Sabine Sluijters 17 januari 2022, 16:49

Nederland Europese koploper zonne-energie

Nederland heeft van alle Europese landen de meeste zonnepanelen per hoofd van de bevolking. Dat blijkt uit de jaarlijkse analyse van de zonne-energiemarkt door de Europese koepelorganisatie SolarPower Europe. Daarmee heeft Nederland koploper Duitsland voorbij gestreefd.

Zonnepanelen recyclen Nederland heeft van alle Europese landen de meeste zonnepanelen per hoofd van de bevolking | Credits: Adobe Stock

Per Nederlander staat er 765 watt aan zonnevermogen in ons land. In het veel grotere Duitsland is dat 715 watt, in België slechts 596. Oorzaken voor de hoge score van Nederland noemt SolarPower niet, maar het maakt duidelijk dat er veel zonnepanelen in Nederland liggen. Mogelijk speelt de salderingsregeling, die de panelen eerder winstgevend maken, een rol.

Het afgelopen jaar groeide het geïnstalleerd vermogen aan zonne-energie in Europa met 25,9 GW, een toename van 34 procent ten opzichte van 2020. Daarmee was 2021 het beste jaar ooit in de zonne-energiemarkt.

Zonnige vooruitzichten

En ook de vooruitzichten zijn zonnig. Volgens projecties van SolarPower Europe blijft de markt voor zonne-energie de komende jaren flink doorgroeien. In zijn meest waarschijnlijke ‘medium’ scenario voorspelt de Europese branchevereniging een verdubbeling van het opgesteld vermogen in vier jaar tijd van 164,9 GW nu naar 327,6 GW in 2025. In 2030 zal dat opgelopen zijn tot 672 GW.

“Eindelijk weer eens een ander geluid dan ‘we bungelen onderaan de duurzame lijst van Europa’”, reageert Roebyem Anders, oprichter van Sungevity op het bericht. Tegelijkertijd waarschuwt Anders voor de groeiende afhankelijkheid van China en de soms twijfelachtige oorsprong van de zonnepanelen zelf. “Deze groei realiseren we dankzij de massale productie van de conventionele zonnepanelen. Die komen voor het grootste deel uit China en zijn lastig hoogwaardig te recyclen.”

Zonnepanelen recyclen

Aan het einde van de levensduur worden deze panelen afgevoerd naar België waar ze maar gedeeltelijk worden gerecycled. Waardevolle grondstoffen zoals zilver en silicium gaan daarbij verloren. Maar dat kan ook anders, vindt Anders. “Zonnepanelen worden nu zo robuust gemaakt dat ze lastig uit elkaar te halen zijn. Dat kan je oplossen door ze te ontwerpen met het oog op hergebruik.” Zoals de circulaire zonnepanelen van Solarge in Eindhoven die gemaakt zijn van vezelversterkte thermoplastische polymeren, waardoor ze volledig recyclebaar zijn.

Volgens Anders is de tijd rijp voor het ontstaan van een Europese markt voor het bouwen en recyclen van zonnepanelen. “Als je me dit een paar jaar geleden had gevraagd had ik gezegd: geen kans. Want je hebt zoveel schaal nodig. Maar ik zie een herwaardering van producten die dichtbij en circulair geproduceerd worden. Door mensenrechtenkwesties zoals met de Oeigoeren, tekorten aan grondstoffen en de grote afhankelijkheid van China draait het gevoel.”

Productie van zonnepanelen in Europa

Ook Michael Schmela, hoofd marktonderzoek van SolarPower Europe ziet kansen voor Europese productie van zonnepanelen. “De blijvende groei van de sector en de leidende rol van Europa op het gebied van toekomstige zonneceltechnologie, bieden de mogelijkheid om PV productie in Europa nieuw leven in te blazen”, stelt hij in het persbericht. Volgens Schmela moet Europa in 2025 20 GW aan zonnepanelen produceren.

Maar zo’n markt ontstaat niet vanzelf. Daarvoor is overheidsingrijpen nodig. Bijvoorbeeld met een Europese CO2 heffing, of door een circulair inkoopbeleid van de overheid. Ook moet volgens Anders de recyclebijdrage omhoog van de 13 cent per paneel nu naar 5 a 10 euro per zonnepaneel. “Dan kunnen we investeren in goede recycling faciliteiten in Nederland en hoeven we ingezamelde zonnepanelen niet langer naar het buitenland af te voeren om ze daar via de shredder in beton te laten belanden.” En met een beetje hulp heeft Nederland goede papieren om hierin een voortrekkersrol te spelen. “Veel innovatie op het gebied van zonne-energie komt uit Nederland.”

Foto Credits: SolarPower Europe

Tekort aan technisch personeel risico voor klimaatdoelstellingen

Het is voor het eerst dat er een analyse is gemaakt van welke vakmensen er nodig zijn om de gestelde klimaatdoelen voor de gebouwde omgeving te behalen. In totaal zijn er 45 verschillende beroepen nodig en stonden er in het eerste kwartaal van 2021 46.000 vacatures uit. Om deze cijfers een gezicht te geven: uit het onderzoek van UWV blijkt dat er monteurs nodig zijn voor isolatie, zonnepanelen en warmtenetten. Maar het gaat ook over energie-adviseurs, beleidsmedewerkers en communicatieprofessionals. De laatsten zijn bijvoorbeeld nodig om mensen in zowel de bouw als de bewoners van de huizen te kunnen informeren over de veranderingen die komen gaan. Want de doelstellingen die boven het hoofd van de gebouwde omgeving hangen, zijn ambitieus. Er moeten ruim 7 miljoen woningen worden geïsoleerd en van het aardgas af worden gehaald, om daarna op duurzame energiebronnen te worden aangesloten. Ook heerst er een woningnood waardoor 100.000 nieuwe woningen per jaar moeten worden gebouwd. Het is duidelijk dat daar handen voor nodig zijn. Technisch personeeltekort een uitdaging In een eerder interview met CEO Arthur van Schayk van Remeha was duidelijk dat zijn bedrijf daar al hard mee bezig is. Remeha is bekend van de verwarmingsketels en gaat zich nu richten op de hybride warmtepompen. Maar het personeel is inderdaad een uitdaging. Woordvoerder Marc Visser van Remeha zegt hierover: “Het is een herkenbaar probleem, vandaar dat we als Remeha inzetten op het opleiden van technisch personeel, ook door het ondersteunen van onderwijs initiatieven. We willen graag de interesse bevorderen in de en dan op alle leeftijdsniveaus.” Remeha heeft zijn plannen plannen aangescherpt: niet 5.000 maar 10.000 mensen opleiden. Ook kondigt het bedrijf een samenwerking aan met het ROC Amsterdam en ROC Flevoland. Visser: “Vanuit de Stichting Aandelen Remeha ontvangt het elektro- en installatie-onderwijs van het ROC van Amsterdam en van Flevoland een bedrag van 300.000 euro.” Met het geld wordt komende vier jaar geïnvesteerd in onderwijsmateriaal voor mbo-studenten, maar ook in een online educatieplatform voor scholieren, bijscholing voor mbo-docenten en speciale lesmethoden voor statushouders die instromen in de elektro- en installatiebranche. Ook interessant voor zij-instromers Het personeelstekort in de technische sector is groot. Voorzitter Doekle Terpstra van Techniek Nederland waarschuwde onlangs dat over vier jaar 20.000 technische vacatures niet kunnen worden ingevuld. De ontwikkelingen gaan snel, veel oplossingen moeten nog worden uitgevonden. Voor technisch personeel is dat een uitdaging. Visser van Remeha: “Het ROC van Amsterdam beschikt bijvoorbeeld niet over een warmtepomp op dit moment, zodat studenten niet kunnen leren hoe deze aan te sluiten en te repareren.” Daar gaat dus verandering in komen met het geld dat de stichting toewijst. “Voor Remeha geldt dat hierdoor jongeren, werkenden in de branche en zij-instromers in aanraking komen met hun producten en op de juiste manier geschoold worden tot complete installateurs die klaar zijn voor de energietransitie.” Lees ook: Hoe komen we aan meer technici om de energietransitie te versnellen?Schrijf je in voor onze Newsbreak: iedere dag rond 12 uur het laatste nieuws Wil jij iedere middag rond 12 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze Newsbreak.