Marc Seijlhouwer 03 februari 2020, 17:34

Nederland is koploper in hergebruik, maar circulair is de economie nog niet

Nederland is het land dat het meeste afval hergebruikt onder de EU-landen. Toch valt er nog een hoop te winnen in de circulaire economie, en worden circulaire plannen vaak niet goed genoeg gecontroleerd om effect te hebben. Het Planbureau voor de Leefomgeving houdt de komende drie jaar het oog op de circulaire economie in ons land.

Recycling balen afval met medewerker

Het eerste rapport van het PBL pleit voor een 'robuuste monitoring van de circulaire economie'. In samenwerking met onderzoeksinstituten en universiteiten wil het planbureau kennis opdoen die de overgang naar de circulaire economie ondersteunt.

Download hier het rapport

Kampioen hergebruik in Europa

Het afgelopen jaar verkenden de instituten de staat van de circulaire economie. Nederland is Europees koploper qua hergebruik van afval en bijproducten; nergens anders wordt zo veel afval ingezameld en hergebruikt. Maar deze secundaire materialen alleen maken de economie niet circulair: de tweedehands spullen zijn goed voor 13 procent van het Nederlandse materiaalgebruik. De overige 87 procent zijn nieuw spullen en materialen.

Lees ook: Vijf voorbeelden van de circulaire economie

Nederland verwerkte in 2016 454 miljard ton materialen, evenveel als in 2014. De hoeveelheid gebruikt materiaal stijgt dus niet. Dat terwijl wereldwijd het materiaalgebruik vorig jaar nog steeg, tot 100 miljard ton. In Nederland verbruiken we relatief weinig materiaal door een efficiënte infrastructuur en beperkte maakindustrie.

Circulaire doelen van 2030

Het is na een jaar onderzoek nog niet te zeggen of Nederland de ambities van het kabinet waar kan maken. In 2030 moet het gebruik van primaire grondstoffen met de helft dalen. Het doel is in ieder geval niet haalbaar met alleen beter recyclen en hergebruiken. "Er zullen ook acties nodig zijn die bijvoorbeeld efficiënter materiaalgebruik, langere levensduur van producten en gebruik van hernieuwbare duurzame grondstoffen stimuleren", aldus het rapport.

Lees ook: Zonder big data geen circulaire economie

De overheid stimuleert circulaire inkoop. De onderzoekers merken echter dat toezicht op de circulaire projecten vaak ontbreekt. Daardoor is de winst die circulair inkopen van bijvoorbeeld bureaustoelen oplevert beperkt. Na aankoop wordt namelijk niet bijgehouden hoe lang de bureaustoelen mee gaan of hoe ze het best hergebruikt kunnen worden aan het eind van de levensduur. Daardoor is het effect van circulaire plannen gering.

Luister ook de podcast met Green Leader Maayke Damen van Excess Materials Exchange:

Wind- en zonneparken slim ontwerpen

Ten slotte waarschuwt het rapport dat dingen die nú gebouwd worden meer circulair moetne worden. Windmolen- en zonneparken moeten slim ontworpen worden zodat de materialen later, als de energieopwekkers op hun eind zijn, hergebruikt kunnen worden.

Lees hier al onze artikelen over de circulaire economie

Bron: PBL | Beeld: Adobe Stock

Waterstof in woonwijk gaat dit jaar van start

Ingenieursbureau Arcadis, conceptontwikkelaar LiveFree en de gemeente Hoogeveen werken samen aan de wijk Van der Veen erf. De wijk wordt de eerste die waterstof gebruikt om elektrische energie op te slaan.De 'micro power plant' die middenin de wijk komt bevat alles om de omliggende huizen van elektriciteit en warmte te voorzien. Een grote warmtepomp, een opslagtank voor warm water, een elektrolyzer die stroom omzet in waterstof, en een waterstofauto. Die laatste dient als brandstofcel; de waterstof gaat de auto in en de elektrische energie wordt vervolgens via de auto aan woningen geleverd.Lees ook: Vijf toepassingen van waterstof in NederlandEfficiënte warmtepomp"De technieken die wij gebruiken bestaan al jaren, we weten dat ze werken", vertelt Tom Krauwels van LiveFree. "Wat het project uniek maakt is de schaal: we zorgen voor energievoorziening in een hele wijk. Daardoor wordt een warmtepomp bijvoorbeeld goedkoper; onze pomp met grote capaciteit kost per bewoner drie keer minder dan een waterpomp in elk huis."Bovendien wordt de warmtepomp veel efficiënter. "In ons systeem produceert de pomp warm water als er een overschot aan elektriciteit is. Het warme water slaan we vervolgens op, en het blijft warm tot mensen het nodig hebben. Dat is normaal niet zo; dan werkt de pomp als er warm water nodig is. Dat is vaak op momenten dat de duurzame elektriciteit niet beschikbaar is, in de vroege ochtend of de avond."Extra investeringBewoners betalen €45.000 extra voor het huis om de installatie te bekostigen. Dat wordt op termijn terugverdiend doordat er geen energierekening op de mat valt. Wat de terugverdientijd is moet blijken.Lees ook: Rotterdamse wijk zegt aardgas gedag en gaat stoken op waterstofDe wet- en regelgeving staat dit soort projecten toe bij wijze van experiment. "Maar er moet officieel wel energiebelasting worden betaald. Dat is vreemd, want bewoners betalen dan geld voor stroom die ze zelf opwekken. Daardoor kan het project minder rendabel worden. Daar moet dus iets op gevonden worden." Als dit concept op veel plekken toe wordt gepast moet ook de wetgeving over elektriciteitsnetwerken op de schop; nu mogen alleen netbeheerders stroomlevering beheren.Waterstof in bestaande woonwijkenVolgens Krauwels is het project een goed voorbeeld voor andere nieuwbouwwijken. "Hiermee heb je geen uitbreiding van het elektriciteitsnetwerk nodig en krijg je toch een CO2-neutrale woonwijk. De kosten zijn lager dan bij nieuwe huizen die individueel een warmtepomp gebruiken, en de efficiency is hoger." In de toekomst is de micro power plant misschien zelfs in bestaande woonwijken in te passen.Lees ook: Hoe gebruik je waterstof om je huis te verwarmen?Bron: Arcadis | Beeld: Adobe Stock