André Oerlemans
25 maart 2022, 16:00

Hoge gasprijs lokt glastuinders naar warmtenet Westland

De torenhoge gasprijzen geven glastuinders in het Westland het laatste duwtje om zich aan te sluiten bij het Warmte Netwerk Westland, dat nog volop in aanbouw is. Met nieuwe boortorens voor aardwarmte en een pijplijn met restwarmte vanuit de Rotterdamse haven in aantocht, willen ze sneller van het gas af.

220319 West Country Media Aardwarmte Maasdijk 1 lr Binnenkort gaan boortorens nieuwe aardwarmte bronnen aanboren in het Westland | Credits: HVC

De nood is hoog onder de Nederlandse tuinders. Het gas waarmee ze al decennia lang hun kassen verwarmen is onbetaalbaar geworden door de stijgende prijzen. Glastuinbouw Nederland waarschuwt dat vier op de tien tuinders op korte termijn moet stoppen met telen. Tijdelijk of definitief. “De glastuinbouw is nu echt aan het overleven”, zegt Marco van Soerland, directeur Warmte van energie- en afvalbedrijf HVC.

Aardwarmte

HVC legt in verschillende delen van Nederland warmtenetten aan. Dat zijn kilometers lange buizen en leidingen waardoor warm water stroomt, dat aangesloten huizen en bedrijven via een warmtewisselaar in de meterkast verwarmt. Ook in het Westland, het grootste glastuinbouwgebied van Nederland, is HVC actief. Het bedrijf Trias Westland, waarvan HVC voor 45 procent eigenaar is, pompt warm water van ongeveer 85 graden Celsius op uit bronnen op 2,3 kilometer diepte in de bodem. Trias Westland heeft sinds vorig jaar twee van deze bronnen voor aardwarmte of geothermie. Die bestaan elk uit twee putten. Eentje om warm water op te pompen en eentje om het afgekoelde koude water terug de bodem in te pompen. Met die bronnen verwarmt het bedrijf 54 glastuinbouwbedrijven, de veiling van Royal Flora Holland en 345 woningen in dorp De Lier.

Lees hier meer over de CO2-besparingen van aardwarmte

Veel animo

Daar komen bijna maandelijks nieuwe aansluitingen bij. Glastuinders hebben echter nog steeds gas nodig. “Ze kunnen ongeveer 30 procent van hun energiebehoefte dekken uit aardwarmte”, legt Van Soerland uit. “De animo voor glastuinders is momenteel erg groot. Dat was al zo voor de oorlog in Oekraïne, maar nu met de hoge gasprijzen krijgen we nog meer aanmeldingen.”

Fors uitbreiden

De diepe waterbron in De Lier produceert 45 megawatt aan warmte. Dat staat gelijk aan het energieverbruik van 45.000 huishoudens. HVC gaat het aantal bronnen fors uitbreiden. Er komen in totaal tien nieuwe putten voor vijf nieuwe bronnen bij. Variërend van 2,3 tot 2,9 kilometer diepte. Vanaf mei staan er weer grote boortorens in het Westland. Zes putten komen volgend jaar in bedrijf, vier andere zijn nog in ontwikkeling. De nieuwe duurzame bronnen leveren straks nog eens 100 megawatt aan warmte.

Bekijk hier hoe geothermie werkt: uit diepe bronnen wordt warm water opgepompt, dat na afkoeling weer wordt teruggepompt

Wat is het Westland?

Het Westland, bijnaam de Glazen Stad, is van oudsher het grootste kassengebied van Nederland. Het gebied beslaat bijna 4000 hectare glastuinbouw. Samen met gerelateerde agrarische bedrijven gebruiken die 872 miljoen kuub gas per jaar. De kassen in de hele regio rond Rotterdam en Den Haag zelfs 1,5 miljard kuub. Dat zorgt voor een uitstoot van 2,7 megaton CO2, becijferde CE Delft. Overheden, ondernemers en kennisinstellingen in die regio werken samen in de Greenport West-Holland. Doel is om in 2030 ten opzichte van 2013 40 procent minder CO2 uit te stoten. In dat jaar moet de helft van het warmtegebruik uit duurzame bronnen komen.

Warmtenet

In het Westland staan meer van dit soort geothermie-bronnen die aan elkaar gekoppeld zijn via het Warmte Netwerk Westland. Dat is een samenwerkingsverband van energie- en afvalbedrijf HVC en netwerkbedrijf Capturam. Ook dat warmtenet groeit gestaag. Bij elkaar opgeteld ligt er straks al 100 kilometer aan leidingen. Steeds meer partijen sluiten zich aan bij het warmtenet. “In het Westland liggen nu warmtenetten met 100 megawatt aan warmtebronnen en met die nieuwe bronnen komt er nog eens 100 megawatt bij”, zegt Van Soerland. In 2030 wil het warmtenet 500 megawatt aan warmte kunnen leveren. Daarmee wordt omgerekend het gasverbruik van 400.000 huishoudens bespaard. De kassen in het Westland kunnen er tweederde van hun warmtevraag mee invullen en zo op een duurzame manier groente, planten en bloemen telen.

Restwarmte uit Rotterdamse haven

Om die 500 megawatt te halen wil het warmtenet de restwarmte van bedrijven in het Rotterdamse havengebied gaan gebruiken. Dat kan via een ondergrondse hoofdtransportleiding die Gasunie aanlegt tussen de haven en Den Haag: WarmtelinQ. “Er is een mogelijkheid om een aftakking op WarmtelinQ van Delft naar het Westland te maken. Dat biedt een grote kans voor de glastuinbouw om versneld van het gas af te gaan”, zegt woordvoerder Marie Lou Grégoire van Gasunie. “Hierover zijn we in gesprek met de warmtepartners in het Westland.”

Vertraging

De betaalbaarheid van de hoofdtransportleiding is de reden geweest dat die er nog niet ligt. Gasunie staat in de startblokken en wilde begin dit jaar starten met de aanleg van het tracé van Vlaardingen naar Den Haag. Dat moest het bedrijf uitstellen
vanwege bezwaren uit Den Haag. Een meerderheid van de gemeenteraad wil de miljoeneninvestering voor andere duurzame doelen gebruiken en wil niet dat de hele stad op de schop gaat om leidingen aan te leggen. Daarom heeft de stad bezwaar gemaakt bij de Raad van State. De zaak dient eind dit jaar.

Voor een warmtenet worden kilometers buizen in de grond gelegd | Credit: Adobe Stock

Wat is een warmtenet?

Een warmtenet is een verzameling leidingen waar warm water doorheen stroomt. Het water wordt verwarmd met bijvoorbeeld aardwarmte of restwarmte uit de industrie. Via het warmtenet worden aangesloten huizen, bedrijven, maar ook kassen in de glastuinbouw verwarmd. HVC heeft al grote warmtenetten aangelegd in Dordrecht en Alkmaar, die verwarmd worden door zijn afvalverbrandingsovens daar. In de regio Dordrecht heeft het bedrijf de afgelopen jaren 5500 woningen van het gas gehaald. De komende vijf jaar worden nog eens 6000 huurwoningen van corporaties aangesloten op het warmtenet. In Alkmaar is HVC al tien jaar bezig en is de hoofdtransportleiding met warm water al ruim 40 kilometer lang.

Lees hier meer over de aanleg van warmtenetten

Schrijf je in voor onze Newsbreak: iedere dag rond 12 uur het laatste nieuws

Wil jij iedere middag rond 12 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze Newsbreak.

Guntur Sandino: "Angststoornissen verdwijnen sneller en goedkoper met virtual reality"

“Ik geloof dat virtual reality voor heel veel besparingen in de GGZ zal zorgen, maar het gaat nog wel tijd kosten voordat we dit goed wetenschappelijk kunnen aantonen”, zegt Guntur Sandino. Die tijd baart de algemeen directeur van CleVR zorgen, want hoe komt hij in de tussentijd aan geld? “Het is een kip-ei probleem.” Instanties willen pas subsidie geven als Sandino kan aantonen dat zijn innovatie besparingen oplevert, maar om dat aan te tonen is jarenlang wetenschappelijk onderzoek nodig. “Wij kunnen niet zolang wachten, dan vallen we misschien om.” Ondanks dit soort uitdagingen is de kans klein dat Sandino opgeeft. Zijn bedrijf bestaat al ruim tien jaar en zijn producten worden al bij veel verschillende zorginstellingen gebruikt. Dat het werkt, is namelijk al lang bewezen. Wat voor patiënten helpen jullie met virtual reality? “Wij zijn in 2010 begonnen met de behandeling van vliegangst en daar in 2015 mee gestopt. De behandeling van vliegangst wordt namelijk niet meer vergoed, omdat het een enkelvoudige angststoornis is. Dat wordt gezien als een luxeprobleem. Op dit moment zijn we daarom vooral bezig met complexe stoornissen. Zoals de behandeling van psychoses, sociale fobie, autisme, paniekstoornissen, trauma, verslaving, antisociaalgedrag, licht verstandelijke beperking, persoonlijkheidsstoornis en depressies.” Je hebt ook VR-apps. Wat maakt jullie product anders dan dat soort producten? “Er zijn heel veel virtual reality bedrijven die ook in de GGZ actief zijn, maar zij hebben vooral 360-graden video's. Wij hebben geanimeerde exposure waarbij je op elk moment alles kan aanpassen en daarmee een behandeling op maat kan aanbieden. Heb je ooit een 360-graden video gezien met VR-bril? Als je bijvoorbeeld met een cameraatje een winkelstraat opneemt en die video plaatst in een virtual reality bril. Dan kun je weer in die winkelstraat staan. Maar het nadeel is dat het elke keer dezelfde opname is. Vergelijk het met naar dezelfde film in de bioscoop gaan. Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat het ook zo werkt bij virtual reality programma’s in de zorg. Zo zeggen patiënten dat ze bang zijn in de supermarkt, maar niet in de virtual reality supermarkt, want die kennen ze na één keer zien wel. Dus als je met de patiënt naar een echte supermarkt gaat, dan is deze weer bang. De kracht van ons product is dat bij ons niks van tevoren wordt gescript. Elke keer als de patiënt de bril opzet en naar de supermarkt gaat ziet die er anders uit. En de behandelaar kan de situatie ook manipuleren. Stel dat een patiënt bang is voor mensen met hoody’s, dan kan een psycholoog ervoor zorgen dat er in het begin geen mensen in de supermarkt rondlopen met hoody’s en die later inladen. Daarom noemen we ons product dynamisch interactieve virtual reality cognitieve gedragstherapie. De behandelaar is namelijk op elk moment in staat om de situatie aan te passen.” Wat voor leiderschapskwaliteiten zijn nodig als je wil innoveren in de GGZ? “De belangrijkste leiderschapskwaliteit is geduld. Als je een product maakt voor een bank of de commerciële sector, dan kan je het mogelijk snel verkopen. Bij de GGZ voer je een gesprek en kan het vervolgens wel twee jaar duren voordat ze wat bij je afnemen. Dus je moet echt geduld hebben, erin geloven en veel investeren. Een product kan wel effectief zijn, maar GGZ-instellingen mogen jaarlijks niet meer dan een bepaald bedrag aan zorg declareren. Als ze boven dat plafond komen moeten ze het zelf betalen. Daar gaat het nu dus fout. Ik heb met het ministerie van Volksgezondheid gesproken en met zorgverzekeraars. Uiteindelijk wijst iedereen naar elkaar en gaat niemand veranderen, waardoor innovatie in de GGZ moeizaam blijft. De conclusie: in de geestelijke gezondheidszorg in Nederland staat geld boven effectiviteit. Als een minder effectief product de zorg goedkoper maakt, dan wordt dat eerder gekozen dan een duurder product dat effectiever is. Dat is de grootste uitdaging van CleVR op dit moment. Daarom zijn we nu druk bezig met het bewijzen van de kosteneffectiviteit.” Lees ook: Waarom klimaatverandering een gezondheidsprobleem isSchrijf je in voor onze Newsbreak: iedere dag rond 12 uur het laatste nieuws Wil jij iedere middag rond 12 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze Newsbreak.