Teun Schröder
03 december 2021, 10:24

Nederlanders bouwen eerste schoenen-recyclemachine ter wereld

“In het begin haalden we schoenen met de hand uit elkaar en deden we de materialen in de magnetron of in een pan op het vuur”, vertelt Danny Pormes van Fastfeetgrinded toen hij vijf jaar geleden startte met de eerste pogingen om een schoen te recyclen. Nu staat er een machine die 2.500 schoenen per uur verwerkt.

Jakob owens Np nv Ruhp Uo unsplash Dagelijks worden er miljoenen schoenen geproduceerd. Hoe gaan we deze recyclen? | Credits: Unsplash

Elke dag produceert de industrie zo’n 70 miljoen schoenen. En voor ieder verkocht paar, wordt een paar afgedankt. Omdat schoenen vaak van veel verschillende materialen worden gemaakt, is recyclen lastig. Daarom worden oude schoenen vaak verscheept naar Afrika, Azië of Oost-Europa waar ze in de vuilstort of de verbrandingsoven belanden. Zonde, vonden Pormes en zijn compagnons.

Schoenen recyclemachine

Oud-marinier Pormes heeft een hardloopspeciaalzaak en levert sportschoenen aan het ministerie van Defensie. Die stelde vijf jaar geleden de vraag of het mogelijk was om schoenen te recyclen. Pormes en medemarinier David Uijtewaal beten zich in het vraagstuk vast om niet meer los te laten. En met succes. Fastfeetgrinded bouwt de eerste schoenen-recyclemachine ter wereld, ook wel de SRM: de Shoe Recyle Machine. “De SRM kan 2.500 schoenen per uur verwerken”, vertelt een opgewekte Pormes aan de telefoon. “Aan de ene kant van de machine gaat de schoen erin en aan de andere kant scheiden we in drie verschillende materialen: schuim, rubber en textiel. Deze komen er in korrels of garen uit.”

Er moet gebouwd worden. Maar met welke circulaire materialen bouwen we straks onze huizen?

The SRM: de schoenenrecyclemachine van Fastfeedgrinded | Credit: Fastfeetgrinded

Asics, Decathlon en Bever

Hoe het apparaat precies werkt? “Dat is het geheim van de smid”, lacht Pormes. “Het systeem is gepatenteerd en we willen hem zelf doorontwikkelen.” De machine heeft inmiddels de aandacht getrokken van een breed scala aan bekende sportmerken zoals Asics, Decathlon en Bever. In 2030 moeten we als maatschappij naar de helft minder grondstoffengebruik. Daarom verwacht Pormes dat de vraag naar gerecycled materiaal steeds verder zal toenemen.

Groei binnen- en buitenland

Niet alleen de vraag naar het recyclaat dat de SRM produceert neemt toe. “Vanuit heel Nederland krijgen we nu afgetrapte schoenen binnen op ons kantoor is Susteren”, vertelt Pormes. “Het is teveel om te verwerken en we hebben ruimtegebrek. Daarom hebben we deze week de knoop doorgehakt om te verhuizen. We worden vijf keer zo groot op de nieuwe locatie in Wieringerwerf.” Plannen voor een tweede fabriek in Nederland liggen inmiddels klaar. Ook Duitsland staat op de planning voor Fastfeetgrinded.

Circulaire economie in de praktijk: vijf soorten afval recyclen tot tientallen nieuwe producten

Circulaire schoen

Het duurt nog even voordat de consument de eerste circulaire schoen kan kopen. “Maar het kan absoluut”, verzekerd Pormes. “Er staat hier een paar op mijn bureau. We willen geen merk bouwen, we gebruiken het paar om aan de industrie te laten zien dat het mogelijk is.” Doordat de schoen gemaakt is van een mix aan gekleurde materialen is het eindresultaat vooralsnog overwegend bruin van kleur. “Als we hier verf aan zouden toevoegen, is de schoen natuurlijk niet meer 100 procent circulair. Gelukkig komt bruin vast vanzelf weer in de mode.”

Pallets kun je wel jaren hergebruiken. Maar hoe zet je zo’n systeem op?

Schrijf je in voor onze Newsbreak: iedere dag rond 12 uur het laatste nieuws

Wil jij iedere middag rond 12 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze Newsbreak.

30 kilometer in stad: minder doden, meer CO2

Eerder deze week lieten Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht in een brandbrief aan het kabinet weten de snelheid op stadswegen te willen aanpassen. 50-kilometerwegen moeten volgens de steden teruggebracht worden naar 30 kilometer per uur. De maatregel moet vooral effect hebben op het aantal dodelijke verkeersslachtoffers. Amsterdamse wethouder Egbert de Vries (verkeer en vervoer) zegt tegen AD dat zo’n 80 procent van het aantal verkeersslachtoffers op 50-kilometerwegen valt. “In het verleden hebben we de auto te veel ruimte gegeven in steden, nu staat leefbaarheid voorop”, zegt hij tegen de krant. Langzamer rijden slecht voor milieu Maar leefbaarheid is meer dan verkeersdoden: het gaat bijvoorbeeld ook om luchtkwaliteit. En het klimaat is natuurlijk belangrijk. Welke impact heeft 30 rijden op het milieu? Pim van Mensch is onderzoeker Sustainable Transport and Logistics bij TNO. Hij onderzocht de milieu-impact van auto’s op 50- en 30-kilometerwegen. Als de maximumsnelheid naar beneden gaat, loopt de reistijd op. Van Mensch hoopt dat meer mensen dan de auto laten staan en de fiets of de bus nemen. “Je mikt dan op een verandering van vervoer, dat heet modal shift, en een verlaging van de voertuigintensiteit”, zegt van Mensch. Een andere optie is dat mensen gaan omrijden. De mate van verlaging van de voertuigintensiteit is niet door TNO onderzocht. Volgens onderzoek van de gemeente Amsterdam gaat de voertuigintensiteit omlaag op de wegen die van 50 naar 30 gaan, wat het negatieve effect gedeeltelijk compenseert. Op andere wegen kan daardoor wel de intensiteit omhoog gaan. Drempels en stoplichten Bij het meten van milieu-impact komen veel verschillende dingen kijken. “Zo hangt de uitstoot af van de samenstelling van het verkeer, maar bijvoorbeeld ook van de doorstroming”, zegt Van Mensch. Denk aan stagnatie door verkeersdrukte, of aan drempels en stoplichten die ervoor zorgen dat het verkeer steeds moet optrekken en afremmen. “Dat zorgt weer voor meer CO2- en stikstofuitstoot.” Iedere keer dat een auto optrekt kost dat energie. Er is meer brandstof nodig waar onder andere CO2 en stikstof bij vrijkomt. "Constant rijden zorgt voor een lagere uitstoot”, licht van Mensch toe. "De vraag is hoe de doorstroming verandert als de maximumsnelheid van 50 naar 30 kilometer per uur gaat." Bovendien is 30 geen optimale snelheid voor een auto om te rijden, ziet Van Mensch. “Het is mogelijk dat bij 30 kilometer per uur constant rijden niet altijd de optimale versnelling wordt gekozen of dat er vaak van versnelling wordt gewisseld. En ook in de testcyclus van voertuigen is weinig focus op die lage snelheid", zegt Van Mensch. De beste snelheid om zo min mogelijk CO2 en stikstof uit te stoten is constant rijden tussen de 60 en 90 kilometer per uur. Uitstoot neemt toe “Als de maximumsnelheid op stadswegen van 50 naar 30 kilometer per uur gaat, neemt de uitstoot op voertuigniveau hoogstwaarschijnlijk toe”, ziet de onderzoeker. Een betere doorstroming of minder auto's op de weg moeten hiervoor gaan compenseren. Om echt harde conclusies te trekken, moet er volgens Van Mensch meer en gedetailleerder onderzoek gedaan worden waarbij alle invloeden worden meegerekend. Denk aan het aantal wegen waar de snelheid omlaag moet en hoe lang die wegen zijn. Ook de doorstroming en de effecten voor verschillende voertuigen moet volgens de onderzoeker verder worden onderzocht. Schrijf je in voor onze Newsbreak: iedere dag rond 12 uur het laatste nieuws Wil jij iedere middag rond 12 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze Newsbreak.