Marc Seijlhouwer 12 december 2019, 12:14

Koreaans onderzoek: vervang ramen door transparante zonnecellen

Zonnepanelen worden transparant als je er een heleboel piepkleine gaatjes in boort. Dat blijkt uit nieuw Koreaans onderzoek. Transparante zonnecellen kunnen dienen als ramen in kantoorgebouwen om veel stroom op te wekken.

6037863041 f6cfc756e6 o

Als je elke ruit van kantoorgebouwen zou kunnen vervangen door een zonnecel, kom je een heel eind met de energietransitie. De duizenden ramen in een kantoortoren staan ten slotte een groot deel van de dag in de zon. Er is echter een probleem: doorzichtige zonnecellen zijn verre van ideaal. Ze hebben vaak een rode waas waardoor ze niet geschikt zijn als ramen, en de efficiëntie ligt ver onder de 25 procent die gewone zonnepanelen halen. Bovendien zijn ze vaak erg duur.

Piepkleine gaatjes

Koreaanse onderzoekers van onderzoeksinstituut UNIST denken nu een oplossing te hebben gevonden voor deze problemen. Ze gebruiken het ontwerp van een gewone zonnecel, maar boren een heleboel gaatjes in het substraat – het wafeltje waar de energieproducerende cellen op liggen. Deze gaatjes zijn piepklein, dunner dan een haar met een dikte van 500 nanometer tot honderd micrometer.

Door de dikte en de plek van de gaatjes nauwkeurig uit te kiezen, worden de gaatjes onzichtbaar voor het menselijk oog. Het bijzondere is dat de zonnecel door alle gaatjes wel doorzichtig lijkt, en niet de rode gloed heeft van andere transparante cellen. Het lijkt meer op een blik door een heel lichte zonnebril, waarbij de kleuren nog duidelijk zichtbaar blijven.

Een gewone siliciumwafel (links) en de transparante versie, die vol zit met hele kleine gaatjes. Beeld: Joule.

Lagere efficiency

De gaatjes zorgen er wel voor dat de zonnecel minder goed werkt. De efficiëntie van de zonnecel neemt met de helft af naar 12 procent. Dat is echter vergelijkbaar of zelfs meer dan andere transparante zonnecellen. Maar deze techniek heeft als voordeel dat hij heel eenvoudig is. De wafeltjes met gaten zijn massaal te maken, en verder lijkt het productieproces erg op dat van gewone zonnecellen.

Zonnecel in telefoon

De onderzoekeers hebben dan ook goede hoop dat het proces zich op laat schalen tot grotere zonnepanelen, en dat het in een fabriek uitgevoerd kan worden. Eerst willen ze een paneeltje van 25 vierkante centimeter maken en de efficiency omhoog krijgen naar 15 procent. Als dat lukt, gaan de Koreaanse onderzoekers kijken naar echte toepassingen. De transparante zonnecel heeft trouwens meer toepassingen dan allen kantoorruiten: de onderzoekers denken bijvoorbeeld ook aan energieopwekkende telefoon- of computerschermen.

Bron: Joule | Beeld: Thomas Kohler

Van agrobosbouw tot lab-landbouw: De potentie van nieuwe productiesystemen

Het doel om in 2050 tien miljard mensen van voedzame voeding te voorzien zonder daarbij de aarde uit te putten, vraagt om grote veranderingen in het landbouwsysteem. Een paar mogelijke oplossingen worden nu al (op kleine schaal) toegepast. Wat is de potentie van deze landbouwvormen?Agrobosbouw: De boer als bosbouwerBij agrobosbouw combineren boeren de teelt van meerjarige planten, zoals bomen en struiken, met eenjarige gewassen, zoals groenten en granen. Ook een combinatie met veeteelt of aardappelteelt is mogelijk. Wereldwijd passen boeren deze manier van werken al vaker toe, maar in Nederland zelden. Een boerenbedrijf dat het wel op kleine schaal toepast is Doornik Natuurakkers. Het bedrijf combineert graanteelt met een voedselbos.Agrobosbouw kan een positieve impact op biodiversiteit, milieuvriendelijke gewasbescherming, waterkwaliteit en financiële opbrengsten opleveren. Zo zitten er allerlei nuttige biologische bestrijders in bomen en struiken. Daardoor hoeven boeren minder vaak insectenplagen chemisch te bestrijden. Dat is goed voor het milieu, maar ook voor de portemonnee van de boer. Vanwege de mix aan gewassen en betere bodemkwaliteit die dit tot gevolg heeft is deze vorm van landbouw weerbaarder tegen klimaat-gerelateerde weersextremen zoals droogte en piekbuien.Wat de beste aanpak voor Nederland is, wil de Wageningen University & Research in samenwerking met akkerbouwers en het bedrijfsleven verder onderzoeken. Vooral in overgangsgebieden tussen natuur en landbouw en stad en landbouw zou bosbouw al op korte termijn kunnen worden toegepast. Op de langere termijn kan het door kennisvergroting en door de toepassing van innovatieve technieken als drones, satellietbeelden en GPS-gestuurde en zelfrijdende lichtgewicht tractoren ook interessant worden voor grootschalige landbouw.Zilte landbouw: Inspelen op klimaatveranderingDoor bodemdaling en zeespiegelstijging wordt de grond zouter. Door verzilting werd wereldwijd al 1 tot 1,5 miljard hectare grond onbruikbaar voor gangbare landbouw en deze trend zet door. Ook Nederland ontkomt er niet aan: in 2030 is ruim 125.000 hectare grond zouter. Voor de gebruikelijke landbouwgewassen is zout water schadelijk. Daarom is de reguliere landbouw erop gericht verzilting zo veel mogelijk te voorkomen.In plaats van verzilting tegen te gaan, zet het Zilt Proefbedrijf Tested on Texel dit probleem juist om in een kans. Het bedrijf onderzoekt welke gangbare landbouwgewassen én nieuwe planten geschikt zijn voor zilte teelt. Zo verdragen bepaalde gewassen zout water als de juiste irrigatiemethode wordt toegepast: aan de wortel met zout water geïrrigeerd in plaats van sproeien op het blad. Het gaat onder andere om specifieke aardappelrassen, wortels, rode uien, witte kool en broccoli. Ook zoekt het Zilt Proefbedrijf nieuwe planten die geschikt zijn voor zilte teelt én bedenkt het nieuwe recepten op basis van zout-liefhebbende planten, zoals een kruidige zilte salade van jong strandbietblad.Uit onderzoek uitgevoerd in opdracht van voormalig staatssecretaris Martijn van Dam van Economische Zaken blijkt dat zilte landbouw een belangrijke bijdrage kan leveren aan de wereldvoedselvoorziening, omdat het landbouw (weer) mogelijk maakt in verzilte gebieden. "Wereldwijd is een miljard hectare aan landbouwgrond door verzilting afgeschreven. Met onze kennis en onze gewassen kan die grond weer gebruikt worden om voedsel te produceren. Het gebruik van onze kennis en gewassen biedt exportkansen voor de Nederlandse agro-sector, maar is vooral een belangrijke doorbraak in de wereldvoedselvoorziening", zei hij toentertijd.Lab-landbouw: De wetenschapper als vleesproducentMensen hebben eiwitten nodig. Vooral arme mensen krijgen nu te weinig eiwitten binnen en met de groeiende wereldbevolking lopen de tekorten op. Een bekende eiwitbron is vlees, maar de impact van de (intensieve) veehouderij op het klimaat is groot. Zo is er voor de productie van 100 gram rundvlees 1.500 liter water nodig. Naast inzetten op plantaardige eiwitten, zoals zeewierteelt, kan vlees uit het laboratorium een bijdrage leveren. Dit zogenoemde kweekvlees wordt in het laboratorium uit enkele dierlijke stamcellen opgekweekt.Mark Post, hoogleraar vasculaire fysiologie, is een van de eerste wetenschappers die een kweekvleesproduct presenteerde. Dat deed hij in 2013 op een persconferentie in Londen. Over 2,5 jaar hoopt hij met zijn start-up Mosa Meat de eerste hamburgers te produceren tegen een acceptabele prijs voor exclusievere restaurants.In een veel-gestelde-vragen-document van Mosa Meat staat dat voor de productie van kweekvlees substantieel minder land en water nodig is. Nu komt het nog weleens voor dat bos wordt gekapt voor de uitbreiding van de veestapel. Met kweekvlees is dat verleden tijd. Op het gebied van energieverbruik verschillen de meningen. Zo staat in het document dat overstappen op kweekvlees een maximale energiebesparing van 60 procent kan opleveren, maar dat het ook mogelijk is dat er helemaal geen energie wordt bespaard. Twee wetenschappers van de universiteit van Oxford stellen juist dat kweekvlees energie-intensiever kan zijn dan de reguliere veehouderij. Dit kan bij opschaling dusdanig meer CO2-uitstoot opleveren dat de klimaatwinst door de vermindering van methaan te niet wordt gedaan. Om kweekvlees klimaatvriendelijker te maken zou de toepassing van hernieuwbare energie een oplossing kunnen bieden.De beste oplossing is een mixMet één van deze oplossingen gaan we het niet redden om de groeiende wereldbevolking op een duurzame manier van voedzaam voedsel te voorzien. Juist door tegelijkertijd in te zetten op verschillende oplossingen vermindert de impact van landbouw op het klimaat én de impact van klimaatverandering op de landbouw.In dit artikel gaan wij in op drie productiesystemen, maar er gebeurt natuurlijk veel meer. Denk bijvoorbeeld aan biologische landbouw, verticale landbouw of kringlooplandbouw. Sommige systemen grijpen in elkaar of zijn overkoepelend. Zaak blijft om een continue afweging te maken tussen de voor- en nadelen.Dit artikel maakt onderdeel uit van de themamaand Food & Health. Lees ook:Welk voedsel ligt er in de supermarkt van de toekomst? Boer zoekt ontwerper: Een creatieve blik op de toekomst van de landbouw Waarom algen de voedselindustrie gaan veroveren Afbeeldingen: Adobe Stock & Mosa Meat