Romy de Weert 06 juli 2022, 10:53

Finse ‘zandbatterij’ kan energie maandenlang opslaan

Finse onderzoekers hebben ’s werelds eerste zandbatterij gepresenteerd. De batterij kan zonne- en windenergie maandenlang opslaan. Is dit de oplossing om het stroomnet te balanceren?

PNE Vatajankoski Heat Storage Ready De zandbatterij van Polar Night Energy kan warmte maandenlang opslaan. | Credits: Polar Night Energy

Ook al zouden we genoeg duurzame energie hebben, dan kunnen we het niet kwijt op het stroomnet. Het opslaan van energie is daarom essentieel.

Maar dat opslaan is nog wel eens lastig. “Het komt er technisch en financieel gezien op neer dat batterijen alleen gewoon niet genoeg zijn om alle grote pieken en dalen in de duurzame elektriciteitsproductie door het jaar heen op te vangen”, zegt professor Fokko Mulder tegen TU Delft. “Vooral opslag over langere tijd is niet efficiënt en te duur met batterijen. Daar moet je hele andere systemen voor hebben.”

Zo werkt een zandbatterij

Onderzoekers uit Finland hebben zo’n systeem uitgevonden met zand. Het werkt als volgt: in een hoge grijze opslagplaats zit ongeveer 100 ton zand, dat eerder gebruikt is in de bouw. Een redelijk goedkope grondstof, als je het vergelijkt met lithium, kobalt en nikkel.

Overtollige groene stroom, uit zon en wind, wordt naar de zandbatterij geleid. Daar wordt de elektrische stroom die door het zand stroomt door wrijving omgezet in warmte. Het zand warmt op tot zo’n 500 graden Celsius. Hierbij komt warme lucht vrij die door middel van een warmtewisselaar in het zand wordt gecirculeerd.

Zo werkt een zandbatterij. | Credit: BBC

Eerste oplossing voor lange termijn

Het zand kan maandenlang dezelfde temperatuur blijven behouden. De zandbaterij is daarmee de eerste commerciële oplossing voor de lange termijn.

De onderzoekers verkennen of de technologie ook schaalbaar is. Dat doen ze met hun bedrijf Polar Night Energy. Samen met een kleine energiecentrale in het west Finse Kankaanpää bouwde Polar Night Energy de eerste zandbatterij.

De batterij zorgt voor genoeg stroom voor de centrale verwarming voor de wijk Kankaapää. Wanneer de energieprijzen hoger zijn, kan de hete lucht in de batterij worden gebruikt om het water te verwarmen in woningen.

Kans voor industrie

De nieuwe technologie brengt nu nog uitdagingen met zich mee. Het omzetten van warmte naar elektriciteit is nog niet echt een energiezuinig proces.

Maar groene energie opslaan als warmte voor de langere termijn is een enorme kans voor de industrie, waar proceswarmte wordt gebruikt die nu nog afkomstig is van fossiele brandstoffen. Denk aan de voedings-, textiel-, en farmaceutische industrie.

Schrijf je in voor onze Newsbreak: iedere dag rond 12 uur het laatste nieuws

Wil jij iedere middag rond 12 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze Newsbreak.

Bloed en botten van kippen bruikbaar voor kweekvlees

De onderzoekers ontdekten dat het ‘nutteloze’ afval van kippen wel degelijk bruikbaar is. De botten en het bloed kun je verpulveren om er vervolgens alle bruikbare bouwstoffen uit te halen. Denk aan aminozuren, vitaminen en zouten die een lichaam nodig heeft. Deze stoffen zijn essentieel als groeimedium voor cellen. Cellen van kweekvlees, bijvoorbeeld. Synergie En daar komt een opmerkelijke synergie naar voren. Singapore is namelijk het eerste land op aarde dat kweekvles van kip toestaat voor verkoop. Als de kippen-industrie het kweekmedium kan leveren halen zowel de kweekkip als de gewone kippenindustrie winst. Nu komt dat kweekmedium vaak van de foetussen die in geslachte koeien worden gevonden; mogelijk is het medium van kippen-afval op termijn goedkoper. De veren van de kip kregen ook een tweede leven van de onderzoekers, maar wel op een heel andere manier. Door de veren heel voorzichtig te drogen en vervolgens te verpulveren kun je vezels uit het dons halen. Die vezels kunnen, gemengd met een hars, voor een plastic-alternatief zorgen dat niet onderdoet voor gewoon plastic. Handig, bijvoorbeeld als serveerschaal voor gebakken kip. Kop-tot-kont De twee technieken geven een nieuwe betekenis aan de ‘kop-tot-kont’-gedachte achter dieren eten. Als je zelfs de oneetbare delen kunt gebruiken voor een aspect van het eten, is dat duurzamer omdat je meer uit een beest haalt. Aan de andere kant gelden hier natuurlijk dezelfde reserveringen als bij ander wetenschapsnieuws. De techniek staat nog in de kinderschoenen, is duur en vooral: ingewikkeld. Het kost veel moeite om nuttige dingen uit kippenafval te halen. In een industrie waar mannetjeskuikens en masse verhakseld worden, lijkt het onwaarschijnlijk dat men elk grammetje bot of bloed nuttig wil gebruiken.Schrijf je in voor onze Newsbreak: iedere dag rond 12 uur het laatste nieuws Wil jij iedere middag rond 12 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze Newsbreak.