Teun Schröder
16 februari 2024, 10:15

Personeelstekort in de energietransitie? Niet voor The Switch: 'Dit werk kunnen we anderen leren'

Het mag inmiddels alom bekend zijn dat er een groot tekort is aan technisch personeel voor de energietransitie. Maar volgens Federico Fusco van The Switch laten we op dit moment een gigantisch arbeidspotentieel liggen. Zijn onderneming leidt vluchtelingen en statushouders op tot installateurs van zonnepanelen en laadpalen.

Schermafbeelding 2024 02 15 145905 "Dit is werk dat we andere mensen kunnen leren.” | Credits: The Switch

De Argentijnse Fusco kwam naar Amsterdam om te studeren en ging vervolgens aan de slag als marketeer in de bloemensector. Hier hield hij zich bezig met de vraag hoe de sierteelt kon verduurzamen. “Totdat ik tot de conclusie kwam dat de bloemensector in z’n geheel niet duurzaam is”, zegt Fusco. Dus gooide hij het roer volledig om.

Duurzaam en sociaal ondernemen

“Ik wilde meer doen met duurzaamheid en sociaal ondernemerschap”, zegt Fusco. “Ik kwam in contact met HackYourFuture. Deze organisatie leidt vluchtelingen binnen enkele maanden op tot bijvoorbeeld programmeur of softwaretester en stoomt ze klaar voor de arbeidsmarkt. Inmiddels hebben we meer dan 350 vluchtelingen getraind die werken bij bedrijven als KLM, eBay en Deloitte.”

Werken als zonnepaneelmonteur

Het succes van HackYourFuture zette Fusco en zijn inmiddels aangehaakte compagnons Wouter Kleijn en Tjebbe Schalij aan het denken. “Wat als we hetzelfde concept konden toepassen op andere sectoren van de economie die staan te springen om arbeidskrachten?” Het duurde niet lang voordat Fusco en zijn partners bij de energietransitie uitkwamen. “Tjebbe ging parttime aan de slag als zonnepaneelinstallateur in opleiding bij de Zonnefabriek. Na zes maanden hier gewerkt te hebben daalde het besef in: dit is werk dat we andere mensen kunnen leren.”

Trainingsdag zonnepaneel leggen op hoogte voor de de medewerkers van The Switch. | Credit: The Switch

Internationale werkvloer

Het was het begin van een grote selectiedag. Uit ruim honderdvijftig aanmeldingen werden zes mensen klaargestoomd voor het installeren van zonnepanelen. “Binnen drie maanden konden ze aan de slag als zonnepaneelmonteurs bij installatiebedrijven”, zegt Fusco. Alleen stuitte Fusco en zijn team op nieuwe uitdagingen. “Bij HackYourFuture waren we gewend dat de door ons getrainde programmeurs terechtkwamen op een internationale werkvloer. Dat is natuurlijk anders als installateur van zonnepanelen. Ineens loop je als beginnende installateur mee met ervaren – vaak Nederlandstalige – installateurs en kom je bij mensen thuis. Daarnaast merkten we dat het salaris dat onze installateurs kregen aangeboden niet toereikend genoeg was. Voor min of meer hetzelfde salaris konden ze ook aan de slag als flitsbezorger.”

Zodoende ontvouwde zich een nieuw inzicht voor Fusco en zijn partners. “Als we willen dat ons opleidingsprogramma slaagt, dan moeten we onze getrainde mensen zelf in dienst nemen van ons eigen bedrijf.” En zo werd The Switch geboren, een opleidingsinstituut voor installateurs en een installatiebedrijf in één.

Motivatie

De installateurs van The Switch hebben allerlei achtergronden. “Zo hebben we werknemers uit Syrië, Pakistan, en Jemen. Ervaring in de techniek is niet noodzakelijk. Het belangrijkste is dat je gemotiveerd bent, interesse hebt in de branche en het leuk vindt om buiten te werken.” Inmiddels installeert The Switch zonnepanelen binnen een aantal grote projecten in verschillende woonwijken en werkt het samen met Rabobank, Stichting Doen en het Anton Jurgens Fonds. “In het begin merkten we dat klanten kritisch waren”, zegt Fusco. “Maar als je het verhaal achter onze organisatie vertelt, roept het enthousiasme op.”

Veiligheid voorop

Toch blijft het volgens Fusco lastig om te concurreren met de gevestigde namen. “De grote bedrijven installeren twee woningen per dag. Wij gaan die efficiëntie nooit halen. Als we daar wel op sturen, is veiligheid het eerste wat er bij in schiet en dat willen we uiteraard niet.” Daarom is Fusco met The Switch bewust op zoek naar opdrachtgevers met een ‘sociaal investeringsbudget’. Steeds meer bedrijven moeten namelijk verantwoorden dat een deel van hun investeringen ook een maatschappelijk belang dragen, zoals het creëren van werkgelegenheid voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt.

“Voor ons is het belangrijk dat we met dit soort organisaties in contact komen”, zegt Fusco. “Hoe meer werk we kunnen aannemen, hoe meer mensen we uiteindelijk ook weer kunnen trainen. Er moeten nog heel veel zonnepanelen, warmtepompen en laadpalen geïnstalleerd worden. Wij zien kansen genoeg.”

Lees ook:

Kruiden telen in eigen restaurant levert smaak- én milieuwinst op

Nieuw in de wereld van planten is Olivier Francescangeli niet. In Wageningen volgde hij de studie plantwetenschappen. Tijdens de specialisatie glastuinbouw raakte hij geïnspireerd door bedrijven die niet horizontaal, maar de hoogte in telen. “Het bespaart veel ruimte en door de gesloten omgeving is het teeltproces beter te controleren. En het kan overal, waardoor voedsel daar kan worden geteeld waar het ook wordt gegeten.” Met dat idee richtte hij zijn bedrijf VaVersa op. De ondernemer ontwikkelde de Mia, een miniatuurkas voor groente en kruiden. In diverse Nederlandse restaurants en bedrijfskantines staat er al één. “Voedseltrends beginnen vaak in professionele keukens en worden gecreëerd door chef-koks. De professionele keuken leek me dus een logische plek.” Ultralokaal Het gros van de voedselketens is lang. Francescangeli: “Het duurt even voordat producten hun eindbestemming bereiken. Dat is niet gunstig. Wanneer producten reizen, verliezen ze water en smaak. De kwaliteit vermindert.” Dat probleem wil hij met de kleine kassen oplossen. “De Mia maakt het mogelijk om kruiden te oogsten en een paar seconden later al op te dienen. Daardoor bevatten de planten zo’n 40 procent meer nutriënten en smaken ze beter. Voor koks is dat interessant: zij vinden smaak het allerbelangrijkste.” In de miniatuurkas kunnen kruiden, cressen, bladgroenten, slasoorten en eetbare bloemen groeien. “Dat kunnen veelvoorkomende kruiden zijn zoals basilicum en munt, maar ook exclusieve specerijen of mooie bloemen die gegeten kunnen worden. Zo kan de Mia nieuwe smaken brengen en een culinaire tool zijn.” Milieuwinst De miniatuurkassen leveren volgens de ondernemer ook milieuwinst op. “Dat zit hem in het feit dat er heel wat transportkilometers worden geschrapt. En het scheelt veel verpakkingsmateriaal.” Ook gaat de kas voedselverspilling tegen. “Kruiden die worden besteld en in zakjes worden geleverd, zijn zeer beperkt houdbaar. In de kas blijven planten niet alleen goed, ze blijven zelfs groeien. Koks kunnen ter plekke afknippen wat ze nodig hebben en hoeven niets weg te gooien.” De Amsterdamse start-up claimt dat het telen uit hun kas land en water bespaart. “De omgeving is gecontroleerd en geeft planten de ideale omstandigheden om te groeien. Daardoor ligt de productie per vierkante meter vijfmaal hoger dan het geval is bij een open veld. En er is 90 procent minder water nodig.” Energieverbruik Al gebruikt de kas natuurlijk wel energie. “Dat zit hem in de speciale lampen, het watersysteem en sensors die het klimaat in de kas registreren. Maar het systeem is erg efficiënt.”In de miniatuurkas kunnen kruiden, cressen, bladgroenten, slasoorten en eetbare bloemen groeien.Groene vingers? Is het wel realistisch om koks te transformeren naar telers? Francescangeli zegt van wel. “In principe doet de kas al het werk. Natuurlijk zijn er wel wat menselijke handelingen nodig, denk aan het zaaien en het bijvullen van de watertank. In een week kost dit 30 tot 45 minuten. Chefs hebben er geen extreem groene vingers voor nodig. We geven een korte training en leggen uit hoe alles werkt. Vervolgens kan het keukenpersoneel zelf aan de slag. Zijn er vragen, dan kijken we op afstand mee.” Abonnementsbasis De Mia is niet te koop, maar te gebruiken op abonnementsbasis. “Horecagelegenheden kunnen het huren en betalen een vast bedrag per maand. VaVersa regelt alles, van de zaden voor de planten tot advies over hoe de oogst verwerkt kan worden in het menu.” De businesscase is afhankelijk van welke planten er worden geteeld. “Sommige kruiden zijn al voor een laag bedrag in te kopen. Dat komt door massaproductie en goedkope arbeid in andere landen. Wanneer horecapersoneel zelf eetbare bloemen of minigroenten zoals radijs en broccoli verbouwt, dan zijn de besparingen al veel groter. Maar het gaat over meer dan geld. Voor veel chef-koks is de grootste winst de verbeterde smaak en het duurzame component.” Van sterrenzaak tot bedrijfskantines De miniatuurkas staat inmiddels in diverse Nederlandse horecagelegenheden: van restaurants met Michelinsteren tot bedrijfskantines. Het segment wordt bewust breed gehouden, aldus Francescangeli. “Plekken voor fine dining liggen misschien voor de hand, maar we kijken veel breder dan dat. Zo hebben we kassen weggezet in de bedrijfskantines van Unilever, Booking en Uber. Dat zijn grote restaurants waar elke dag veel mensen eten. We werken ook samen met Radboudumc en Van der Valk Hotels. We willen het concept zeker niet té exclusief maken. Hoe meer chefs het gebruiken, hoe beter dat is.” VaVersa wil zijn Mia op termijn ook exploiteren naar het buitenland, te beginnen met België, Frankrijk en Duitsland. Hiervoor heeft het bedrijf net een nieuwe financieringscampagne opgezet. Er moeten ook nieuwe versies komen van het huidige model. “Compacter, zodat we ook aan kleinere zaken kunnen leveren. Sommige bedrijven willen wel, maar hebben simpelweg de ruimte niet om de Mia neer te zetten.” Pontificaal in het restaurant De kas staat in de meeste horecagelegenheden niet in de keuken, maar in de zaak zelf. “Daar hebben we het voor ontworpen. We willen graag dat de Mia pontificaal in het restaurant staat. Daarom steken we veel tijd in het design. De ervaring leert dat gasten toch benieuwd zijn naar de kas en er vragen over gaan stellen. Vaak beseffen mensen die komen eten niet waar de producten op hun bord vandaan komen en de milieubelasting die dat met zich meebrengt. De miniatuurkassen kunnen het gesprek daarover op gang brengen, in de hoop dat mensen zich er in ieder geval bewust van zijn.” Lees ook: Plantaardige gerechten bouwen als lego: ‘We benaderen duurzaam eten anders’Fish Tales komt met een duurzamer alternatief voor de makreelCirculair snacken met kroketten en bitterballen gemaakt met koffiedik