Sebastian Maks
16 mei 2023, 15:33

In 2028 elektriciteit uit kernfusie: Microsoft gelooft erin maar experts zien sterretjes

Microsoft gaat vanaf 2028 stroom kopen die moet worden opgewekt door kernfusie. De computergigant heeft afgesproken om voor 50 megawatt aan elektriciteit af te nemen bij Helion Energy, een Amerikaanse onderneming die werkt aan een grootschalige kernfusiecentrale. De centrale moet al over vijf jaar af zijn; aanzienlijk sneller dan volgens de meeste prognoses mogelijk wordt geacht. En die deadline móét worden gehaald, vindt Microsoft.

Adobe Stock 553813042 De energie die vrijkomt bij kernfusie is schoon en produceert geen gevaarlijk radioactief afval | Credits: Adobe Stock

Microsoft heeft als doel om in 2030 volledig CO2-neutraal te opereren. Om dat doel te behalen, zet het nu in op de schone en relatief gevaarloze energieopwekking uit kernfusie. Met de toezegging van 50 megawatt aan stroom wordt Microsoft Helion Energy’s eerste klant.

Helion Energy onderzoekt al sinds 2013 manieren om met kernfusie op grote schaal energie op te kunnen wekken. Het bedrijf werkt, na een zestal succesvolle prototypen, momenteel aan nog een laatste proef-kernfusiecentrale. Naar verwachting is die over een jaar af en kan Helion aan de slag met het echte werk.

Hoe werkt kernfusie?

De techniek van kernfusie is afgekeken van ons sterrenstelsel. Sterren wekken namelijk energie op met hun eigen warmte. De extreme warmte zorgt ervoor dat waterstofatomen samensmelten tot helium. Bij dat proces komt er een grote hoeveelheid energie vrij. Die energie gebruiken sterren weer om fel te branden.

Wetenschappers hebben ontdekt dat we het fuseren van atoomkernen op aarde kunnen nabootsen. Dit gebeurt door veel (waterstof)atomen te verhitten in een relatief kleine ruimte, waardoor deze met een hoge snelheid tegen elkaar botsen. Er ontstaat daarbij veel energie, maar met een verwaarloosbaar kleine CO2-uitstoot.

Kernfusie verschilt van de techniek die in kerncentrales plaatsvindt. Daar worden atoomkernen juist van elkaar gespleten. Dit is in essentie een risicovoller proces en zorgt voor gevaarlijk radioactief afval. Bij kernfusie is dat niet het geval.

Wil je meer weten over de techniek achter kernfusie? Klik dan hier.

Een gewaagde zet

Volgens de meest optimistische experts zullen er pas rond de decenniumwisseling werkende kernfusiecentrales zijn. Minder hoopvolle prognoses spreken zelfs over enkele decennia. Dat Helion Energy in 2028 een werkende kernfusiecentrale wil hebben gebouwd die 50 megawatt aan stroom kan produceren, is op zijn minst ambitieus te noemen. Al helemaal omdat er pas tegen het einde van vorig jaar door wetenschappers meer energie met kernfusie is opgewekt dan erin ging. Toch is Helion Energy ervan overtuigd dat de deadline haalbaar is.

Strikte deal

En dat is maar goed ook. De toezegging van Microsoft gaat namelijk gepaard met harde afspraken. Als het Helion Energy niet lukt om in 2028 de overeengekomen hoeveelheid stroom te leveren, dan heeft dat voor het bedrijf financiële gevolgen. “Het is een bindende overeenkomst waarbij we boetes moeten betalen als we de kernfusiecentrale niet af krijgen”, zegt CEO David Kirtley tegen The Verge. “We hebben ons gecommitteerd om een systeem te kunnen bouwen en te verkopen aan Microsoft.” Hoe hoog de boetes precies zijn hebben Helion Energy en Microsoft niet bekend gemaakt.

Lees ook:

Zeeschepen kunnen nu ook windvleugels leasen en zo schoner en sneller varen

De komende jaren kunnen wereldwijd 6.000 schepen worden uitgerust met Ventofoils als het aan het Nederlandse Econowind ligt. Het bedrijf werd in 2016 opgericht door ondernemer Frank Nieuwenhuis met ingenieursbureau Conoship. Atradius DSB maakt met haar groendekking de eerste tien te leasen Ventofoils mogelijk, een doel dat in 2024 al makkelijk kan worden gehaald, zegt Nieuwenhuis. Ventofoils zijn opvouwbare industriële zeilen die op meerdere manieren op vrachtschepen zijn te monteren. Dat kan met een vast frame of met een container. De innovatie is afgeleid van aluminium vliegtuigvleugels. Het motorschip Ankie van Dam Shipping was het eerste schip dat twee inklapbare Ventofoils van 2,20 meter breed en 10 meter lang in gebruik nam om duurzamer te kunnen varen. In haar reguliere vaargebied richting de Baltic bespaarde ze 6 tot 8 procent brandstof wat zo’n 1.000 liter minder brandstofverbruik per dag opleverde. Op langere trips richting de Middellandse Zee werd er een besparing genoteerd van 10 procent en tot 25 procent bij de gunstigste wind. Besparing kan tot 25 procent Nieuwenhuis: “De constructie bewijst zich. Bij Ankie zijn de vleugels vorig jaar alweer verlengd naar dertien meter en we produceren ze ook al van zestien meter. Ze worden automatisch bediend via een windmeter op de vleugel. De meeste besparing maakt het schip als de wind van opzij komt en het schip, de schroef met een vast toerental, met extra kracht voortduwt. Ankie wist bij goede omstandigheden zoals optimale wind - denk aan een windkracht 7 van opzij - tot wel 25 procent te besparen. Het schip vaart de route sneller, wat economisch gunstig is, en bespaart ook brandstof.” Behalve gunstig voor het milieu en naleving van regels in de Green Deal van Brussel, is er ook een verdienmodel voor de scheepseigenaren. Gemiddeld kost een set Ventofoils zo’n 300.000 euro. Econowind garandeert dat een set tien jaar meegaat, en binnen 5 jaar is terugverdiend. Nieuw is dat Econowind de vleugels nu ook gaat leasen. Nieuw type verzekering Atradius Dutch State Business heeft hiervoor een door ABN AMRO aan Econowind verstrekte lening verzekerd. Een nieuw type verzekering van Atradius om duurzame export te bevorderen en de ontwikkeling van technologie in de beginfase mogelijk te maken. Met deze investeringslening van 3,5 miljoen euro kan Econowind haar leaseportefeuille opbouwen, bestemd voor scheepseigenaren die de investering niet ineens kunnen betalen, maar wel willen vergroenen. “Met de groendekking kunnen we ondernemers die moeite hebben met het verkrijgen van financiering helpen bij duurzame export. Vaak gaat het dan om nieuwere technologieën. Door de geboden dekking is een bank of financier eerder bereid een lening te verstrekken", aldus Heleen Quint, senior export-creditspecialist bij Atradius Dutch State Business. Uitvinder Jacques Cousteau De industriële toepassing van deze maritieme innovatie stamt al uit de jaren 80 van de vorige eeuw. Ontdekker en uitvinder Jacques Cousteau wilde toen al windkracht toepassen op de zwaar vervuilende schepen met stookolie, zoals die er nog steeds varen. Niemand heeft dat idee toen groots ontwikkeld. Ook de internationale scheepvaartindustrie is er nu aan gehouden om de CO2-uitstoot te beperken. In 2050 moet de sector namelijk CO2-neutraal zijn. Stookolie moet worden vervangen door waterstof, methanol of biobrandstoffen om emissieloos te kunnen varen. Het ombouwen van al bestaande schepen, die doorgaans lang meegaan, leidt al jaren tot discussie waarbij de Ventofoils een belangrijke rol kunnen spelen. Investeren in groene technologie Frank Nieuwenhuis: “Alle scheepseigenaren en scheepsbouwers zullen moeten investeren in groene technologie. Naast internationale regels is het met de hoge brandstofprijzen een no-brainer om haast te maken. Tegelijkertijd is het zo dat dieselmotoren ombouwen duur kan uitpakken, zeker als het om tientallen schepen gaat. Om nog maar te zwijgen van de vervanging van een gehele vloot. Ik heb samen met mijn partners Econowind opgezet met het idee dat verduurzaming van scheepvaart ook mogelijk is op een laagdrempelige manier. Dankzij onze relatie met zeilschepen ben ik blijven geloven in de potentie van windkracht op industriële schaal. We hebben met deze visie de afgelopen jaren veel tijd en geld geïnvesteerd in onze technologie en zijn erg blij dat we met deze dekking en financiering. Nu kunnen we de stap naar scale-up maken en kunnen we onze orders gaan waarmaken voor grotere schepen.” Van de totale zeevloot van 90.000 schepen, zijn er volgens Nieuwenhuis zo’n 60.000 van het type dat Ventofoils kan inzetten. “Laat de totaal geïnteresseerde markt dan 30.000 zijn, dan denken wij een aandeel van 6.000 in de komende tien tot twintig jaar te halen." Lees meer: Het duurzaamste schip van Europa speciaal voor studentenOnze sneakers en meubels komen schoner aan over zeeMegavlieger zorgt voor megabesparing in de zeevaart De schepen zijn dankzij de windvleugels sneller en besparen op brandstof.Dit artikel is gemaakt door een van onze expertredacteuren in samenwerking met onze partner. Change Inc. werkt met partners die de klimaattransitie aanjagen. Zij kunnen cases presenteren waar anderen zich aan kunnen optrekken en zijn eerlijk over de uitdagingen. Niet één bedrijf is al 100 procent duurzaam, maar veel zijn onderweg. Dankzij ons partnermodel zijn onze artikelen gratis toegankelijk voor iedereen. Benieuwd naar onze partners? Klik hier.