Donovan van Heuven
28 februari 2025, 06:55

Nieuwsupdate: 195 miljard euro nodig voor robuust Nederlands stroomnet en grootste Europese bank wil fossiel niet langer 'straffen'

Nederland moet de komende 15 jaar 195 miljard euro investeren om het overvolle stroomnetwerk op te lossen en energie betaalbaar te houden. Ook in het nieuws: HSBC wil klanten met grote CO2-voetafdruk niet langer ‘bestraffen’, industrie eist snel Haags vervolg op Brussels groene steunplan, Ben & Jerry’s niet te koop, TNO gaat perovskietzonnecellen produceren en is copycatstrategie de oplossing in de Europese batterijstrijd?

Nederland moet de komende 15 jaar 195 miljard euro investeren om het overvolle stroomnetwerk op te lossen en energie betaalbaar te houden Nederland moet de komende 15 jaar 195 miljard euro investeren om het overvolle stroomnetwerk op te lossen en energie betaalbaar te houden. | Credits: Getty Images

195 miljard euro nodig voor een robuust Nederlands stroomnet

Nederland moet de komende 15 jaar 195 miljard euro investeren om het overvolle stroomnetwerk op te lossen en energie betaalbaar te houden. Dat is volgens ingewijden de uitkomst van een ambtelijk onderzoek naar de kosten van de energietransitie dat volgende week wordt gepresenteerd, meldt de Telegraaf. De genoemde 195 miljard zou het midden van de financiële bandbreedte die ambtenaren in hun onderzoek schetsen.

Netcongestie verhindert de aansluiting van woonwijken en bedrijven, wat leidt tot hoge energierekeningen. Minister Sophie Hermans (Klimaat en Energie) voorziet een zware opgave, maar benadrukt dat de energietransitie cruciaal blijft om afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen. De voorgestelde maatregelen kunnen bovendien 10 tot 40 miljard euro opleveren.

HSBC-duurzaamheidschef wil klimaatfinanciering herzien: “Straf fossiele brandstoffen niet af”

De nieuwe duurzaamheidschef van HSBC, Julian Wentzel, pleit voor een andere benadering van klimaatfinanciering. Hij stelt dat banken moeten stoppen met het bestraffen van klanten met een grote CO2-voetafdruk. Volgens Wentzel kan een te restrictief beleid ten aanzien van fossiele brandstoffen de energievoorziening ondermijnen en de transitie naar een koolstofarme toekomst in gevaar brengen. Hij werd is maand benoemd tot Chief Sustainability Officer bij de grootste bank van Europa. “Teveel mensen kijken negatief naar de koolstofeconomie, terwijl deze een cruciale rol speelt voor de energiezekerheid,” aldus Wentzel tegenover Bloomberg. Zijn opmerkingen markeren een verschuiving in klimaatfinanciering.

VN-landen bereiken akkoord over financiering biodiversiteit

Na drie dagen onderhandelen op de biodiversiteitstop van de VN in Rome is net voor middernacht een akkoord bereikt over een financieringsplan voor natuurbescherming. Er komt een vijfjarig plan om de toegezegde 200 miljard dollar per jaar vrij te maken en te verdelen, evenals een controlesysteem om naleving te garanderen, meldt NOS. De vorige top in Colombia eindigde zonder resultaat, maar nu is er volgens voorzitter Susana Muhamad sprake van een “historische dag voor de biodiversiteit.” Tegen 2030 moet 30 procent van het land- en zeeoppervlak beschermd zijn.

Europese batterijstrijd: tijd voor een copycatstrategie?

Europa als copycat van China en Japen. In de batterijstrijd zou dat de oplossing kunnen zijn, zegt energieconsultant Amrish Ritoe van de Haagse denktank HCSS tegenover NOS. “Waarom kunnen wij niet de copycats worden van China en Japan? Nodig bedrijven uit om bij ons te komen produceren, zoals zij in de jaren ’80 deden,” aldus Ritoe. Europese bedrijven moeten volgens hemn erkennen dat Aziatische fabrikanten al ver voorlopen.

Hoewel er al stappen worden gezet, is er volgens hem ruimte voor verbetering. Hij pleit voor duidelijke voorwaarden vanuit de EU: buitenlandse bedrijven moeten een vastgesteld aandeel Europese toeleveranciers betrekken, Europeanen trainen in fabriekmanagement en intellectuele eigendomsrechten delen met Europese partners. Volgens Ritoe versterkt dit de Europese concurrentiepositie en stimuleert het innovatie.

Lees ook:
Barst de thuisbatterij-bubbel in 2025? ‘Elke groeimarkt trekt cowboys aan’

Industrie eist snel Haags vervolg op Brussels groene steunplan

De Nederlandse zware industrie roept Den Haag op om snel met maatregelen te komen naar aanleiding van het Europese steunplan voor de industrie. De sector pleit onder meer voor een verlaging van de energiebelasting om het concurrentievermogen te versterken, meldt het FD.

Hoge energieprijzen blijven een groot probleem, vooral in Nederland, waar de tarieven het hoogste zijn binnen de EU. Politieke steun voor lastenverlichting groeit, mede door gunstige economische prognoses van het CPB. Brussel versoepelt de staatssteunregels en investeert in energienetwerken, maar het invoeren van deze maatregelen duren te lang, klinkt de waarschuwing. De industrie wil dat het kabinet direct actie onderneemt en de belastingdruk verlaagt.

Lees ook: De Europese industrie staat onder druk, maar moet kansen pakken als het moeilijk is

Ben & Jerry’s niet te koop, reageert Unilever na avance oprichters

Oprichters Ben Cohen en Jerry Greenfield overwegen het ijsmerk Ben & Jerry’s terug te kopen, maar Unilever zal daar niet aan meewerken. “Ben & Jerry’s is een belangrijk onderdeel van onze ijsactiviteiten en staat niet te koop”, reageert een woordvoerder resoluut.

Het bedrijf is momenteel bezig met de beursgang van zijn complete ijsdivisie. Unilever onderstreept in zijn reactie dat het de sociale missie van het merk respecteert. De mogelijke terugkoop door Cohen en Greenfield blijft voorlopig in de verkennende fase, ondanks de stevige reactie van Unilever.

Lees ook: Hoe het rebelse Ben & Jerry’s wordt vermalen in de winstmachine van Unilever

TNO start pilotproductielijn voor perovskietzonnecellen

Nederland krijgt een pilotproductielijn voor perovskietzonnecellen. In het innovatieproject Perovision werken TNO, Kalpana Systems en HyETSolar samen aan een nieuw productieproces. Ze maken gebruik van spatial Atomic Layer Deposition (ALD) om ultradunne nikkeloxide lagen snel en nauwkeurig aan te brengen. Deze lagen zijn essentieel voor de betrouwbaarheid en stabiliteit van perovskietzonnecellen. Het project richt zich op de industrialisatie van deze veelbelovende technologie, waardoor hoogwaardige en betaalbare perovskietzonnecellen massaal geproduceerd kunnen worden. De eerste resultaten worden in 2027 verwacht.

Lees ook: Zonnecellen van perovskiet lossen langzaam maar zeker hun belofte in

Ook in de media:

  • In een Rotterdamse fabriek worden oude lithiumbatterijen volledig gerecycled: ‘Europa telt weinig van dit soort spelers’ (BusinessInsider)
  • Scandinavische inheemse bevolking bedreigd door klimaatverandering én groene transitie (De Telegraaf)
  • In Amerika valt schade door extreem weer niet te verzekeren. Hoe zit dat in Nederland? (Trouw)

Europese Clean Deal moet industrie uit het slop trekken: ‘Strategische autonomie kán samengaan met verduurzaming’

Hoe kan de wereld er binnen een paar jaar ineens zó anders uitzien? Die vraag zal de afgelopen tijd vast door het hoofd geschoten zijn van politici die zich in 2019 bezighielden met de creatie van de European Green Deal, het grote klimaatpakket van de EU. Het momentum voor klimaatactie leek eind vorig decennium groot, de coronapandemie was nog niet in beeld en aardgas haalden we nog gewoon uit Rusland. Maar om met John Lennon te spreken: life is what happens to you when you’re busy making other plans. De Europese politieke arena heeft inmiddels namelijk een ruk naar rechts gemaakt, waardoor de steun voor vergaand klimaatbeleid aan het afkalven is. Ook is de EU door de Russische inval in Oekraïne minder gas uit Rusland gaan importeren, met hoge energieprijzen tot gevolg. De Europese industrie betaalt daarom meer voor zijn energie dan bedrijven in bijvoorbeeld de Verenigde Staten en China. En laat dat nu ook net de landen zijn die het Europese bondgenootschap voorbij benen als het gaat om goedkope en innovatieve (groene) technologie. Draghi-rapport Tijd voor een ommezwaai, concludeerde de nieuwe Europese Commissie onder leiding van Ursula von der Leyen. Die heeft geluisterd naar de adviezen van Mario Draghi, oud-premier van Italië en oud-voorzitter van de Europese Centrale Bank. Draghi stelde in een inmiddels royaal geciteerd rapport dat het essentieel is om het innovatiegat met de VS te dichten, de afhankelijkheid van China af te bouwen als het gaat om grondstoffen en digitale technologie, en Europese bedrijven de ruimte te geven om te concurreren met andere continenten. Daarom presenteerde de Europese Commissie gisteren de Clean Industrial Deal, een pakket aan maatregelen bedoeld om de Europese industrie tegelijkertijd te verduurzamen en competitiever te maken. Waar industriële bedrijven eerst gezien werden als grootverbruikers die je tot CO2-reductie moet dwingen, lijkt de EU ze nu meer te willen gaan koesteren. Voorop staat dat de doelen uit de Green Deal gewoon overeind blijven. Dat wil zeggen: fit for 55 in 2030 (55 procent minder CO2-uitstoot) en klimaatneutraliteit in 2050. Maar de EU wil bedrijven in energie-intensieve industrieën – waaronder staal, cement en chemie – gaan bijstaan in het behalen van die doelen. Zo moet de prijs van energie drastisch omlaag, en vraagt de EU van haar lidstaten dat ze de belasting voor energie-intensieve industrieën verminderen. Ook moet de staatssteun voor bijvoorbeeld wind- en zonneparken omhoog en moeten vergunningsprocedures verkort worden, zodat het aantrekkelijker is om duurzame projecten op te zetten en de industrie sneller af kan stappen van fossiele brandstoffen. De Europese Investeringsbank (EIB) kan gaan helpen bij het afsluiten van zogeheten ‘power purchasing agreements’ (PPA’s), waarbij klanten afspreken gedurende een vastgestelde periode stroom af te nemen van een producent. Met name het drukken van de energieprijs is belangrijk, benadrukt hoogleraar duurzame energievoorziening Gert Jan Kramer van de Universiteit Utrecht. Al helemaal voor Nederland, waar de energieprijs de afgelopen tijd hoger is geweest dan in omringende landen. “Om onze industrie te behouden en die een eerlijke kans te geven in de wereld, is het cruciaal dat de energiekosten voor de industrie naar beneden gaan. Dat signaal moet duidelijk gehoord worden door de Nederlandse overheid, anders dreigt de industrie namelijk te verdwijnen.” Groene technologieën Ook vindt de EU dat er een influx moet komen van groene technologieën geproduceerd op eigen bodem. Om dat te bereiken, wil de Commissie onder meer een ‘decarbonisatiebank’ oprichten, met als doel om 100 miljard euro beschikbaar te stellen voor duurzame innovatie. Met die innovatie kan de industrie verder vergroenen, is de gedachte, terwijl de concurrentiekracht van Europa verbetert. Strategische autonomie Over het algemeen wordt de Clean Industrial Deal goed ontvangen, met name door de Europese industrie zelf. Maar ook bijvoorbeeld de Nederlandse Vereniging Duurzame Energie (NVDE) is blij met het voorstel. ‘Vraagcreatie naar duurzamer geproduceerde producten is cruciaal omdat het een voorspelbare vraag voor producenten schept en het opschalen van innovaties aanmoedigt’, schrijft de vereniging op zijn website. “Het gevoel dat het slecht gaat met de industrie in Europa wordt breed gedeeld”, aldus Kramer. “We leven in een tijdsgewricht waarin de wereld uiteen aan het vallen is in verschillende blokken. Daarom voelt de EU zich genoodzaakt alert te zijn op haar zelfvoorziendendheid. Daar hoort een brede industrie bij. Als de industrie verdwijnt, moet je als continent steeds meer gaan leunen op het aanbieden van services. Dat lijkt mij onverstandig.” Wel of niet goed voor het klimaat? Toch klinkt er ook kritiek op het voorstel. De deal zou te abstract zijn en weinig concreet uitgewerkte voorstellen bevatten. Ook zijn critici bang dat het verbeteren van de concurrentiepositie betekent dat energie-intensieve industrieën te weinig worden aangezet tot verduurzaming. Al helemaal nu de Commissie gelijktijdig heeft aangegeven de klimaatrapportageverplichting voor bedrijven (CSRD) en de anti-wegkijkwet (CSDDD) te gaan versoepelen, door middel van de zogeheten ‘omnibuswetten’. Kramer is van mening dat abstractie nu eenmaal bij dit soort EU-aankondigingen hoort. Hij geeft aan dat de Europese Commissie de grote lijnen uitzet, en dat het uiteindelijk aan de individuele lidstaten is om die te vertalen naar nationaal beleid. En wat betreft de klimaatimpact is hij helder: de geopolitieke ontwikkelingen geven momenteel weinig reden tot optimisme. “De herverkiezing van Trump en de conflicten die nu gaande zijn in de wereld zijn gewoon hartstikke slecht voor het klimaat, punt. Daar is niets verzachtends over te zeggen.” Wel is hij van mening dat strategische autonomie gelijk op kan trekken met de verduurzaming van industriële grootverbruikers. Daarbij is het volgens de hoogleraar van belang om de lokale industrie dichtbij te houden. “We streven allemaal naar een schonere industrie, maar géén industrie is geen bijdrage aan verduurzaming. Vanuit mijn perspectief als duurzaamheidshoogleraar vind ik dat je industriële bedrijven binnen je eigen regio moet houden, zodat je er controle en invloed op kunt uitoefenen.” Laat je ze naar buiten de EU verhuizen, zo meent Kramer, dan is het noch een oplossing voor de concurrentiepositie, noch voor het klimaatprobleem. Lees ook: De Europese industrie staat onder druk, maar moet kansen pakken als het moeilijk isTekort aan technisch personeel? Deze scholen leiden de groene chemici van de toekomst opKabinet sluit akkoord met Nobian voor versnelde CO2-reductie: vijf vragen over de eerste maatwerkdeal