Romy de Weert 30 augustus 2021, 14:56

Op 1,5 miljoen daken liggen zonnepanelen: groei zet door, maar brengt uitdagingen mee

Vandaag werd het 1,5 miljoenste huis in Nederland van zonnepanelen voorzien. Een jaar geleden stond de teller op 1 miljoen, blijkt uit onderzoek van Dutch New Energy Research. De groei van het aantal huishoudens met zonnepanelen zet daarmee door. Toch liggen er nog flinke uitdagingen om alle potentiële ruimte te benutten.

Adobe Stock 449532716 Vandaag werd het 1,5 miljoenste dak vol zonnepanelen gelegd. | Credits: Adobe Stock

Op ongeveer 12 procent van de Nederlandse daken ligt zonnepanelen. Volgens Alex Muhring, directeur van Zoncoalitie gaat dat snel naar 20 procent. “Maar om de doelstellingen te halen moeten we naar 80 of 85 procent van de daken. Daar zijn we nog lang niet”, zei hij in eerder artikel.

Ook uit een analyse van adviesbureau Deloitte blijkt dat er veel meer mogelijk is. Maar liefst 892 vierkante kilometer dakoppervlak in Nederland is geschikt voor zonnepanelen. Ter vergelijking: dat oppervlak is net zo groot als 125.000 voetbalvelden. Als op al die daken zonnepanelen worden geïnstalleerd, levert dat voldoende stroom op om in 50 procent van de totale elektriciteitsvraag in Nederland te voorzien. Dat zou voor zo’n 20 procent minder CO2 uitstoot zorgen.

Meer panelen op huurwoningen

Dat de groei van het aantal huishoudens met zonnepanelen op het dak onverminderd doorzet is daarom goed nieuws, vindt ook staatssecretaris Klimaat en Energie Dilan Yeşilgöz-Zegerius. “We hebben wat te vieren en het is mooi dat deze mijlpaal zo snel bereikt is”, zei zij tegen Klimaatakkoord. “Er is nog veel plek op daken waar we allemaal van kunnen profiteren. Je wekt duurzame energie op, panelen op daken nemen geen schaarse ruimte in en bewoners zijn minder geld kwijt aan hun energierekening.”

Het 1,5 miljoenste zonnedak is geïnstalleerd op een woning in Aalsmeer, eigendom van woningstichting Eigen Haard. Zij zien dat het leggen van panelen op huurwoningen nu goed op gang komt. “We hebben de afgelopen 2 jaar op ruim 2.000 bestaande woningen zonnepanelen gelegd”, zegt Vera Luijendijk, bestuurder bij Eigen Haard tegen Klimaatakkoord. “We willen in 2050 al onze woningen CO2 neutraal hebben. Daarvoor moet wel de verhuurdersheffing, een extra belasting voor alleen sociale verhuurders, worden afgeschaft.”

270 miljoen potentiële zonnepanelen

In het optimale scenario van Deloitte kunnen 270 miljoen zonnepanelen worden geïnstalleerd die in totaal 217 petajoule kunnen opwekken. Er is dus nog heel veel mogelijk. Dat ziet ook Roland van der Klauw, directeur bij Wocozon dat woningcorporaties helpt verduurzamen. “Maar het moet dan wel lonend zijn om meer schone stroom te produceren dan je zelf nodig hebt. Daar is zekerheid voor nodig, zoals een goede regeling voor teruggeleverde energie. Maar ook door het op buurtniveau mogelijk te maken samen stroom op te wekken, op te slaan en te gebruiken. Je hoeft dan ook veel minder geld uit te geven aan het verzwaren van het netwerk”, zegt Van der Klauw.

Flinke uitdagingen

Er zijn ook nog flink wat uitdagingen. “Alleen weten wat zonnepanelen kunnen opbrengen betekent niet dat ze volgend jaar op elk daarvoor geschikt dak liggen. De opbrengst van zonne-energie kan groeien van 6 petajoule naar 217 petajoule. Zelfs met een geschatte groei van 40 procent per jaar, zou de installatie van zonnepanelen op elk daarvoor geschikt dak 10 jaar in beslag nemen”, schrijven de auteurs van het Deloitte-adviesrapport.

Naast de groei en de installatiecapaciteit zien zij nog drie uitdagingen wanneer het tempo van de aanleg van zonnepanelen versnelt. Zo zijn stimuleringsprogramma’s van de overheid erg belangrijk voor de groei van het aantal zonnepanelen op daken. De uitdaging voor de komende jaren is om de installatie van zonnepanelen aan te moedigen en tegelijkertijd de subsidiekosten in toom te houden.

Daarnaast moet de huidige capaciteit van het Nederlandse elektriciteitsnetwerk en de mogelijkheden voor opslag worden uitgebreid. Zonne-energie wordt gedurende de dag opgewekt en omdat er dan al een energieoverschot is, wordt het moeilijker om vraag en aanbod in balans te houden. Er moet dus flink geïnvesteerd worden om het energieoverschot te kunnen transporteren.

Tot slot zien de onderzoekers dat het netwerk nu niet goed uitgerust is om energie op te slaan, zowel op centraal als op decentraal niveau. Batterijen zijn duur en nieuwe opslagmethoden staan nog in de kinderschoenen. Om te kunnen profiteren van de extra toevoer van energie zijn er meer decentrale opslagoplossingen nodig. Meer elektrische auto’s en batterijopslag in huishoudens zouden het makkelijker maken om zonne-energie op te slaan voor later gebruik.

Database over de gezondheid van de grond, zodat boeren beter hun werk kunnen doen, haalt miljoenen op

Om tomaten te kweken, heeft de boer aarde nodig. En hoe meer tomaten hij kan oogsten, hoe groter het inkomen van de boer. Dus wordt de aarde intensief gebruikt en behandeld met bestrijdingsmiddelen om het groeien te bevorderen. Maar dat put de aarde uit, zo weten we nu: een derde van de landbouwgrond wereldwijd is al zo uitgeput dat er helemaal niets meer groeit. De van oorsprong Spaanse oprichters van Biome Makers willen boeren daarom helpen om met data inzicht te krijgen in de staat van hun grond, en aanbevelen hoe zij deze het beste kunnen verzorgen. Van gezondheidszorg naar de aarde In 2010 richtte jeugdvrienden Adrián Ferrero en Alberto Acedo samen een bedrijf op. In eerste instantie wilden de vrienden DNA-sequentie gebruiken om kanker op te sporen. Tot ze op het idee kwamen om dat ook op aarde toe te passen, en zo ontstond de basis van Biome Makers. Het bedrijf brengt op die manier eigenlijk persoonlijke medicatie naar de landbouw, omdat het op basis van het 'DNA' van de aarde kan vertellen waar het behoefte aan heeft. De boer stuurt een monster van de aarde waar zijn tomatenplant niet goed groeit. Biome Makers maakt op basis van artificial intelligence en data een rapport van de gezondheid van de aarde, het risico op ziektes en waar het allemaal uit bestaat. "We kunnen daarmee de status van de aarde diagnosticeren. Waar bestaat het uit, wat is de conditie en hoe kunnen we het behandelen” , vertelt oprichter Ferrero aan de telefoon. Als je de bodem waar de plant groeit goed begrijpt, weet je ook welke natuurlijke activiteiten van de bodem gunstig zijn voor de groei van planten. Zo maak je de duurzamere en economisch betere keuze, zegt Ferrero. “We hebben in de zes jaar dat we bestaan heel veel data verzameld over de bodem. Daardoor kunnen we nu ook aan producenten van pesticiden laten zien wat de effecten zijn van hun middelen op de bodem”, zegt Ferrero. Want dat is eigenlijk het tweede onderdeel van het bedrijf. Productontwikkelaars kunnen zien wat hun kunstmest en verzorging met de bodem doet. Je moet het volgens de oprichter zien als wanneer je een medicijn neemt. “Dan wil je ook weten wat je lichaam daarmee doet.” Veel landbouwgewassen zijn gebaat bij een gemengd systeem. Dat brengt de natuurlijke balans terug, zegt Marco de Boer van reNature. “Dan heb je minder of geen kunstmest en niet zoveel water meer nodig, omdat de grond veel luchtiger is en organisch materiaal bevat. Daardoor kan het veel meer water opnemen en vasthouden. En er zitten daardoor ook meer gezonde microben en schimmels in de grond.” Lees er hier over. Investering van 15 miljoen Biome Makers heeft 1200 klanten in 35 landen, en opereert vanuit het Amerikaanse Silicon Valley. Het krijgt de 15 miljoen van de verschillende investeringsfondsen: Seaya Ventures, Viking Global Investers, JME Ventures en Prosus. In totaal komt er 2,5 miljoen dollar bij het Amsterdamse Pymwymic vandaan. “Ons nieuwe voedsel gerelateerde fonds richt zich op de verduurzaming van de voedselketen”, zegt Rogier Pieterse, managing director bij Pymwymic. “En alles begint bij de basis, de aarde. Maar we hebben maar weinig inzicht in wat daar gebeurt, en wat er aan de basis ligt van uitdroging.” Volgens Pieterse is er geen ander bedrijf dat zoveel inzicht in de bodem kan geven als Biome Makers, vandaar de investering. “Hiermee kan het product verder worden uitgerold. Zowel aan de kant van de boer, die de analyse krijgt, als aan de kant van het bedrijf dat bijvoorbeeld kunstmest levert.” Ferrero beaamt dat. “Met het geld uit dit fonds kunnen we versnellen, en wellicht ook nieuwe markten aanboren, want de potentie van deze databank is enorm.” Zo hoopt Ferrero dat het op termijn ook mogelijk wordt om bijvoorbeeld het aandeel CO2 in de aarde te kunnen meten. En is het uiteindelijke doel om hiermee te zorgen dat we de landbouwgrond niet uitputten. “Er gaan veel vissen dood door het gebruik van kunstmest, en ik kan in Spanje geen kraanwater drinken omdat er zoveel chemicaliën in de aarde zitten. Door onze keuzes voortaan op data uit de aarde te baseren, gebruiken we minder van dit soort stoffen, en herstellen we de natuurlijke balans.” Glowfarms wil de Oatly van het groenteschap worden met hun lopende band voor kruiden. Lees hier meer over het bedrijf.