André Oerlemans
03 januari 2024, 15:15

Grootste batterij van Nederland opgeleverd, nog grotere in aantocht

Batterijontwikkelaar SemperPower heeft eind vorig jaar de grootste batterij van Nederland opgeleverd. Energieopslagsysteem Pollux in de haven van Vlissingen heeft een vermogen van 30 megawatt en een opslagcapaciteit van 68 megawattuur en is daarmee net iets groter dan zijn broertje Castor. De komende jaren wordt hij alweer van de troon gestoten door projecten in Dronten en Delfzijl.

LSPS3 3 Op dit moment is Pollux in Vlissingen de grootste batterij van Nederland. | Credits: SemperPower

Batterij Pollux staat in de zogeheten energiehub van Vlissingen. Een plek waar nu en straks veel windenergie van zee aan land komt, een waterstoffabriek wordt gebouwd en netbeheerder Stedin een grote netaansluiting heeft. Een ideale plek om veel groene stroom op te slaan.

Te veel of te weinig groene stroom

Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) gaat ervan uit dat in 2030 gemiddeld 85 procent van de stroom uit hernieuwbare bronnen als zon en wind komt. Dat brengt diverse problemen met zich mee. Aangezien wind en zon onvoorspelbaar zijn, moeten we groene stroom opslaan voor momenten dat het donker en windstil is. Die periodes worden aangeduid met het Duitse woord ‘Dunkelflaute’, een combinatie van ‘Dunkelheit’ (duisternis) en ‘Flaute’ (weinig wind). Op zonnige en winderige dagen produceren zonnepanelen en windturbines juist meer groene stroom dan het elektriciteitsnet aankan. Dat zorgt voor overschotten en onbalans op het net. Dan worden wind- en zonneparken zelfs stilgelegd. Nu al kampt een groot deel van Nederland met dit soort netcongestie.

Essent bepaalt inzet

De batterijsystemen van SemperPower kunnen beide problemen oplossen. Ze kunnen zowel de balans op het net bewaken als groene stroom opslaan en leveren op momenten dat die het hardste nodig is. Daarmee valt zelfs geld te verdienen op de elektriciteitsmarkt. “Hoe Pollux precies wordt ingezet bepaalt de gebruiker, in dit geval Essent”, zegt woordvoerder David Verweij van SemperPower. Het bedrijf is marktleider in het ontwikkelen, financieren en exploiteren van energieopslagsystemen.

1,4 gigawatt aan batterijen

Pollux
werd gebouwd door het Nederlandse bedrijf Alfen, dat modulaire batterijsystemen levert voor zon- en windparken. Zo’n systeem kan makkelijk uitgebreid worden door meer rekken met batterijopslag toe te voegen. Het energieopslagsysteem werd eind december opgeleverd. Een maand eerder leverde SemperPower project Castor
op. Dat was met een vermogen van 30 megawatt en een capaciteit van 63 megawattuur op dat moment de grootste batterij van Nederland. Die werd geleverd door Rolls-Royce. In totaal wil SemperPower voor 1,4 gigawatt aan batterijsystemen bouwen.

Dronter Energie Opslag

Heel lang zullen Castor en Pollux niet de grootste batterijen van Nederland blijven. Op een terrein van 6 hectare in Flevoland wil Dronter Energie Opslag (DEO) een nog groter systeem bouwen met een totaal vermogen van 180 megawatt. In het nieuwe bestemmingsplan
dat hiervoor wordt opgesteld is zelfs ruimte gevraagd voor een vermogen tot 200 megawatt en opslagcapaciteit van 1.600 megawattuur. De batterij kan straks de stroom van acht windparken van Windplan Groen en een aantal zonneparken in de buurt opslaan en is verbonden met het hoogspanningsnet. “We zijn de plannen nog aan het uitwerken, dus hebben we in het bestemmingsplan een bepaalde bandbreedte aangevraagd. Voor de eerste fase van 90 megawatt hopen we dit jaar grote stappen te kunnen zetten en alle vergunningen te krijgen”, zegt woordvoerder Matthijs Oppenhuizen van DEO. DEO werkt in het project samen met netbeheerders Liander en Tennet om pieken en dalen op het elektriciteitsnet op te vangen.

Leopard nog groter

Maar het kan nog groter. In het Groningse Delfzijl wil ontwikkelaar GIGA Storage een batterij met een vermogen van 300 megawatt en een opslagcapaciteit van 1.200 megawattuur bouwen op het terrein van de failliete aluminiumsmelter Aldel: de Leopard. Die kan onder meer de groene stroom van de offshore windparken en zonneparken in de regio opslaan. Het bedrijf had voor Eneco al een grote batterij gebouwd bij het testcentrum van de Wageningen University & Research (WUR) in Lelystad: de Buffalo. Die heeft een vermogen van 25 megawatt en 48 megawattuur aan opslagcapaciteit en was in 2022 nog het grootste batterijproject van Nederland. De nieuwe Leopard wordt dus meer dan tien keer zo groot en zal op zijn vroegst in 2025 klaar zijn.

Lees ook:

Reparatie-subsidie voor kapotte consumentenelektronica: een idee voor Nederland?

De Franse reparatiebonus, getiteld Le Bonus Réparation, werd tegen het einde van 2022 ingevoerd. Toentertijd trok de overheid in totaal 62 miljoen euro uit om consumenten te stimuleren kapotte producten die buiten de garantie vallen te laten repareren. Fransen konden met korting – waarvan de hoogte per product verschilde – hun kapotte koffiezetapparaten, laptops en witgoed een tweede leven geven. Maar er hapten niet veel mensen. In de eerste vier maanden werd slechts een half miljoen euro van het budget gebruikt. Meer budget Daarom heeft de Franse overheid besloten er een schepje bovenop te doen. Niet alleen gaat het beschikbare budget per reparatie omhoog, ook worden smartphones toegevoegd aan de lijst van geaccepteerde reparaties. Initieel kregen consumenten 15 euro voor een kapotte stofzuiger, 30 euro voor een tv en 45 euro voor een laptop. Daar komt nu minstens 5 euro per categorie bij, en in sommige gevallen (waaronder laptops) wordt het budget zelfs verdubbeld. De hoogte van vergoedingen bij smartphonereparaties, zoals kapotte schermen, moet nog bepaald worden. Succes in Oostenrijk Oostenrijk kent ongeveer even lang eenzelfde soort vergoeding, die beter uit de startblokken vloog. In een korte tijd werden dankzij de Reparaturbonus ruim 500.000 apparaten gerepareerd, die voor de helft door de overheid werden vergoed. Het uitgegeven budget liep daarmee op tot 51 miljoen euro. De Oostenrijkse overheid maakt tot 2026 in totaal 130 miljoen euro vrij voor de reparatiebonus. Right to Repair In Nederland geldt een dergelijke korting nog niet. En dat terwijl er in Nederland ruim 20 miljoen kapotte producten bij mensen thuis staan, bleek onlangs. Wel wordt er op Europees niveau vooruitgang geboekt. De Europese Commissie kwam begin vorig jaar met het Right to Repair-voorstel, dat consumenten mogelijkheden moet geven hun kapotte producten makkelijker en goedkoper te laten repareren. In het voorstel, dat onder de Europese Green Deal valt, staat bijvoorbeeld dat producenten kapotte producten binnen de garantietermijn moeten repareren in plaats van vervangen door een nieuwe. Ook moeten de eigenaren van kapotte producten die niet meer onder de garantie vallen meer rechten krijgen. De reparatiebonussen in Frankrijk en Oostenrijk zijn hier uitwerkingen van. Het EU-voorstel werd tegen het einde van 2023 goedgekeurd door het Europees Parlement. Nu is het aan de individuele lidstaten om het voorstel te vertalen naar nationale wetgeving. Dit zal waarschijnlijk dus ook voor Nederland effect gaan hebben. Eén onderdeel van het Right to Repair-voorstel is om een online platform op te richten dat consumenten gemakkelijk in contact brengt met reparateurs in de buurt. Zo’n platform heeft Nederland al wel: het Nationaal Reparatieregister. Dit is een register met bedrijven die consumentenelektronica repareren en voldoen aan de eisen van de ‘Erkenningsregeling reparatiebedrijven elektronica’. Het gaat onder meer om de categorieën witgoed, beeld en geluid, telecom en ICT. Verantwoordelijkheid producenten Een ander systeem dat Nederland hanteert, is de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (UPV). De UPV stelt producenten verantwoordelijk voor het afval dat zij produceren, waaronder huishoudelijke apparatuur die wordt weggegooid. Producenten die als eerste (bijvoorbeeld) elektronische apparaten de Nederlandse markt op brengen, moeten zelf een logistiek netwerk opzetten en financieren om bijhorend afval in te zamelen. Dit afval kan dan vervolgens worden gerecycled. De UPV-regeling stimuleert consumenten weliswaar niet om hun kapotte producten te laten repareren, maar vermindert wel de milieu-impact van afgedankte consumentenproducten. Lees ook: BikeFlips kinderfietsen-abonnement: 'Ga je elke maat af, dan verslijt een kind negen fietsen'Eén type oplader voor alle nieuwe apparaten in Nederland per december 2024Opmerkelijk: transparant hout als biobased alternatief voor je smartphonescherm