Marc Seijlhouwer 30 juni 2021, 13:48

Kazachstan krijgt de grootste fabriek ter wereld voor groene waterstof

Het Euraziatische Kazachstan ontwikkelt een windpark van 45 gigawatt. Deze levert stroom aan een waterstoffabriek met een capaciteit van maar liefst 30 gigawatt, jaarlijks goed voor 3 miljoen ton waterstof. Daarmee is het verreweg het grootste project voor waterstof ter wereld. De waterstof gaat vervolgens naar andere landen of wordt door de lokale industrie gebruikt om producten als staal en ammonium te maken.

Steppen kazachstan visualisatie zon wind svevind

Op de steppen in het westen en midden van Kazachstan verrijzen straks honderden windmolens en tientallen hectares zonnepanelen. De Duitse investeerder Svevind werkt samen met de nationale investeringsmaatschappij van Kazachstan om het land duurzamer te maken.

Kazachstan zelf heeft al die duurzame stroom niet nodig. Maar het land begrijpt de waarde van duurzaamheid en heeft genoeg geld om te investeren in elektrolysers die de groene stroom gebruiken om waterstof te maken. Die waterstof wordt de komende jaren gewilder in zowel Azië als Europa, waar Kazachstan precies tussenin ligt.

Beginfase

Het project, dat 3 miljoen ton waterstof per jaar moet opleveren, is nog in de beginfase. De twee partijen hebben alleen nog een ‘memorandum of understanding’ gesloten, wat betekent dat ze vanaf nu de mogelijkheden verkennen. In het persbericht zegt Svevind dat Kazachstan the place to be is als het gaat om waterstof. En het klopt dat er veel ruimte is voor de ontwikkeling van zonne- en windparken. Kazachstan zelf heeft veel geld verdiend met de olie- en gasindustrie, en om te vergroenen moet het nu investeren in andere energiebronnen. Groene waterstof is dan een veelbelovende kandidaat.

Maar de partijen noemen geen bedragen die ze investeren en geven ook geen tijdspad voor het project. Men verwacht dat het plannen, financiering en bouwen samen tien jaar in beslag gaat nemen.

Twee keer zo veel waterstof

Hoe reusachtig het project is wordt duidelijk bij een vergelijking met andere (geplande) projecten. NortH2, waar Shell in het noorden van Nederland een offshore windpark wil bouwen om 10 gigawatt aan waterstofcapaciteit te installeren, is drie keer zo klein. Zelfs het grootste geplande waterstofproject – de Asian Renewable Energy Hub in het westen van Australië – is ‘maar’ 14 gigawatt. Het Kazachstaanse project is ruim twee keer zo groot. Maar Svevind denkt dat schaalvergroting onmisbaar is om groene waterstof betaalbaar te maken.

Kijken we naar het grootste gerealiseerde project, dan is de ambitie van Svevind en Kazachstan nog bijzonderder. Het grootste project (sinds januari 2021) is van Air Liquide, staat in Canada en is een elektrolyser met een capaciteit van 20 megawatt (niet gigawatt). Dat is 150 keer kleiner dan wat Kazachstan nu in de planning heeft.

"We moeten werken aan een toekomstbestendige aardappelteelt in alle opzichten"

De kersverse CEO is net thuis van een werkbezoek aan Rusland, waar Lamb Weston / Meijer onlangs de bouw van een tweede productielijn aankondigde. Het is warm op de vrijdagmiddag van het digitale interview. Af en toe neemt Schroeder een slok Pepsi. Dat is niet geheel toevallig, want voordat hij bij Lamb Weston / Meijer begon, werkte Schroeder ruim achttien jaar bij PepsiCo. “Daarom drink ik alleen maar Pepsi”, zegt hij lachend.Zes maanden geleden kende hij de fritesproducent nog niet. Dat is niet vreemd; Lamb Weston / Meijer is per slot van rekening een bedrijf dat vooral frites produceert voor foodservice klanten en  restaurantketens zoals McDonald’s. Inmiddels kent Schroeder het bedrijf al een stuk beter. “Ik kwam erachter dat het een goudeerlijk bedrijf is ontstaan in 1994 uit een samenwerking tussen destijds Meijer Frozen Foods, het aardappelverwerkingsbedrijf van de familie Meijer en de Amerikaanse beursgenoteerde fritesproducent, Lamb Weston Holdings, Inc.”“Daarnaast kwam ik tot twee inzichten”, vertelt hij. “Dat het een bedrijf is met ankerpunten in de gehele keten – we werken van het aardappelveld totdat ons product op het bord van de consument ligt. En dat het merk Lamb Weston bekender moet worden bij de consument. Naamsbekendheid vind ik belangrijk voor de industrie en het bedrijf.” Dat inzicht kwam ook door corona, erkent Schroeder. “We waren altijd gefocust op out of home-verkoop. Maar toen ging alles dicht door de pandemie. Ik zie het vergroten van de naamsbekendheid daarom echt als mogelijkheid om onze business te vergroten. En dan moet je ook meer zichtbaar zijn voor de consument. Dus gaan we meer inzetten op verkoop van ons LambWeston-merk in de supermarkt.”Duurzame stappen van het bedrijfDuurzaamheid staat al sinds 2011 hoog op de agenda van het bedrijf. “We hebben een brede blik op de industrie en de keten. Daardoor sturen we niet op de korte, maar op de lange termijn”, zegt Schroeder. “En omdat we samen met Lamb Weston Holdings, Inc. wereldwijd werkzaam zijn, kunnen we putten uit ons totale kennisnetwerk. Door het uitwisselen van mensen en duurzame innovaties.” Hoe maak je, als tweede grootste fritesproducent ter wereld, grote duurzame impact? Wat zijn de grootste uitdagingen op het gebied van verduurzaming? Volgens Schroeder zitten die vooral in de aardappelteelt. “De teelt hangt direct samen met ons businessmodel, want we verkopen een natuurproduct, dus we zijn afhankelijk van het weer en de bodemgezondheid.” De vraag is daarom hoe er zoveel mogelijk aardappels kunnen worden geteeld op een perceel, met een zo laag mogelijke milieubelasting. Waarbij zo min mogelijk gewasbeschermingsmiddelen en kunstmest worden gebruikt, en de bodemgezondheid en biodiversiteit zo goed mogelijk wordt gewaarborgd. “Daar hangen natuurlijk ook reguleringen vanuit de Europese Unie en de Nederlandse overheid mee samen”, zegt Schroeder. “En uiteindelijk is het ook de vraag hoe de consument ermee omgaat: gaat die kiezen voor duurzamere producten, en zijn ze bereid om daar dan ook meer voor te betalen?”Toekomstbestendig telen Schroeder denkt dat digitalisering de telers in de toekomst gaat helpen. “Als je al weet wat de kwaliteit van de aardappel is voor hij naar de fabriek gaat, kun je de fabriek daar van te voren op afstellen.” En met sensoren die in het veld kunnen zien of de aardappels last hebben van ziektes, extra water of nutriënten nodig hebben. Vervolgens kan deze informatie de teler helpen om tijdig de juiste beslissingen te nemen om zijn oogstopbrengst zeker te stellen. “Dat komt de hele keten ten goede. Maar daar zijn we nog lang niet.” De CEO doet daarvoor ook een beroep op alle partners in de keten, om nog meer samen te werken. “Alle uitdagingen kunnen niet zonder ketenaanpak, vanaf de veredelaars, de telers, techniek en logistieke partners tot aan de klant. Die omslag kan niet in één keer, daar is overleg en tijd voor nodig, en samen gaat het beter en sneller.”Samen met Lamb Weston Holdings, Inc. de Amerikaanse partner, heeft Lamb Weston / Meijer zich dinsdag wereldwijd gecommitteerd aan het Science Based Targets Initiative (SBTi), om haar directe en indirecte CO2-uitstoot in lijn te brengen met de klimaatdoelen van Parijs. “Hiermee versterken we  ons commitment om CO2 te reduceren, en laten we valideren of wij voldoende bijdragen als bedrijf, dit zorgt voor nog meer transparantie naar onze klanten. En geven we een duidelijk signaal af.”Focus voor de komende jarenDe komende vijf jaar focust het bedrijf onder leiding van de nieuwe CEO op drie speerpunten: een gebalanceerd dieet, zo min mogelijk verspilling en actie op klimaatverandering. “De NutriScore komt eraan, en het overgrote deel van onze producten zal score A of B krijgen. Maar we gaan kijken hoe we de hoeveelheid olie nog verder kunnen terugdringen in bereid product, door meer producten te maken die niet gefrituurd hoeven te worden.” Bij de ambitie om zo min mogelijk te verspillen, wil het bedrijf uiteindelijk op nul verspilling uitkomen, in zowel de fabrieken als daarbuiten. Ook kijkt het samen met de telers naar waterreductie, en zet het een doel op de CO2-reductie. Schroeder: “Sinds 2008 hebben we onze directe CO2-uitstoot per kilo eindproduct met 42 procent teruggebracht. Dat percentage willen we de komende jaren met een extra 25 procent reduceren, ten opzichte van ons resultaat in 2020.”Als we naar de toekomst kijken, wanneer is de CEO dan tevreden? “Als de werknemers trots zijn op het bedrijf. Dat is een goede maatstaf. Die trots is er al, maar we kunnen nog stappen maken.” Ook hoopt hij dat de druk voor de telers afneemt. “We moeten werken aan een toekomstbestendige aardappelteelt in alle opzichten, zowel ecologisch als economisch voor onze telers, door het optimaal benutten van onze kennis en infrastructuur. En we moeten Nederland als aardappelland koesteren, maar ook zoveel mogelijk inzetten op lokale teelt, om de totale CO2-voetafdruk door transport te verkleinen.” Vandaar ook de recente investering in een nieuwe fritesfabriek in Rusland.Voedselverspilling in de gehele keten terugdringen? Zo doet Lamb Weston / Meijer datSchroeder is blij dat het einde van de coronapandemie in zicht is. Dat zorgt er ook voor dat we met z’n allen weer vaker frites eten, want wat gaat er boven een frietje speciaal op een festival, in de Efteling of op de kermis? Maar de toegenomen vraag brengt ook uitdagingen met zich mee. “Er is gigantische inflatie, omdat er tekort is aan eindproducten. Door corona waren de pijplijnen leeg, en zijn veel investeringen uitgesteld. En nu wil iedereen weer tegelijk vooruit, waardoor er prijsstijging is. Van olie, bouwmaterialen en energie. Dit heeft een onbekend effect op de economie als geheel. Maar wij moeten daar ook op de juiste manier mee omgaan.” Volgens Schroeder is de omslag gigantisch snel gekomen, en zie je dat terug in de vraag naar frites. “Iedereen wil naar buiten, het terras op en genieten.” En hij juicht het natuurlijk van harte toe om daar een portie frites bij te nemen.Wil je op de hoogte blijven van duurzame ontwikkelingen in de voedingssector? Schrijf je in voor onze nieuwsbrief.