Teun Schröder
15 oktober 2021, 10:00

Kees de Vries zet zich in voor duurzame energie: opgewekt in Zwolle, bedoeld voor Zwollenaren

Kees de Vries was vanaf de start betrokken bij de Zwolse Blauwvinger Energie Coöperatie. Hij streeft naar duurzame energie-opwek in Zwolle, voor Zwollenaren. Hoe maakt De Vries deze ambitie waar? “Als we toch geld moeten uitgeven aan energie laten we dan teruggaan naar de oude vorm, en dat lokaal doen.”

Bomhofsplas 2 Kees de Vries is voorzitter en medeoprichter van Blauwvinger Energie Coöperatie, een coöperatie die de energievoorziening in Zwolle wil verduurzamen. | Credits: Blauwvinger Energie Coöperatie

Wat is jouw visie op een duurzame toekomst?

“Blauwvinger is een historische bijnaam voor Zwollenaren, en dat is precies onze doelgroep. We willen als coöperatie graag twee dingen bereiken: zoveel mogelijk duurzame energie-opwek in Zwolle, waarbij de duurzame en financiële lasten en lusten in Zwolle terechtkomen. Het realiseren van duurzame energieprojecten is één, maar dan moet het ook lokaal terecht komen. Het energievraagstuk is een belangrijke component in het financiële plaatje van een stad. Om me heen zie ik veel buitenlandse bedrijven, pensioenfondsen en verzekeraars die hun plek in de markt proberen te bemachtigen. Terwijl ik denk: als we toch geld moeten uitgeven aan energie laten we dan teruggaan naar de oude vorm, en dat lokaal doen. Ja, je kijkt tegen een windmolen aan, maar hij levert wel energie die voor jou bedoeld is. Bovendien pluk je er ook de financiële voordelen van. Alleen zo creëer je draagvlak.”

Wat voor leiderschap is in jouw ogen nodig in de energietransitie?

“Op gemeentelijk niveau zit je met veel verschillende mensen om tafel. Het is dan belangrijk dat je duidelijk kan overbrengen dat je iets goeds wilt doen. Als leider moet je geloofwaardig zijn. Niemand zit hier voor zijn eigen portemonnee. Iedereen heeft al een baan en inkomen. Dus de intrinsieke motivatie om iets bij te dragen aan de gemeenschap is groot. Als dat zichtbaar is, krijg je mensen mee. In een coöperatie heb je bovendien verschillende types nodig om diverse mensen aan te spreken. De één heeft behoefte aan het technische verhaal uitgelegd door een ingenieur, terwijl de ander meer behoefte heeft aan het sociale gedeelte. Die mix van mensen is belangrijk en heb je nodig. Anders blijft het steken bij goede bedoelingen of een te complex verhaal.

Duidelijkheid is ook cruciaal. De gemeente Zwolle heeft dat gedaan door van tevoren gebieden aan te wijzen waar windmolens mogen komen. Omwonenden zagen de bui natuurlijk al hangen. Maar dit gaf wel de mogelijkheid om al vroeg met deze groep te praten en ze mee te nemen in het proces. Uiteindelijk was er maar beperkte weerstand, omdat omwonenden uiteindelijk zelf konden kiezen voor de mix aan zon en wind en invloed hadden op een eerlijke financiële verdeling.”

Welke impact realiseer je met Blauwvinger Energie Coöperatie?

“Ons grootste project is het 18 hectare groot (72.000 zonnepanelen) drijvende zonnepark in de Bomhofsplas. Sinds 2020 produceren we op deze in productie zijnde zandwinplas Zwolse energie, genoeg voor ruim 7.000 huishoudens. We hebben het zonnepark samen met Energiefonds Overijssel overgenomen. Hierdoor hebben we naast de lasten ook zeggenschap en eigenaarschap. Inmiddels zijn we bezig de aandelen van Overijssel over te laten nemen door onze leden, zodat we volledig eigenaar worden. We kunnen via samenwerkingen met Greenchoice ook Zwolse energie aanbieden van projecten die niet (volledig) van ons zijn. Daarmee kunnen we genoeg energie leveren voor 17.000 huishoudens. Dat is een kwart van de huishoudens in Zwolle. We zijn erg blij met de wijkinitiatieven, want op wijkniveau kan je nog veel meer doen op energiebesparing. Met behulp van energiecoaches kijken we hoe we woningen kunnen verduurzamen, zodat Zwollenaren energie kunnen besparen.

Ik ben er trots op dat we met Blauwvinger Energie echt een stem hebben in de gemeente. Bedrijven willen graag met ons om tafel, omdat ze weten dat wij iets te bieden hebben. Binnenkort wordt een winkelcentrum gebouwd inclusief een paar honderd woningen. De partij die dat bouwt, klopte bij ons aan met de vraag of wij duurzame energie kunnen leveren. We merken de laatste tijd ook dat initiatieven uit andere regio’s met duurzame energie-ambities zich bij ons melden om te kijken hoe wij het hier hebben aangepakt. Dan hebben we toch iets goeds gedaan.”

Kees de Vries is één van de genomineerden voor de Changemaker van de Week verkiezing van week 42. Breng hier je stem uit als je vindt dat De Vries de weekwinnaar is. Wint hij? Dan hoor je hem binnenkort in onze podcast.

Willem Smelik van Meewind: “Het is het volstrekt duidelijk dat omwonenden moeten kunnen verdienen aan de omzet van een windpark”

Wat is je visie op een duurzame toekomst? “Vijftien jaar geleden wilden we de wereld verbeteren. In Noord-Holland zag ik een mooie kans om impact te maken, door de potentie van offshore wind. Het gaat om een gigantische oppervlakte waar in feite onbeperkt in geïnvesteerd kan worden. Wind op land had het qua weerstand moeilijk, in tegenstelling tot wind op zee. Investeren in windparken werd voorheen ook vooral gezien als iets voor geitenwollensokkentypes. Een conclusie uit een tv-programma destijds was dat de tandwielen van een offshore windmolen al na de eerste drie maanden stuk gingen. Het zou een domme investering zijn dus. Dit fragment is zeven jaar lang uitgezonden, terwijl de techniek natuurlijk vooruitging. Door de trage start in Nederland bij de ontwikkeling van wind op zee hebben we onze eerste twee offshore windparken in België gerealiseerd, deze staan er nu 12 jaar en draaien uitstekend. Om groot maatschappelijk draagvlak te creëren moet iedereen mee kunnen doen, daarom kan je bij Meewind vanaf 1.000 euro participeren. Inmiddels hebben we 12.000 participanten en een belegd vermogen van 300 miljoen euro. Je kunt dus zeggen dat ons doel gelukt is. Dat komt ook omdat ik onvoorwaardelijk geloof in de richting die we destijds gekozen hebben. Onderweg kom je allerlei obstakels tegen, maar er is maar één weg en die obstakels moet je dan overwinnen.”Changemaker Willem Smelik, bestuurder van MeewindWat voor leiderschap is in jouw ogen nodig? “Voor de uitdagingen van vandaag hebben we mensen nodig die zich committeren aan een langetermijnvisie. Een belangrijk onderdeel daarvan is dat je niet bang moet zijn om besluiten te nemen. Kom je onverwachte obstakels tegen, dan kan je altijd nog bijsturen. Maar wat je niet moet doen, is geen besluit nemen. Dat is de filosofie van Meewind. Zelf probeer ik op het vlak van duurzaamheid ook het voortouw te nemen. Mijn collega’s nemen het misschien niet in dank af, maar op kantoor staat de verwarming laag, en de airco en lichten wanneer overbodig uit. Inmiddels doen ze het zelf ook. Verder is het belangrijk dat je draagvlak kunt creëren. Daarvoor is het essentieel dat mensen de noodzaak van de energietransitie zien. Als een project op weerstand stuit is waarschijnlijk een schakel in de keten vergeten. In het geval van windparken op land zijn dit bijvoorbeeld de omwonenden die zelf niet profiteren van het project. Terwijl het volstrekt duidelijk is dat je als omwonenden moet kunnen verdienen aan de omzet van een windpark. Je moet zorgen dat mensen op een heel eenvoudige manier mee kunnen doen. De individuele burger kan namelijk verandering teweeg brengen.” Welke impact realiseer je met Meewind? “Inmiddels leveren onze offshore windparken genoeg energie voor 500.000 huishoudens. En ons belegd vermogen groeit nog elk jaar. Na wind op zee, zijn we op kleinere schaal bezig met wind op land, bijvoorbeeld samen met Windunie en Greenchoice. Ook hebben we een testmolen die waterstof maakt. En met tuinders hebben we grootschalige geothermie installaties opgezet. Met ons Groenfonds Regionaal Duurzaam financieren we de helft van alle geothermieputten in Nederland. Met ons Energie Transitiefonds investeren we in energiebedrijven, zo hebben we een belang in energieleverancier Greenchoice en in Greener Power Solutions. Om echt impact te maken, moeten we projecten realiseren. En we hebben ze ook echt nodig voor de energietransitie. In vergelijking met pensioenfondsen blijven we natuurlijk relatief klein. Toch hopen we als partij in Haarlem ook een stem te hebben in de transitie en bovendien een oplossing te bieden. We vertegenwoordigen 12.000 participanten en in de toekomst streven we naar 40.000 tot 50.000. Via petities moeten deze personen ook invloed kunnen uitoefenen op de politiek. We zijn nu bezig dat op te zetten. De energietransitie kan op veel weerstand rekenen. Ik wil dat tegengeluid aanvechten. Mensen moeten begrijpen dat dit de weg is.”Willem Smelik is één van de genomineerden voor de Changemaker van de Week verkiezing van week 42. Breng hier je stem uit als je vindt dat Smelik de weekwinnaar is. Wint hij? Dan hoor je hem binnenkort in onze podcast.