Eva Segaar 28 februari 2022, 12:04

Gasunie kijkt hoe Nederland minder afhankelijk kan worden van Russisch gas

Gasunie onderzoekt hoe we minder afhankelijk kunnen worden van Russisch gas. Dat doet het bedrijf door onder andere te kijken naar een hogere import van vloeibaar aardgas (LNG).

Adobe Stock 41040961 In 2019 was het marktaandeel van Russisch gas in Europa 40 procent. | Credits: AdobeStock

Gasunie, de beheerder van de gasinfrastructuur in Nederland en Duitsland, maakt maandagochtend bekend te onderzoeken hoe we als Nederland minder afhankelijk kunnen worden van Russisch gas. Dat doet het staatsbedrijf vanwege de huidige oorlog tussen Rusland en Oekraïne.

Zo gaat Gasunie een nieuwe opslagterminal aanleggen in het Duitse Brünsbuttel voor LNG en duurzame energie zoals bijvoorbeeld (groene) waterstof. Ook onderzoekt het bedrijf de mogelijkheden om de importcapaciteit van LNG in Nederland te vergroten. De stappen worden gezet in overleg met zowel de Nederlandse als de Duitse regering.

Oorlog heeft consequenties voor energiepolitiek

“Het is duidelijk dat deze oorlog consequenties heeft voor de Europese energiepolitiek”, zegt CEO Han Fennema van Gasunie in het persbericht. “We delen onze kennis en expertise om de leveringszekerheid van gas op korte en langere termijn voor gezinnen en bedrijven veilig te stellen.” Daartoe zetten ze volgens Fennema dus concrete stappen om zo snel mogelijk nieuwe energie-infrastructuur te bouwen.

Gasunie bevriest ook alle non-operationele relaties en contacten met Gazprom. En topman Han Fennema stapt uit het Shareholders Committee van de Nord Stream, waarvan Gasunie voor 9 procent aandeelhouder is. Ook de samenwerkingen op het vlak van kennisdeling zijn bevroren. Operationele contacten met Russische bedrijven zijn teruggebracht tot het uiterst noodzakelijke dat nodig is voor de leveringszekerheid van het gas aan Nederland en Europa.

Eerder zei een woordvoerder van Gasunie dat er een zogeheten afschakelplan klaarligt als er een tekort ontstaat. Dan worden eerst de grootgebruikers afgeschakeld, die grote hoeveelheden gas nodig hebben. Denk daarbij aan Tata Steel, elektriciteitscentrales of de glastuinbouw. Het heropenen van het Groningse gasveld is niet opgenomen in het noodplan, zei de woordvoerder. “Daarover gaat de minister-president. En ook dat speelt op dit moment absoluut niet.”

Lees ook: 38 procent van de Nederlanders voor extra Gronings gas

Kernfusie en geothermie: een nieuwe manier om door de aardkorst te boren voor duurzame warmte

Het Amerikaanse Quiase Energy heeft een wel heel ongewoon idee om duurzame energie op te wekken: gebruik een kernfusiekanon om stenen weg te blazen en zo gaten van 20 kilometer diep te boren. Op die diepte kun je bijna overal op aarde de warme binnenkant van de planeet bereiken en een duurzame bron van energie omhoog pompen. Nu is geothermie iets dat maar op een paar plekken toepasbaar is. Er moeten ondergrondse warmtereservoirs zijn die dicht bij het oppervlak liggen. In IJsland is dat bijvoorbeeld volop het geval; dit land haalt dan ook bijna alle warmte uit geothermie. En hoewel er in Nederland ook projectjes lopen, is er van grootschalige verwarming met aardwarmte nog geen sprake. Boren breken op korst Dat heeft een belangrijke reden: vaak ligt die warmte te diep om kosten-efficiënt omhoog te halen. Op 3 tot 20 kilometer diepte haal je de meeste warmte op, maar dat is een bijna oneindige afstand voor de meeste boormachines. De hitte, de druk en de hardheid van de stenen vormen allemaal een probleem. Daardoor zijn boorkoppen heel snel op en moet je jaren graven voor je op een nuttige diepte bent. MIT-onderzoek van jaren geleden liet echter zien dat er een andere manier is. Je kunt kernfusie gebruiken om een gat te graven. Dat werkt zo: de deeltjes in een kernfusiestraal hebben zoveel energie dat ze elk object waarmee ze in aanraking komen vaporiseren. Zo ook gesteende; dat verandert in piepklein stof als er een energierijke fusiestraal op komt. Fusiekanonnen Door die straal heel erg gefocused door de aarde te sturen is het volgens het MIT mogelijk om gaten te graven voor een fractie van de moeite en kosten die er nu bij komen kijken. Het instituut vond dit zo’n goed idee dat er in 2018 een spin-off kwam: Quaise Energy. Dit bedrijf wil de fusiekanonnen gaan leveren die nodig zijn om diepe gaten te boren. Het maken van bruikbare ‘fusiestralen’ kost heel veel energie en is technisch ingewikkeld. Normaal onderzoeken bedrijven en wetenschappers vooral of kernfusie op zichzelf energie kan opleveren; dat is de ‘heilige graal’ van de schone energie. Daarvoor is het nodig om heel heet plasma te maken en dat stabiel te houden, zodat het op een gegeven moment zo heet wordt dat er fusie optreedt: de versmelting van twee deeltjes (vaak waterstofatomen), waarbij een heleboel energie vrijkomt. Netto energie Het zal nog even duren voordat kernfusie energie oplevert. Maar: het hete plasma kan nu al gemaakt worden, en kan dus ook al een doel dienen. Als je het gebruikt om een gat te boren moet er wel de hele tijd energie ingepompt worden. Maar aan het einde heb je een betrouwbare, langdurige bron van duurzame warmte uit de aardkern. Onderaan de streep levert dat hele proces dan dus energie op. Quaise wil in 2024 met hun technologie een gat boren van 20 kilometer diep. Als je door dat gat water stuurt komt het superheet terug: 500 graden Celsius. Met die temperaturen kan het water gebruikt worden voor industrie, maar ook om elektriciteit op te wekken.