Emma Rotman 10 november 2021, 11:49

Het elektriciteitsnet raakt overvol, hoe lossen we dat op?

Nederland kleurt rood. Niet alleen vanwege de oplopende coronabesmettingen, maar ook vanwege het overvolle elektriciteitsnet. Het wordt steeds moeilijker om nieuwe wind- en zonneparken snel aan te sluiten, terwijl we ook door moeten met de energietransitie. Drie experts uit het bedrijfsleven bogen zich over deze ‘netcongestie’ tijdens Future Business Live. “Waterstof kan in 2050 misschien een uitkomst bieden. Onze oplossing gaat over nu.”

Zonnepanelen zonnepark Adobe Stock

Netbeheerders staan voor een enorme opgave, stelt Jeroen Sanders, Chief Transition Officer bij Enexis. “De komende tien jaar gaan we evenveel bouwen als we de afgelopen veertig jaar hebben gedaan.” Waar een wind- of zonnepark in een paar jaar tijd gebouwd is, kan het aanleggen van de infrastructuur tot wel zeven jaar duren.

De klanten van Joulz hebben daar weinig boodschap aan, stelt directeur Jan Verheij. “Nederland heeft de beste energienetten ter wereld. Dan vind je het een automatisme dat je gewoon wordt aangesloten en stroom krijgt.” Maar volgens hem is het ook niet eerlijk om alleen naar de netbeheerders te wijzen. “We hebben ook creativiteit en flexibiliteit nodig, en daar komen wij om de hoek kijken. We moeten toestaan dat er andere oplossingen zijn dan de traditionele oplossingen.”

Oplossingen

Joulz doet dat vanuit de hardware, met een zogeheten Virtual Power Grid waarin bedrijven in een subnet met een minimale aansluiting toch stroom geleverd krijgen. Groendus doet dat vanuit de software, vertelt directeur René Raaijmakers van Groendus. Met behulp van data geeft Groendus bedrijven inzicht in hun opwek en verbruik, zodat zij hun verbruik kunnen aanpassen aan het moment van opwek. “Een Airbnb-app voor stroom. Bedrijven kunnen echt nadenken over hoe ze met hun stroom omgaan.”

Energieopslag in waterstof kan op termijn ook een rol spelen, maar volgens Verheij gaat dit op korte termijn niet helpen. “Waterstof biedt in 2050 misschien een uitkomst. Onze oplossing gaat over nu.”

Lees meer over de Virtual Power Grid, waarmee Joulz klanten ondanks de netcongestie toch stroom kan bieden.

Wie krijgt voorrang?

Naast deze oplossingen moeten er ook gewoon kabels bijkomen. Sanders stelt daarbij dat we moeten nadenken over de volgorde waarin we projecten en afnemers aansluiten. “We zouden projecten met grote CO2-winst voorrang kunnen geven. Maar ook: moet je niet eerst een duurzame woonwijk aansluiten en dan pas een zonnepark? Die dialoog moeten we voeren.”

Kijk het volledige gesprek hieronder terug.

Planten worden batterijen door de wortels geleidend te maken

De innovatie kan vooral uitkomst bieden voor kleine apparaten die heel weinig stroom gebruiken. Het Internet of Things, waarin mensen een heleboel sensoren in huis hebben, kan bijvoorbeeld stroom halen uit plantenwortels. Dan hoef je niet constant batterijen te vervangen. Water met polymeren Maar hoe zorg je ervoor dat de wortels van een plant stroom kunnen geleiden en opslaan? Onderzoekers van de Zweedse Linköpings universitet werken al sins 2015 aan technieken om dit te doen. Het idee is simpel: je mengt water met polymeren (lange ketens van geleidende moleculen), en de wortels van de plant nemen zowel het water als de polymeren op, zoals de wortels ook voedingsstoffen uit water opnemen. Uiteindelijk wordt de plantenwortel hierdoor geleidend. Door specifieke polymeren te gebruiken kan je de plant gebruiken als batterij, met een plus- en minpool. Dat lukte de onderzoekers al in 2017, maar het ging toen om stekjes. Deze konden (een beetje) energie opslaan, maar groeiden niet meer en gingen snel dood. Nu laten de onderzoekers zien dat de techniek ook werkt met volgroeide planten (in dit geval een bonenplant). Door slechts een deel van de wortels om te toveren tot batterij kan de plant in leven blijven terwijl hij ook energie levert. Internet of things Het is misschien omslachtig om dit te doen; je kunt net zo goed even naar de winkel lopen voor een pakje penlites. Maar het idee is dat deze planten in het huis van de toekomst onderdeel zijn van een stroomnetwerkje. Alle apparaatjes die heel weinig stroom gebruiken, waarvan het niet handig is om ze met een stekker aan te sluiten, kunnen stroom halen uit de wortels van planten. De onderzoekers zeggen bovendien dat dit een milieuvriendelijk alternatief is voor batterijen. Plant-E De Zweden zijn trouwens niet de enigen die werken aan planten als batterijen. In Nederland timmert het bedrijf Plant-E bijvoorbeeld aan de weg van flora-energie. In oktober kreeg dit bedrijf een subsidie van 2,5 miljoen van de EU, om energieopslag in planten verder te ontwikkelen.