Teun Schröder
27 december 2021, 10:00

Trends en ontwikkelingen voor de circulaire economie in 2022

Bij het einde van het jaar hoort terugblikken. Maar wij vinden vooruitkijken belangrijker. Daarom bevraagt Change Inc. de komende dagen het Nederlandse bedrijfsleven over de verwachtingen voor 2022. Met dit keer circulair ondernemer Guido Braam. Wordt 2022 het jaar van de circulaire economie?

Josh power Vd1 Kozoez5g unsplash "Bij de bedrijven waar ik langskom staan in ieder geval twee dingen altijd op de agenda: digitalisering en circulariteit" | Credits: Unsplash

We hebben een regeerakkoord! Wat vond je ervan?

“Ik heb natuurlijk gelijk geteld hoe vaak ‘circulaire economie’ in het regeerakkoord staat. Het staat er acht keer in. Dat is een groot verschil met tien jaar geleden. Toen werkte ik met Team Circle Economy voor meer aandacht voor het onderwerp. Destijds stond circulariteit maar liefst één keer in het regeerakkoord. Het is mooi dat het nu vaker wordt genoemd. Maar ik vind het nog mooier dat het terugkomt in zoveel verschillende onderwerpen: de bouw, de industrie, de landbouw. Dat is pas echt goed nieuws. De vraag is vervolgens wel hoe de verschillende bewindvoerders omgaan met een thema dat over meerdere departementen verdeeld is. Dat wordt nog een flinke uitdaging.”

Wat verwacht je verder op beleidsniveau voor de circulaire economie?

“Het is goed dat het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening terugkomt en dat er meer budget komt voor het klimaat. Het gevaar is dat dit geld wordt gebruikt voor symptoombestrijding, terwijl de circulaire economie juist vraagt om systeemverandering. En is het nog even de vraag in welke portefeuille de circulaire economie komt. Dit lag altijd bij Infrastructuur en Waterstaat, maar de rol van Economische Zaken wordt steeds belangrijker. Verder rest natuurlijk de vraag welke persoon de kar gaat trekken. Aan die voorspelling durf ik me nog niet te wagen.”

En in Europa?

“De EU komt ook met nieuwe maatregelen, zoals een uitgebreide productenverantwoordelijkheid voor meer producten. Dat houdt in dat producenten eveneens verantwoordelijk zijn voor de manier waarop een product aan het eind van de gebruiksfase wordt verwerkt. En het wordt verplicht om spullen repareerbaar te maken. Contact met klanten wordt steeds belangrijker verwacht ik. Producenten maken producten en bieden de service om deze te onderhouden.”

Zal het bedrijfsleven in 2022 circulariteit gaan omarmen?

“Zeker! In mijn werk spreek ik met veel verschillende bedrijven. Bij allen staan in ieder geval twee dingen altijd op de agenda: digitalisering en circulariteit. Vier jaar geleden sprak iedereen over circulariteit, maar waren slechts een handjevol bedrijven er concreet mee bezig. Nu is dat wel anders. De start-ups van toen, zijn de scale-ups van nu. Maar ook grote spelers als Philips en BMW zijn met het onderwerp bezig. Iedereen moet, en gaat ermee aan de slag.”

Van welke technologische ontwikkelingen word je enthousiast?

“In de bouw zie ik mooie dingen gebeuren, bijvoorbeeld op het gebied van houtbouw. Met tot 2030 jaarlijks 100.000 nieuwe woningen wacht ons een enorme opgave. De druk op ontwikkelaars en bouwbedrijven is groot en we hebben te maken met stikstofnormen en een tekort aan vakmensen. Dus bouwen moet op een andere manier. Ik verwacht dat we in de toekomst gebouwen kunnen ontwerpen, zoals we websites bouwen. Met speciale tekenprogramma’s kunnen we straks zien wat bijvoorbeeld het energieverbruik en de CO2-voetafdruk van een pand is, nog voordat het er staat. Die tekening gaat vervolgens naar een fabriek, waarna de modulaire onderdelen van de band rollen. Dat zal klimaatwinst opleveren en bovendien heel veel tijd besparen.”

Dan de hamvraag: liggen we eind 2022 op koers voor een circulaire economie in 2030 en 2050?

“We moeten eerst weten wat die koers precies is. Want in tegenstelling tot CO2-reductie is het lastig om aan de voortgang van de circulaire economie een getal te koppelen. De komende tijd moeten we werken aan heldere definities van de doelstellingen. Maar over het algemeen ben ik heel positief over de kant die Nederland opgaat. Het grootbedrijf, het mkb, familiebedrijven; iedereen is met circulaire economie bezig. Ik denk dat een (corona, red.)crisis als deze gunstig is voor innovatie. Gaat het slecht met de economie, dan moet je besparen op innovatie. Gaat het goed, dan is er geen tijd voor. Maar de periode ertussen in, waar we nu inzitten, dat is de periode dat er nieuwe dingen ontstaan.”

Schrijf je in voor onze Newsbreak: iedere dag rond 12 uur het laatste nieuws

Wil jij iedere middag rond 12 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze Newsbreak.

‘Het is niet oké als je investeert zonder na te denken over de duurzame impact’

Helmer Schukken en Warner Philips van Rubio Impact Ventures zitten in een lichte vergaderruimte met uitzicht op de Amsterdamse dierentuin Artis. Alleen bedrijven met maatschappelijke relevantie mogen zich daar huisvesten. Zegt dat wat over Rubio of meer over de bedrijven waarin zij investeren?Iedereen heeft het over impact investeren, wat verstaan jullie eronder?Philips: “Als wij ervan overtuigd zijn dat een bedrijf een belangrijke maatschappelijke of milieu impact gaat hebben, dan kijken we verder als een commerciële investeerder. Omdat we denken dat je als commerciële investeerder de onderneming kritischer bekijkt en er daardoor voor zorgt dat het beter presteert.” Schukken: “Bij 99 van de 100 fondsmanagers gaat het gewoon om financieel rendement. Bij Rubio kijken we daarentegen echt naar impact én rendement. En daar worden we ook op afgerekend in ons beloningsbeleid.” Hoe gaan jullie te werk, hoe helpen jullie bedrijven? Schukken: “Wij nemen altijd een minderheidsbelang. Dus wij gaan nooit in een managementrol zitten. We zitten in het investeringssegment dat venture capital heet. In venture capital zoek je juist naar hele sterke teams die iets nieuws proberen te doen en daarmee een hele keten of hele industrie op een andere manier willen inrichten. Zij doen iets op een duurzamere manier: voor de mens of voor de planeet. Dat is per definitie iets innovatiefs. Als wij daar in het management zouden gaan zitten, dan zou dat veronderstellen dat wij dat beter weten dan zij. En dat is niet zo. Wij zoeken juist mensen die buitengewoon goed zijn. Mensen die in staat zijn om zo'n hele keten te veranderen. Dat is hun baan. Onze baan is dat wij hen daarin ondersteunen met toegang tot andere goede mensen om het team te versterken, toegang tot klanten, partners en leveranciers. En met geld.” En hoe gaat het tot nu toe met jullie stelling dat impact samengaat met financieel rendement? Schukken: “We zien dat de bedrijven die groeien en financieel rendement opleveren ook degene zijn die hun impact targets goed halen. Daar meten we op en die correlatie zie je gewoon.” Kunnen jullie daar een voorbeeld van geven? Philips: “Sama, Sympower en Olio zijn een paar mooie voorbeelden. (Een data-analysebedrijf, elektriciteitsnet-balanceerder en voedseldeelplatform, red.). Alle drie de bedrijven laten op dit moment zien dat ze heel sterk groeien qua business én qua impact. Bij Sama hebben we bijvoorbeeld van tevoren in kaart gebracht welke stappen ze kunnen zetten. We hadden de hypothese dat ze van een non-profit organisatie naar commercieel bedrijf konden gaan en van een servicegericht bedrijf naar een tech-bedrijf. Dat is gebleken. En de groep mensen in Kenia en Oeganda, die voorheen geen kans op formele jobs hadden, is flink gegroeid. Die drie elementen - business, impact en rendement - groeien gewoon heel goed met elkaar mee.” Uiteindelijk gaat het erom deze bedrijven met winst door te verkopen. Aan wie verkoop je? Schukken: “Er zijn denk ik drie typische groepen van kopers. Het kan naar grotere investeerders toegaan als er veel kapitaal nodig is voor groei. Zodat het bijvoorbeeld van Nederland naar Europa gaat. De tweede mogelijkheid is een beursgang. Dan worden het publiek verhandelbare aandelen. Maar wat je het meeste ziet is dat wij een strategische koper vinden. GoodFuels is daar een voorbeeld van. Dat is een bedrijf dat schone brandstoffen voor zwaar transport ontwikkelde en verhandelde. Met name voor scheepvaart. Wij zagen dat de hele grote oliespelers ook die duurzamere kant op gingen. Wij hebben een grote oliehandelaar gevonden die wilde verduurzamen. Zij hadden opslagtanks, laadschepen, een gigantische balans en werkkapitaal. Allemaal dingen die net een stap te groot waren voor ons en GoodFuels om zelfstandig te doen. Deze partij heeft vervolgens GoodFuels gekocht om dat versneld te kunnen doen.” Jullie willen bijdragen aan verduurzaming. Hoe weet je zeker dat dit soort verkopen daaraan bijdragen? Schukken: “We hebben uitgebreide gesprekken gevoerd met de kopende eigenaar. Die heeft uiteindelijk toegezegd dat hij de manier waarop wij impact meten gaat overnemen in de bedrijfsvoering. Ook blijven ze daarover terug-rapporteren aan ons: de ex-aandeelhouders. Dat zijn natuurlijk wel indicatoren die wijzen op een oprechte intentie om de eigen activiteiten te verduurzamen. Maar uiteindelijk kan je niet over je graf regeren. Dus als je geen aandeelhouder meer bent dan houdt je invloed ook op. Dat heb je te accepteren. Je kan natuurlijk hele nare scenario’s verzinnen waarbij iemand een bedrijf koopt en vervolgens op de plank legt. Zodat ze daar geen last meer van hebben. Concurrentie opkopen en uitschakelen, zogezegd. Als dat de intentie is dan is dat natuurlijk een heel slecht idee.” Philips: “Dat kan plaatsvinden, maar het zou kapitaalvernietiging zijn van de kopende partij. Als wij ons werk goed doen dan investeren wij in bedrijven waar impact en waardering aan elkaar zijn gekoppeld. Als de impact groeit, dan gaat de waardering ook omhoog. Als je zo'n bedrijf koopt en daar vervolgens iets niet impactvols mee doet dan ben je kapitaal aan het vernietigen. En als het een goed idee is dan is de kans groot dat het gekopieerd wordt door iemand anders.” Lees ook: Rubio haalt 110 miljoen euro op om te investeren in ondernemingen die hun ketens blijvend veranderen Zou impact investeren de enige vorm van investeren moeten zijn? Schukken: “Absoluut. Het is gewoon niet oké is als je investeert zonder na te denken of je daarmee een positieve of negatieve impact op de maatschappij hebt. Alleen wat is positief? Daar is geen zwart-wit definitie voor, maar ik zou het wel een hele prettige wereld vinden als bij alle grote financiële beslissingen de invloed op de maatschappij wordt meegenomen. Dat zulk soort investeringen in principe een positieve invloed hebben op de maatschappij. Dat lijkt mij een prettig vooruitzicht.”Schrijf je in voor onze Newsbreak: iedere dag rond 12 uur het laatste nieuws Wil jij iedere middag rond 12 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze Newsbreak.