‘Het is heel lastig om de Chinezen te verslaan met batterijtechnologie op basis van lithium. Dus toen we gingen nadenken over een thuisbatterij, was een belangrijke vraag: hoe onderscheiden we ons van de concurrentie? En belangrijker nog: wat zouden we zélf in huis willen hebben?’
Met die vragen in het achterhoofd begon Jan-Willem Linsen, oprichter en director operations van energiespecialist TSS4U, eind 2022 aan de ontwikkeling van batterijen voor de consumentenmarkt en het mkb.
Ruim drie jaar later is de interesse in batterijopslag groter dan ooit. De afschaffing van de salderingsregeling en problemen met netcongestie maken het noodzakelijk om slimmer gebruik te maken van de (eigen) opwek van hernieuwbare energie. Batterijen worden steeds belangrijker voor de afstemming van het aanbod en gebruik van duurzame energie.
Linsen ontwikkelde de Qurmit-thuisbatterij op basis van een geavanceerde versie van de loodgeltechnologie. Daarbij kon hij teruggrijpen op de ervaring van TSS4U als leverancier van industriële off-grid solarsystemen, inclusief batterijopslag. Die worden ingezet op olie- en gasplatforms op zee en in woestijnomgevingen.
TSS4U is voortgekomen uit het voormalige Shell Solar in Helmond. Hoe was je daarbij betrokken?
‘In 1997 ben ik aan de slag gegaan als projectengineer bij Shell Solar. Daar werkte ik bij een kleine, gespecialiseerde tak binnen Shell die off-grid systemen met zonnepanelen maakte voor de olie- en gasindustrie. Toen Shell in 2003 besloot de fabriek in Helmond te sluiten, heb ik samen met collega’s TSS4U opgericht om deze specifieke expertise voort te zetten.
Shell had indrukwekkende ideeën en was op veel punten zijn tijd ver vooruit, maar slaagde er commercieel niet in om dit goed uit te baten.’
TSS4U heeft jarenlang zonne-installaties met batterijen ontwikkeld voor gebruik onder extreme omstandigheden. Hoe heeft dat de achterliggende technologie beïnvloed?
‘Onze systemen moeten functioneren in woestijnen met temperaturen van 55 graden Celsius, waarbij het in de behuizing wel 75 graden kan worden. Maar ze moeten het ook doen bij lage temperaturen. De meeste standaardbatterijen geven het dan allang op.
Wij gebruiken accu’s die geschikt zijn om regelmatig diep te laden en ontladen (van bijna helemaal vol naar bijna helemaal leeg en andersom, red.), met geavanceerde laadregelaars. De technologie is ontworpen voor maximale betrouwbaarheid en een extreem lange levensduur. De eerste projecten die ik 29 jaar geleden opleverde met deze accutechnologie zijn nog steeds operationeel.’
In 2022 is TSS4U begonnen met de ontwikkeling van thuisbatterijen en batterijen voor het mkb. Waarom hebben jullie dat gedaan?
‘Onze leverancier VDL vroeg ons samen een thuisbatterij te ontwikkelen op basis van Europese componenten, zonder Chinese software of hardware. Daarbij speelde ook veiligheid een cruciale rol. We wilden een alternatief bieden voor lithiumbatterijen. Daar heb ik grote vraagtekens bij wat betreft de brandveiligheid en de enorme afvalberg die ze veroorzaken. Als alternatief hebben we de Qurmit ontwikkeld, die volledig in Nederland en Duitsland wordt geproduceerd.
We werken met dezelfde loodgeltechnologie die in off-grid solarsystemen wordt gebruikt. In tegenstelling tot in klassieke ‘natte’ loodaccu’s is het zuur vastgezet in een gel, waardoor de accu volledig onderhoudsvrij en brandveilig is. Er is geen risico op zogenoemde thermal runaway: het proces dat het zo lastig maakt om branden bij lithiumbatterijen te blussen. Onze loodgelaccu’s zijn zo veilig dat ze zelfs zonder restricties per vliegtuig mogen worden vervoerd.’
Waarom is het voor jullie belangrijk dat de Qurmit-batterij in Nederland en Duitsland wordt geproduceerd?
‘Europa wil minder afhankelijk worden van de ‘boze buitenwereld’ voor kritieke infrastructuur. Daarom werken we bewust met regionale partners in de Brainport-regio. VDL maakt de behuizing, Victron Energy levert de omvormers en Mansveld stelt de besturing samen. Daarmee garanderen we niet alleen een hoge kwaliteit en korte logistieke lijnen, maar zorgen we ook voor een betere cybersecurity dankzij Nederlandse software.
Lithium heeft bovendien een enorme impact op mens en milieu in Afrikaanse landen en in Chili. Bovendien is het effectief recyclen van lithium vaak nog te duur. Lithiumbatterijen blinken vooral uit in mobiele toepassingen als auto’s en telefoons, maar voor stationaire opslag is loodgel superieur vanwege de volledige recyclebaarheid en het ontbreken van brandrisico’s.’
Hoe zit het met de mogelijkheden voor recycling?
‘De Qurmit is voor 95 tot 100 procent recyclebaar aan het einde van de levensduur. De accu bestaat zelf al voor 55 procent uit gerecycled lood. In die industrie is de recyclingketen al decennia uitstekend op orde, in tegenstelling tot in de lithiumketen.
Voor ons betekent duurzaamheid dat je geen nieuwe milieuproblemen creëert als dat je huidige problemen probeert op te lossen.’
Kom je nog veel misverstanden tegen over de loodgeltechnologie?
‘We worden soms gehinderd door AI-tools als ChatGPT. Als mensen aan zo’n taalmodel vragen stellen over loodgelaccu’s krijgen ze regelmatig de indruk dat het om verouderde technologie gaat, met een lage efficiëntie en een korte levensduur.
ChatGPT komt met algemene omschrijvingen en pikt specifieke innovaties niet goed op. Daar stappen AI-antwoorden overheen. Er is bijvoorbeeld een enorm verschil tussen een eenvoudige startaccu voor een auto en onze industrieel ontwikkelde accu’s. We leveren prestaties die vergelijkbaar zijn met lithium, maar zonder de veiligheidsrisico’s.’
Een verschil is wel dat loodgelbatterijen meer ruimte innemen en zwaarder zijn. Wat betekent dat voor de potentiële afzetmarkt?
‘Voor stationaire opslag zijn gewicht en volume meestal geen probleem: je zet de batterij neer en hij hoeft niet meer te bewegen.
Wij richten ons op consumenten met een relatief groot energieverbruik: onze kleinste unit heeft een capaciteit van 17 kilowattuur. Dan heb je het meestal niet over rijtjeshuizen. Maar als er binnen beperkingen zijn, kan de batterij ook gewoon buiten staan.
Aan de andere kant van het spectrum is er de Qurmit XL voor het mkb, met een capaciteit tot 800 kilowattuur. Die is bij uitstek geschikt voor bedrijven in stedelijke gebieden die kampen met netcongestie, maar geen ruimte hebben voor lithiumcontainers.
De Qurmit XL voor bedrijfstoepassingen. Credit foto: TSS4U / Qurmit.
Er gelden bijvoorbeeld strenge brandveiligheidseisen over de afstand van lithiumbatterijen tot gevels. Voor de verzekerbaarheid is dat ook van belang. De Qurmit kent op dit vlak geen beperkingen en kan bij wijze van spreken gewoon in een bezemkast.’
Met welke partijen in de batterijsector wil je graag samenwerken?
‘We zoeken actief de samenwerking op met organisaties die zich bezighouden met de energietransitie en netcongestie, zoals TKI Urban Energy, Energy Storage NL en Connectr. Ook zijn we aangesloten bij de Nederlandse Vereniging Circulaire Economie en het Brainport Partnerfonds, en werken we samen met andere innovatieve bedrijven onder de vlag van Nederland Innoveert.
We zouden ook graag meer in contact treden met overheidsinstanties. Onze oplossing sluit naadloos aan bij de energie-infrastructuur van de toekomst. Die moet gebouwd zijn op veiligheid, duurzaamheid en circulariteit. Anderzijds wil de overheid niet de indruk wekken dat ze één specifiek bedrijf promoten vanwege hun unieke oplossing.’
Lees ook:
- Dit bedrijf geeft oude fietsaccu’s een tweede leven voor batterijopslag: ‘Batterijcellen weggooien is doodzonde’
- ‘Energie moet voor iedereen beschikbaar zijn’, en dus ontwierp Hans Veenemans een zelfstandig energiefabriekje: de Ecoplant
- ‘Elke voorspelling over de ‘magische’ opkomst van zonne-energie blijkt te voorzichtig’
