij bureau PTSA, over Kantoor vol Afval, een rennovatieproject in opdracht van het Rijksvastgoedbedrijf. Popma was een van de prijswinnaars van de Transition Awards vorig jaar.

‘Het uitgangspunt was om dit project binnen de reguliere manier van werken voor elkaar te krijgen’, zegt Popma. ‘Binnen reguliere budgetten volgens de kwaliteitseisen van een rijkskantoor.

Nauwelijks nieuwe materialen

De aanpak was zowel pragmatisch als ambitieus, legt Popma uit. Geen vaste percentages voor hergebruik, maar een plafondbudget en de opdracht om vijftien circulaire oplossingen te realiseren; van binnenwanden tot installaties. En met succes: ‘We hebben echt nauwelijks nieuwe materialen gebruikt’ zegt Popma. ‘Alleen waar veiligheid of techniek het vereiste.’

De innovatieve aanpak zat niet alleen in het hergebruik van materialen. Net zo belangrijk was het betrekken van alle experts die een bijdrage aan de renovatie leverden, van constructeurs tot installatieadviseurs. ‘Iedereen hebben we per fase moeten meenemen in de keuzes die we maakten. Eigenlijk hebben we heel veel mensen bij dit project intern opgeleid. Zodat zij dit weer in volgende projecten kunnen toepassen.’

Dat bleek cruciaal, want weerstand kwam op onverwachte momenten. Bijvoorbeeld toen het gebouw verhuurd moest worden. ‘Dan ontstaat er twijfel: hoe verkoop je dit verhaal?’ Maar juist daar lag volgens Popma ook de kans om anderen te overtuigen van de kwaliteit van een circulair renovatieproject.

Maak van CO2-impact een eis

Wat is er volgens Popma voor nodig om van circulariteit in de bouw het nieuwe normaal te maken? ‘Het flauwe antwoord is regelgeving. Zolang CO2-impact geen harde eis is, blijven de prikkels beperkt. Eigenlijk is het heel gek dat die regelgeving er niet is, terwijl er wel een handtekening onder het Klimaatakkoord staat.’

Zijn advies aan vastgoedeigenaren die een circulair renovatieproject overwegen: begin bij wat er al staat. ‘Snap je gebouw, knip het project op en stel prioriteiten waar je de meeste impact kunt maken. Ga niet in het wilde weg materialen verzamelen, maar begin met een goed ontwerp en ga op zoek naar wat je echt nodig hebt.’

Benieuwd naar de hele podcast? Luister die hieronder.

Transition 2026

Kantoor vol Afval was één van de winnaars van de Transition Awards die vorig jaar werden uitgereikt tijdens Transition2025.

Op 23 juni is het tijd voor de editie van dit jaar: Transition2026. Het event van Change Inc. brengt de sleutelfiguren in bedrijven bijeen om versnelling te realiseren waar het ertoe doet. Wil je erbij zijn? Koop dan hier een ticket.

Wil je je aanmelden voor de Transition Awards dit jaar? Lees meer informatie over de voorwaarden of schrijf je hier meteen in.

Bekijk hier de eerste aflevering van de podcastserie:

Nieuwsupdate: Slimmer gebruik stroomnet scheelt tot € 33 miljard en steeds meer voedselbossen bij boeren

Efficiënter gebruik stroomnet scheelt tot € 33 miljard tot 2040 Netbeheerders investeren de komende jaren gemiddeld ruim 15 miljard euro per jaar in uitbreiding van het stroomnet en bijvoorbeeld warmtenetten. Elektriciteit wordt daardoor fiks duurder; de elektriciteitsprijzen voor huishoudens zullen in 2040 verdubbeld zijn ten opzichte van nu. Dat blijkt uit het zogenoemde FIEN-rapport (financiële impact van het energiebeleid voor netbeheerders).Dat er veel geïnvesteerd moet worden, staat buiten kijf. Maar hóeveel precies is afhankelijk van beleidskeuzes en de snelheid van verduurzaming. Het gaat daarbij onder meer om efficiënter gebruik van het elektriciteitsnet, zoals het beter afstemmen van opwekking en verbruik van energie, maar ook om de ontwikkeling van bijvoorbeeld warmtenetten en waterstof. Alle mogelijke maatregelen samen zouden 9 miljard tot 33 miljard euro aan investeringen in het elektriciteitsnet kunnen besparen.Lees ook: Het stroomnet zit niet vol, dus die 195 miljard euro voor uitbreiding is niet allemaal nodig Kabinet wil meldplicht voor grote batterijen bij bedrijven Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat wil nieuwe regels instellen voor bedrijven die een grote batterij willen neerzetten. Dat meldt persbureau ANP. Het wil bedrijven verplichten een melding te maken of een vergunning aan te vragen met het oog op veiligheid. Het ministerie maakt zich vooral zorgen over de brandveiligheid van batterijen.Bij systemen met een capaciteit boven de 20 kilowattuur wordt een melding straks verplicht. En heel grote batterijen - meer dan 50 megawattuur aan capaciteit, of groepen die samen meer dan 400 megawattuur opslaan - mogen alleen nog worden geplaatst met vergunning. Accu's van elektrische auto's zijn uitgezonderd.Lees ook: Dit bedrijf geeft oude fietsaccu's een tweede leven voor batterijopslag: 'Batterijcellen weggooien is doodzonde' Steeds meer voedselbossen bij landbouwbedrijven Vorig jaar hadden landbouwbedrijven dubbel zo veel hectare aan voedselbossen als in 2024. Ten opzichte van 2020 is het aantal hectare zelfs vertienvoudigd. Dat blijkt uit nieuwe cijfers van het CBS. Vorig jaar waren er 231 landbouwbedrijven met een voedselbos.Voedselbossen zijn ecosystemen, ontworpen naar voorbeeld van een natuurlijk bos. Er wordt dus niet één gewas verbouwd, maar meerdere soorten vruchten, zaden, noten en andere gewassen. Dat heeft voor boeren als voordeel dat er altijd wel iets geoogst kan worden. Bovendien zorgen voedselbossen voor meer biodiversiteit en een gezondere bodem.Lees ook: Anders boeren: voedselbos in Geldermalsen levert voedsel én natuur op Veel autobedrijven voldoen nog niet aan batterijregels Vanaf 1 april gelden nieuwe Europese regels voor batterijen in elektrische auto's. Alle bedrijven die elektrische en hybride auto’s verkopen, moeten daaraan voldoen. Maar dat geldt nu nog maar voor een kwart, meldt BNR. De regels houden onder meer in dat bedrijven die auto's met batterijen verkopen, wettelijk verantwoordelijk zijn voor de toekomstige inzameling en recycling van die batterijen. Doel is om de grondstoffen weer in nieuwe batterijen te gebruiken.Bedrijven kunnen die taak uitbesteden aan producentenorganisatie Auto Recycling Nederland (ARN). Maar van de vierduizend kleinere importeurs hebben zich tot nu toe slechts 950 bedrijven aangesloten.Lees ook: Bijna 99% van afgedankte auto's wordt gerecycled, maar Nederlands wagenpark wordt steeds ouder Milieu door oorlog nog decennia vervuild De milieuvervuiling van de Golfoorlog van 1991 is in Koeweit en Irak nog altijd zichtbaar. Wetenschappers en milieuorganisaties waarschuwen voor vergelijkbare gevolgen van de huidige oorlog in het Midden-Oosten, schrijft Trouw. Oorlog heeft op verschillende manieren grote impact op de omgeving. Zo vervuilen bombardementen water en bodem, wat de gezondheid van mensen en dieren bedreigt. Een indirecter gevolg: beschermde natuurgebieden zijn vaak een toevluchtsoord als een conflict uitbreekt, terwijl die juist gebaat zijn bij rust.Na een oorlog stellen de VN wel geld beschikbaar voor het opruimen van vervuiling, schrijft Trouw. Zo zijn in Irak bacteriën ingezet om de chemische vervuiling van de bodem 'schoon te eten'. Toch zijn de invloeden vaak nog decennia later merkbaar.Naast milieu beïnvloedt oorlog overigens ook klimaat, en wel door heel veel CO2-uitstoot. Eén volle tank van een F-35-gevechtsvliegtuig heeft de CO2-voetafdruk van twee gemiddelde Nederlanders in een heel jaar, schreef de Volkskrant dit weekend. En ook het beton dat gebruikt wordt voor wederopbouw zorgt voor veel uitstoot van broeikasgassen.Lees ook: Twee jaar oorlog in Oekraïne: dit zijn de gevolgen voor voedselzekerheid en broeikasgassen Ook in de media:Zonnepanelen, warmtepompen en batterijen zitten in de lift door Iran-oorlog (Trouw) Waarom het experiment van Jumbo om te stoppen met vleesaanbiedingen mislukte (Het Parool) Arctisch zee-ijs bereikt voor het tweede jaar op rij een recordlaagte (Carbon Brief) Nederland krijgt er nog zeven energieverslindende datacentra bij, ‘hoe is dit mogelijk?’ (BNR) Gasconflict knijpt keel voedselketen dicht: tekort aan cruciale kunstmest (Nu.nl) De mandenmakers van De Mythe willen niet te veel verdienen (de Volkskrant) Pas op met potgrond: ‘Als je planten in turf groeien, richt je meer schade aan dan je met je tuin kunt compenseren’ (de Volkskrant)