Sabine Sluijters 06 april 2022, 10:00

Duitse windmolens gehackt. Hoe veilig zijn windparken?

De grote Duitse windmolen fabrikant Nordex is slachtoffer geworden van een aanval door hackers. Eerder werden 5800 windmolens van Enercon getroffen door een hackaanval. Het roept de vraag op hoe kwetsbaar onze energievoorziening is nu windenergie daarin een steeds grotere rol speelt.

Windmolens gehackt Door een windmolen te hacken kan de besturing gesaboteerd worden | Credits: Adobe Stock

De Duitse windmolenfabrikant Nordex is afgelopen zaterdag gehackt. Het bedrijf heeft alle ict systemen uitgezet in een poging de cyberaanval te weren. In een verklaring zegt het bedrijf dat de aanval vroegtijdig is ontdekt maar dat klanten en werknemers hinder kunnen ondervinden van het stilleggen van verschillende IT-systemen.

Grote cyberaanval

Eerder verloren 5800 windturbines van Enercon hun connectie met de satellieten van waaruit ze bestuurd worden. Volgens Enercon was dit het gevolg van een grote cyberaanval op Europese systemen die een relatie had met de inval van Rusland in Oekraïne. Op 1101 windparken is de verbinding inmiddels hersteld, meldt het bedrijf in een
persbericht
. Met 193 windmolenparken was op 1 april nog geen satellietcommunicatie mogelijk.

Ook een van de grootste windmolenfabrikanten ter wereld, Vestas, was afgelopen november doelwit van hackers. Net als bij Nordex ging het hier om een aanval op de administratieve systemen en bleven de windmolens zelf buiten schot.

Losgeld

De drie incidenten roepen de vraag op hoe kwetsbaar windmolens zijn voor aanvallen door hackers en hoe veilig onze energievoorziening is nu windenergie daarin een steeds grotere rol speelt. “Vanuit de Topsector Energie helpen we de sector met deze problematiek, door kennisdeling en pilots”, zegt Harold Veldkamp, programmadirecteur Digitalisering. Volgens Veldkamp is de sector zelf niet heel open over digitale aanvallen. “Windmolenfabrikanten houden informatie hierover voor zichzelf. Banken bijvoorbeeld delen dat wel en helpen elkaar. Daar geldt het devies op security concurreer je niet en een aanval op een is een aanval op ons allen.”

Dat windmolenfabrikanten aangevallen worden door hackers laat zien dat ze een serieuze plaats innemen in de economie. “Dan is het te verwachten dat vroeg of laat dit soort pogingen worden ondernomen”, zegt Veldkamp. Het gaat dan om ransomware aanvallen waarbij hackers de IT-systemen platleggen in ruil voor losgeld in de vorm van bitcoins. Dat gebeurt over de hele wereld en in alle sectoren. “Daar gaan enorme bedragen in om. Na de VS en China is de ransomware economie de grootste in de wereld”, zegt Veldkamp. Zo’n ransomware aanval heeft geen invloed op de werking van windmolens.

Windmolens gehackt

Maar ook de molens zelf kunnen gehackt worden. En ook daar is geld mee te verdienen. “Als je controle hebt hoe de windturbines draaien, dan kun je de energieproductie beïnvloeden. Met die kennis kun je je voordeel doen op de energiemarkt”, zegt Veldkamp. Dat zou een economisch motief kunnen zijn. Daar staat tegenover dat een windmolen geen eenvoudig doelwit is. Om dat te hacken is veel kennis en geld nodig.

Een ander gevaar is dat windparken een strategisch doelwit worden. Tijdens een webinar over de digitale weerbaarheid van windmolenparken van de Topsector Energie Digitalisering en de TKI Wind op Zee afgelopen zomer kwam dit ook al aan de orde. Volgens Louk Faesen, Strategisch analist Cyber Policy van The Hague Centre for Strategic Studies, is het dan ook belangrijk dat de windsector erkent dat het vitale infrastructuur heeft. “En dat dit rechten én plichten met zich mee brengt, zoals audits, controles en een meldplicht bij incidenten. Alleen al om te voorkomen dat het vertrouwen in duurzame energie wordt ondermijnd door aanvallen.”

Schrijf je in voor onze Newsbreak: iedere dag rond 12 uur het laatste nieuws

Wil jij iedere middag rond 12 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze Newsbreak.

Tijd voor gedragsverandering: de duurzaamste keuzes voor vijf soorten producten

Minder vlees eten, niet vliegen en zonnepanelen plaatsen: het helpt allemaal bij het aanpakken van de klimaatcrisis. Maar volgens Milieu Centraal zorgen consumenten voor de meeste CO2-uitstoot door de kleding en spullen die ze kopen. De CO2-voetafdruk van een huishouden (2,2 personen) in Nederland komt gemiddeld uit op 20.000 kilo per jaar. Dat is te vergelijken met de CO2 die 1.000 bomen door een jaar groeien opnemen.Door de kleding en spullen die we kopen, hebben we de meeste invloed op het klimaat.Wat opvalt aan bovenstaande grafiek is dat vliegen maar voor 7 procent van de CO2-voetafdruk van huishoudens zorgt. Dat komt doordat het om een gemiddelde gaat. Lang niet ieder huishouden vliegt jaarlijks. Als je vliegt, heeft dat gelijk een grote impact. Als je bijvoorbeeld met twee personen retour naar Thailand vliegt, zorgt dat volgens Milieu Centraal al voor 5.400 kilo CO2-uitstoot. Een andere opmerkelijke zaak is het grote aandeel van kleding en spullen in onze voetafdruk. Daarmee zorgen we voor de meeste uitstoot. Hoe kunnen we de impact van onze spullen verkleinen? (Naast zo min mogelijk kopen natuurlijk). ASN Bank zette tips voor vijf producten op een rij. De beste jeans Het maken van een ‘gewone’ jeans heeft een enorme invloed op het milieu. Voor een gemiddelde spijkerbroek is er 10.000 liter water nodig. Dat staat gelijk aan 200 dagen lang elke dag 6 minuten douchen. Daarnaast zijn er chemicaliën die vaak worden gebruikt voor het verven of bleken van de stof, de transportkilometers en de CO2-uitstoot die vrijkomt bij de productie. Kortom, een goede reden om extra op te letten bij de koop van een spijkerbroek. Het is belangrijk om een model te kiezen dat bij jouw stijl en lichaam past, zodat je hem zo lang mogelijk draagt. Dus een (tweedehands) broek van goede kwaliteit, die echt lekker zit en duurzaam is geproduceerd. Er zijn vier dingen waar je op kan letten: Betalen de producenten de werknemers een leefbaar loon? Van welke materialen is de spijkerbroek gemaakt? Hoe milieuvriendelijk is het productieproces? Welke keurmerken heeft een merk? ASN Bank licht al deze punten toe. Maar voor mensen met minder tijd noemt de bank ook een paar goede merken: MUD Jeans, Monkee Genes, Armed angels, Nudie Jeans, Kuyichi, Kings of Indigo en Boyish. Goede chocola Het belangrijkste ingrediënt van chocolade is de cacaoboon. Daarom kijkt ASN Bank in haar vergelijking naar de herkomst van dat bestanddeel in chocoladerepen. Deze zeven merken zijn koplopers: Chocolate-makers, Conscious Chocolate, Lovechock, Mesjokke, The Other Bar, Tony’s Chocolonely en Raaka. Meer informatie over de reden waarom juist deze bedrijven koploper zijn, lees je hier. Ook staat er informatie over andere merken. Duurzame sneakers Om te bepalen wat de duurzaamste sneakers zijn, gebruikte ASN Bank de uitgangspunten van Good On You (GOY). Deze organisatie onderzocht duizenden kledingmerken en gaf ze een duurzaamheidsscore op basis van drie criteria: impact op mensen, dieren en planeet. Deze scores liggen tussen de 1 en de 5. De merken met de meeste punten zijn het duurzaamste. Die met de minste punten kun je beter niet kiezen. Naast de merken die GOY goed vindt, voegde ASN Bank er nog een paar toe. Deze vijf merken lopen voorop: VEJA, Womsh, Saye, Po Zu en Adidas. Duurzame koffie Steeds meer koffiemerken zeggen dat ze aan de slag willen met mensenrechten en duurzaamheid. Maar wie doen het echt goed? De eerste stap is kijken naar een keurmerk. Als er een keurmerk van Fairtrade, Biologisch of Rainforest Alliance op het product staat is dat al een goede eerste stap. Deze drie keurmerken worden onafhankelijk gecontroleerd. ASN Bank ziet het liefst een combinatie van de drie keurmerken op een product: ‘want dan is er in de productieketen respect voor mensen en voor het milieu.’ Nog beter dan aansluiten bij een keurmerk zijn missie-gedreven koffiebedrijven. Zoals deze negen milieuvriendelijke koffiemerken: Circular Coffee CollectiveEEK coffeeFairtrade OriginalMedellín SecretMoyee CoffeeRoastfactoryUsawaWakuli Zwartekoffie.nl. Eerder spraken Rik van Paassen (Peeze) en Guido van Staveren Van Dijk (Moyee Coffee) over de uitdagingen in de koffieketen. Luister de opname hieronder terug.Duurzame deo Bij koffie en chocola kies je misschien al vaker voor een duurzame variant, maar bij deo kan dat ook. Deodorant kan namelijk schadelijk zijn voor mens en milieu. Zo kunnen de ingrediënten je huid irriteren of het milieu vervuilen. Ook de verpakking heeft invloed. Er is geen speciaal keurmerk voor duurzame deodorant, maar er zijn wel een aantal kenmerken om op te letten. Zoals de vorm: is het een spray, roller, stick of crème. Een spuitbus is het minst duurzaam vanwege de schadelijke drijfgassen en oplosmiddelen die tijdens het sprayen vrijkomen. Daarnaast gaat het om de ingrediënten, verpakkingen en dierproefvrije of vegan varianten. Deo’s van de volgende merken vindt ASN Bank het beste: Nuud, Bjork, Wild, Ray, The Lekker Company, Ben & Anna, Lush, Happy Earth, Urtekram en Dr. Hauschka. ASN Bank onderzoekt continu welke bedrijven duurzaam genoeg zijn om in te beleggen. Tegelijkertijd kijkt het naar opbrengsten. Op een bepaald moment belegde ASN Bank bijvoorbeeld helemaal niet meer in zonnepanelen en windmolens. Waardoor kwam dat?Geen vrijbrief voor bedrijven Natuurlijk is het goed als consumenten hun gedrag aanpassen door duurzame producten te kopen, minder (of niet) te vliegen, zonnepanelen te plaatsen en minder vlees en zuivel te eten. Tegelijkertijd ontslaat dat (grote) bedrijven niet van hun taak. Als grote bedrijven veranderen heeft dat direct enorme impact. Volgens het Carbon Majors Report van non-profit organisatie CDP uit 2017 zijn ongeveer 100 bedrijven gezamenlijk verantwoordelijk voor zo’n 70 procent van de broeikassenuitstoot. "Een relatief klein aandeel van de producenten van fossiele brandstoffen heeft de sleutel in handen tot systemische veranderingen in koolstofemissie", zei Pedro Faria, technisch directeur bij CDP daar eerder over tegen De Morgen. Kortom, niet alleen consumenten, maar ook het bedrijfsleven moet (blijven) veranderen.Schrijf je in voor onze Newsbreak: iedere dag rond 12 uur het laatste nieuws Wil jij iedere middag rond 12 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze Newsbreak.