Rianne Lachmeijer 17 oktober 2019, 10:47

Aardwarmte voor Leeuwarden? De eerste grote afnemer is al binnen

Eind 2021 zou het zover kunnen zijn: de eerste duurzame warmtelevering met behulp van aardwarmte in Leeuwarden. Het consortium Warmte van Leeuwarden onderzoekt de mogelijkheden. Cruciaal is het vinden van voldoende klanten. Met het aansluiten van Achmea is de eerste grote afnemer binnen.

Adobestock leeuwarden

“Met het aansluiten van de drie panden van Achmea, waaronder de Achmeatoren, op aardwarmte zetten we een grote stap naar de verduurzaming van ons vastgoed in Leeuwarden. Het zou mooi zijn als ons besluit andere bedrijven stimuleert om ook voor aardwarmte te kiezen”, zegt Theo Peters, adviseur duurzame bedrijfsvoering & energiemanagement bij Achmea Facilitair Bedrijf.

Het afgelopen jaar zijn er constructieve gesprekken geweest met grote aardgasverbruikers in Leeuwarden. Achmea is de eerste grote afnemer die voor aardwarmte kiest, maar een aantal andere grootverbruikers toonden ook al enthousiasme. Daarom is het de verwachting dat meerdere van hen nog dit jaar zullen aangeven over te willen stappen op aardwarmte. Dat is cruciaal voor het doorgaan van het project.

Aardwarmte

Enkele kilometers onder de grond bevinden zich warme waterreservoirs. Bij aardwarmtewinning worden deze aangeboord om de warmte te winnen. Daarom wordt aardwarmte ook wel geothermie genoemd. Het warme water wordt naar boven gepompt en door een warmtewisselaar geleid. Op die manier wordt de warmte ‘geoogst’. Vervolgens wordt het water teruggepompt in het ondergrondse reservoir. Aardwarmte is één van de alternatieven die wordt genoemd ter vervanging van aardgas. De potentie van geothermie is groot, zei Jan Brandts, aardwarmte-expert bij Engie eerder: “Dit wordt een essentieel onderdeel van de warmtetransitie in Nederland.”

Lees het hele interview met Jan Brandts: "Het gaat om opschaling en ervaring opdoen"

Onderzoek naar mogelijkheden

Het consortium Warmte van Leeuwarden dat de mogelijkheden onderzoekt voor aardwarmte in Leeuwarden bestaat uit drie bedrijven: Bouwgroep Dijkstra Draisma, geothermie-specialist ECW en warmtebedrijf Ennatuurlijk. Aan het einde van dit jaar besluit het consortium of de boring volgend jaar zal plaatsvinden. Ennatuurlijk besluit vervolgens of het een warmtenet aanlegt.

Tientallen miljoenen zijn er met het project gemoeid. Het energiefonds van de provincie Friesland, Fûns Skjinne Fryske Enerzjy (FSFE), wil een deel van de financiering van zowel de aardwarmtebron als het warmtenet voor haar rekening nemen. “De verduurzaming van Friesland is een enorme opgave. Projecten zoals deze maken een groot verschil”, zegt directeur Michel Hendriks daarover.

Duurzame warmte voor Leeuwarden

Bij een positief investeringsbesluit eind dit jaar, vindt in 2020 de boring plaats en wordt het warmtenetwerk aangelegd. Eind 2021 worden vervolgens de eerste gebouwen van duurzame warmte voorzien. De partijen verwachten dat het warmtenet in Leeuwarden de jaren daarna snel kan groeien en dat daarmee voor een groot deel van de stad duurzame warmte beschikbaar wordt.

Lees meer over duurzaamheid in Friesland:

Afbeelding: Adobe Stock

Zijn er genoeg metalen voor de productie van elektrische auto's?

Uit cijfers van de RVO blijkt dat er in september 171.000 elektrische voertuigen in Nederland rondreden terwijl dat er in 2018 nog maar 142.000 waren. In 2030 zijn er, als het aan het kabinet ligt, in Nederland bijna twee miljoen elektrische auto’s op de weg.Schaarse metalenVolgens het onderzoek van Metabolic, Copper8 en Universiteit Leiden zou Nederland 1 tot 4 procent van de wereldwijde productie van zes schaarse metalen in de auto-industrie verbruiken. “De vraag naar deze schaarse metalen voor elektrisch transport zal in 2030, 17 tot 28 keer groter zijn dan in 2020” zegt co-auteur en programmaleider circulaire industrie van Metabolic, Pieter van Exter. “De elementen neodymium, dysprosium en praseodymium - die nodig zijn voor elektrische motoren - zijn ook nodig voor de productie van zonnepanelen en windturbines. Daardoor ontstaan spanningen tussen verschillende duurzame oplossingen.”Lees ook: Bloomberg: in 2040 500 miljoen elektrische auto’s op de weg​AanbevelingDe ‘eerlijke’ hoeveelheid schaarse grondstoffen waar Nederland recht op heeft wanneer gekeken wordt naar hoeveelheid inwoners vergeleken met andere landen komt uit op 0,9 procent. Daarom doen de drie partijen een aanbeveling over hoe de transitie naar een schoon elektrisch transportsysteem toch mogelijk gemaakt kan worden.Simpelweg minder elektrische auto'sHet onderzoek luidt dat de beste manier om het gebruik van schaarse metalen te verminderen het omarmen van nieuwe mobiliteitsconcepten is. De drie partijen stellen voor dat, in plaats van alle fossiele met elektrische auto's te vervangen, er een systeem moet komen met zelfrijdende autotechnologie en digitale platforms. “In plaats van eigenaar zijn van een auto, zouden mensen kunnen worden opgepikt door zelfrijdende auto’s, via een uitgebreide versie van het hedendaagse deelauto-apps.” Volgens de onderzoekers zou een systeem zoals deze de hoeveelheid auto’s met 900.000 kunnen verminderen tot één miljoen auto’s.Lees ook: Volvo-Geely zet in op verbrandingsmotor; minder gek dan het klinktKleinere accu’sVolgens de onderzoekers zijn de meeste ritten in Nederland van korte duur. Zo bleek in 2017 uit een onderzoek van het Kennisinstituut voor Mobilitietsbeleid dat de gemiddelde werk-gerelateerde afstand 24,5 kilometer is. Volgens de onderzoekers is een batterijcapaciteit van 250 kilometer daarom voldoende. “Met voorspellingen dat het bereik van standaard accu’s in de komende tijd richting de 500 kilometer zal gaan,” schrijven ze, “zouden we voor de meeste toepassingen in Nederland de accucapaciteit kunnen halveren.”Alternatieven schaarse metalenOok is het zoeken naar alternatieve materialen volgens de onderzoekers een goed idee. Zo kan men neodymiummagneet-elektromotoren door een op koper gebaseerde inductie vervangen. Ook zien de onderzoekers solid-state batterijen die vloeibare elektrolyten vervangen door glas veelbelovend. “Deze ontwikkelingen vereisen lange doorlooptijden die zich uitstrekken tot na 2030,” schrijven ze. “Om de druk op metalen in de toekomst te verminderen zal een ontwikkeling zo snel mogelijk van start moeten gaan.Bron: Metabolic | Foto: Adobe Stock