Teun Schröder
04 juni 2021, 10:13

Van afgetrapte teenslipper in Kenia, naar kleurrijke kantoorbeer in Nederland

Jaarlijks belanden miljoenen kilo’s afgedankte materialen op de vuilnishoop of in de natuur. Dat kan ook anders, dachten de broers Nicholas en Michael Ninaber van Eijben. Met hun social venture Nic&Mic bieden ze unieke producten aan van ogenschijnlijk waardeloze materialen. Binnen het project Ocean Sole houwen Afrikaanse kunstenaars de kleurrijkste beelden van ’s werelds meest gedragen schoeisel: de teenslipper.

De beer lr Teenslippers worden schoongemaakt en verlijmd tot blokken waarna beeldhouwers er dierlijke sculpturen uit snijden. | Beeld: Nic&Mic/Ocean Sole

Zeker drie miljard mensen lopen op schuimrubberen teenslippers. Met name in ontwikkelingslanden waar de afvalverwerking slecht functioneert, belandt de relatief goedkope flip flop nog vaak in de oceaan, waarna deze aanspoelt op stranden. In Kenia worden deze teenslippers nu met de onderneming Ocean Sole verzameld. De slippers worden schoongemaakt en verlijmd tot blokken, waarna beeldhouwers er dierlijke sculpturen uit snijden. Op deze manier lukte het om in een jaar tijd een miljoen teenslippers een tweede leven te geven.

Nic&Mic is de Nederlandse partner die de kunstobjecten van Ocean Sole verhandelt. Voor bedrijven kan dat op maat. Voor particulieren is er een webshop. “Mijn broer raakte tijdens zijn stage aan de praat met een Keniaanse vrouw die beeldjes maakte van oude teenslippers”, vertelt Nicholas Ninaber van Eijben tijdens een videogesprek. “We raakten enthousiast over het idee van lokaal vervaardigde kunst met een grondstof die daar als afval aanspoelt. Toen zijn we gaan kijken hoe we dit project konden opschalen.”

Een teenslipper bestaat vaak uit één soort materiaal. Producten die bestaan uit meerdere materialen zijn veel lastiger te recyclen. Hoe doen we dat?

Crowdfunding

De broers zetten een crowdfunding op om het idee tot wasdom te brengen. Het resultaat: tweeënhalf keer het bedrag dat ze voor ogen hadden en een zakelijke order zo groot als het opgehaalde bedrag. “Zo’n overvloed aan interesse kwam voor ons ook als een verrassing. Dat was zeven jaar geleden.” Inmiddels heeft broer Michael plaatsgemaakt voor Nicholas’ vrouw Annelie. En zijn de grote beelden van Ocean Sole steeds vaker te vinden in kantoren en hangen de kleinste exemplaren als hanger aan de sleutelbos.

Teenslipper wordt kunst

“De kunstenaars die de beelden maken zijn voor een groot deel begonnen in de houtsnijkunst”, vertelt Ninaber van Eijben. “Maar door overmatige houtkap hebben de Keniaanse bossen het zwaar. Wij bieden deze kunstenaars nu een werkplaats waar ze alsnog hun ambacht kunnen uitoefenen. Bovendien maken ze gebruik van een gratis grondstof die aanspoelt en waar een oplossing voor bedacht moet worden.”

Deze week was het de Week zonder Afval. Hoe kan jij je afvalproductie verminderen?

Bewustzijn over recycling

"Dat de teenslipper een grondstof is die als afval op het strand belandt is natuurlijk schrijnend", zegt Ninaber van Eijben. De plastic soep in de Indische Oceaan is een in 2010 door wetenschappers ontdekt 'eiland', bestaande uit miljoenen grote en heel kleine stukjes plastic. Met de opbrengst van de verkoop van dierenbeelden geeft Nic&Mic de lokale bevolking voorlichting over vervuiling en recycling of worden nieuwe projecten gefinancierd.

“Het is heel belangrijk om het volledige verhaal van Ocean Sole te blijven vertellen”, zegt Ninaber van Eijben. “Nu zijn we nog op zoek naar bedrijven die ‘Soulmates’ willen worden; partijen die zich voor langere tijd aan ons werk willen binden, als onderdeel van hun MVO-beleid.” Korting krijgen is niet mogelijk, grapt Ninaber van Eijben. “Wel een extra beeldje. Want hoe meer beelden Ocean Sole kan maken, hoe meer oude teenslippers er worden geüpcycled en hoe meer mensen we in Kenia een gedegen baan en inkomen kunnen geven.”

Ook een les van het Shell-vonnis: defensief leiderschap werkt niet meer

CEO's die lang op dezelfde plek zitten worden steeds beter omdat het een ervaringsvak is, zeggen ze zelf. Mijn ervaring is dat ze gelijk hebben en dat ze juist om die reden na acht of tien jaar plaats moeten maken. De goeden niet te na gesproken, zie je dat toenemende ervaring vaak vooral betekent dat CEO's steeds behendiger worden in het vasthouden aan de eigen positie. Ze weten hoe de hazen lopen, doorzien de processen en wenden die inzichten als het erop aan komt liever voor eigen gewin aan dan voor het algemeen belang.Het beleid van Shell is op vele fronten defensief, in die zin dat het niet concreet genoeg is, dat het heel veel voorbehouden kent en dat het nooit op maatschappelijke ontwikkelingen vooruitloopt. Een beproefde tactiek die je als 'agile' kunt proberen te verkopen, maar die er in de praktijk op neer komt dat je je eigen verantwoordelijkheid uit de weg gaat. Typisch defensief gedrag dat we uit politiek Den Haag ook kennen: je zegt dat de energietransitie het belangrijkste thema voor de komende tijd is, maar dat 'we' vooral geen koploper moeten zijn, want dat kost alleen maar banen. Zonder te melden dat het nog meer banen kan opleveren.Nederland is een achterloper in de EU Ongeveer in dezelfde tijd waarin het Shell-vonnis de voorpagina's domineerde, wezen cijfers van het CBS uit hoe fnuikend defensief korte termijn denken kan zijn. Nederland heeft vorig jaar relatief gezien meer hernieuwbare energie gebruikt, maar niet genoeg om te voldoen aan Europese afspraken. Daarom moet Nederland 200 miljoen betalen voor energie uit het buitenland. Op NOS.nl wordt er aan herinnerd hoe toenmalig minister van Economische Zaken en Klimaat Wiebes besloot om duurzame energie uit Denemarken in te kopen, om boetes en een dwangsom te voorkomen. Dit defensieve beleid maakt Nederland een achterloper in de EU, volgens cijfers van Europees statistiekbureau Eurostat. Landen als Zweden, Finland, Denemarken, Portugal, Roemenië en Bulgarije lopen op ons voor.Om de versnelling tot stand te brengen gebeurt er al veel. Kijk ook naar de aandeelhoudersopstand tegen ExxonMobil. Maar in het besef dat overheid, bedrijfsleven en consumenten allemaal mee moeten werken aan een oplossing en het weinig zin heeft uit morele voldoening naar Shell en ExxonMobil als de duivels op aarde te wijzen, is het nodig om de multinationals te vertellen dat hun eigen belang bij het algemeen belang gediend is. New York Times columnist Thomas Friedman wijst de weg, die Shell ook kan gaan. 'Stop met denken dat de goede oude tijd van olie- en gaswinsten zal terugkeren (...) investeer in hernieuwbare energiebronnen, maar gebruik ook de technische bekwaamheid om die toekomst uit te vinden.'Shell moet afscheid nemen van defensief leiderschap En kredietbeoordelaar Moody's waarschuwde dat 'voor oliemaatschappijen die geen gelijke tred houden met de verwachtingen van investeerders voor de overgang naar een koolstofarm bedrijfsmodel, hogere kapitaalkosten en een verminderde toegang tot kapitaal' dreigt. Ik wens Shell een snel afscheid van defensief leiderschap toe, zodat de oeroude campagne 'Shell, Helpt' een 'make-over' krijgt die uitvoerbaar bij voorraad is.