Marc Seijlhouwer 06 juli 2022, 15:19

EU beslist: kernenergie en gas zijn ‘groen’

Na veel gesteggel besluit de Europese Unie dat kernenergie én gas duurzaam zijn. De gevolgen voor de CO2-uitstoot zijn nog onduidelijk.

Uitstoot planet b spandoek bord De uitstoot in de EU moet snel omlaag. De taxonomie helpt daarbij. | Credits: Adobe Stock

Hoe groen is kernenergie? En is gas groen, als je het vergelijkt met steenkool? Dat was de vraag in de afgelopen jaren. Het zou namelijk bepalen of deze activiteiten in de Europese ‘taxonomie’ mochten staan.

De taxonomie moet het financiële wapen van de EU worden om duurzaamheid af te dwingen. Het bepaalt wat wel en niet als een groene investering telt. Een investering mag alleen duurzaam heten als hij gaat naar iets dat in de taxonomie staat. De EU zal steeds meer duurzame investeringen doen en afdwingen.

Hier lees je alles over wat de taxonomie is en hoe zij werkt

Frankrijk versus Duitsland

Maar de lidstaten waren het lang niet eens over wat er wel en niet in de taxonomie moest staan. Frankrijk (56 kerncentrales) zou nucleair graag als groen zien. Duitsland (nog 6 kerncentrales) zou juist graag zien dat gas in de taxonomie kwam. Het land doet nu nog veel met steen- en bruinkool, maar Duitsland weet dat het daar op korte termijn mee moet stoppen. Gas is dan een iets duurzamer alternatief. In 2021 kwam slechts 10 procent van de stroom in Duitsland van gas, maar de verwachting is dat dit groeit. Duitsland wil geen nieuwe kerncentrales bouwen.

Na jaren van gekibbel tussen partijen is er nu een beslissing. Zowel nucleair als gas worden als groen aangemerkt, maar wel onder strikte voorwaarden. Het zijn transitie-activiteiten, die slechts tijdelijk duurzaam zijn en alleen als ze iets vervangen dat nog vervuilender is. Op termijn moet er een volledige milieuvriendelijke activiteit, zoals zon of wind, voor in de plaats komen.

Niet iedereen is hier tevreden mee. Bas Eickhout, die als rapporteur van het Europees Parlement de taxonomie onder zijn hoede heeft, noemt het een ‘zwarte dag voor het klimaat.’

Wat willen investeerders?

De vraag zal zijn hoe verleidelijk zo’n expliciet tijdelijke investering is voor de geldschieters. Zullen zij niet liever in zon en wind en waterkracht investeren, technieken die ook in de verdere toekomst nog geld opleveren? Het zal allemaal liggen aan de kosten die nodig zijn voor elke afzonderlijke energietechniek. En van de geopolitieke en economische omstandigheden; investeren in gascentrales zal op dit moment minder populair zijn door de hoge prijs van aardgas.

Dat laatste is voor Eickhout en de Groenen in het parlement ook een belangrijk tegenargument: Door fossiel gas en nucleair als ‘duurzaam’ te labelen kan er Europees geld naar Rusland blijven gaan om de oorlog vol agressie te steunen.”

Met 278 stemmen tegen gas en kernenergie in de taxnomie en 328 voor werd de resolutie aangenomen door de Europese Commissie. Mogelijk krijgt de beslissing nog een staartje; Luxemburg en Oostenrijk kondigden direct aan juridische stappen te nemen tegen de beslissing.

Schrijf je in voor onze Newsbreak: iedere dag rond 12 uur het laatste nieuws

Wil jij iedere middag rond 12 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze Newsbreak.

Record op record voor groen opgewekte elektriciteit

Dat concludeert het Voortgangsoverleg Klimaatakkoord op basis van de cijfers van Energieopwek.nl. De forse groei van hernieuwbare energie zorgde ervoor dat gascentrales minder hard hoefden te draaien. Zo werd de eerste zes maanden van dit jaar 5 procent van het totale Nederlandse gasverbruik bespaard. De groei is ook een positieve stap op weg naar 2030, als ongeveer driekwart van alle stroom uit hernieuwbare bronnen moet komen. Regens aan record In het eerste half jaar van 2022 werd in elke maand meer hernieuwbare energie opgewekt dan in dezelfde maand vorig jaar. Daardoor werd record op record gestapeld, met de maand april als uitschieter. Toen kwam bijna de helft van alle stroom (48,6 procent) uit hernieuwbare bronnen. Februari tekende voor de grootste toename ten opzichte van vorig jaar: van 30 naar 44 procent. In juni was 45 procent van alle opgewekte elektriciteit duurzaam, tegen 33 procent vorig jaar. De meeste hernieuwbare elektriciteit kwam het eerste half jaar uit zonnepanelen (14,3 procent), gevolgd door windturbines op land (10,5 procent), biomassa (8,9 procent) en wind op zee (7,4 procent). Het aandeel wind op zee zal de komende jaren fors toenemen omdat het kabinet het aantal windparken in de Noordzee wil verdubbelen. Lees hier meer over de verdubbeling van het aantal windparken op zeeDe grafiek van het eerste half jaar van 2022Nieuwe mijlpaal In de afgelopen maand juni werd een nieuwe mijlpaal bereikt voor zonnepanelen in Nederland. Die leverden maar liefst een kwart (25,4 procent) van alle geproduceerde elektriciteit. In de wintermaanden en in de lente was er meer wind. De absolute hoeveelheid hernieuwbare stroom was toen, gemeten in kilowatturen, groter dan in juni. Procentueel gezien scoorde hernieuwbare stroom in die maanden echter lager, omdat in de winter en de lente de totale elektriciteitsvraag groter is. De opgewekte hernieuwbare stroom was in juni 27 procent hoger dan in dezelfde maand vorig jaar. Die groei was weer hoger dan in de vorige maanden. Dat kwam ook door het zonnige weer, afgewisseld met veel wind.De grafiek over juni 2022Stroom klein deel van energie Het Voortgangsoverleg Klimaatakkoord benadrukt dat het bij deze cijfers om elektriciteit gaat en niet om alle hernieuwbare energie. Van alle gebruikte energie gaat ongeveer 55 procent op aan warmte, 25 procent aan transport en slechts 20 procent aan stroom. Door elektrificatie van de industrie, vervoer en verwarmen zal dat aandeel fors toenemen. Volgens het Planbureau voor de Leefomgeving zal het aandeel van stroom in deze mix in 2030 op 24 procent uitkomen. Dan zal 75 procent hernieuwbaar zijn. In die berekening zit nog niet de aangekondigde bouw van 10 megawatt aan extra windparken op zee. Lees hier hoe het klimaatakkoord de energietransitie wil versnellenSchrijf je in voor onze Newsbreak: iedere dag rond 12 uur het laatste nieuws Wil jij iedere middag rond 12 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze Newsbreak.