Teun Schröder
29 april 2025, 07:00

Nieuwsupdate: Nauwkeurig bosmassa meten met nieuwe satelliet en kunnen Trumps heffingen positief uitpakken voor het klimaat?

Bossen en koolstofopname extreem nauwkeurig meten met nieuwe satelliet. Verder in de nieuwsupdate: kunnen Trumps heffingen positief uitpakken voor het klimaat? Rechten voor natuur lijkt te werken in Nieuw-Zeeland, Nederland gaat hoogwaardig zonnepanelen recyclen, VS staat diepzeemijnbouw toe, weer nieuwe uitkoopregeling boeren en staan wind- en zonneparken waar ze moeten staan?

Getty Images 115569528 Dankzij een nieuwe satelliet van ESA kunnen wetenschappers straks nauwkeurig bosmassa meten | Credits: Getty Images

Bossen en koolstofopname extreem nauwkeurig meten met nieuwe satelliet

​De Europese ruimtevaartorganisatie ESA heeft de nieuwe satelliet Biomass gelanceerd, meldt NOS. Het is de eerste sonde die nauwkeurig kan meten hoeveel koolstof er in hout opgeslagen zit. Deze satelliet gebruikt unieke radiogolven die diep in het bos doordringen, waardoor hij zelfs onder bewolkte omstandigheden en ‘s nachts kan meten. Met een twaalf meter grote antenne kan Biomass veranderingen in bosmassa detecteren, cruciaal voor het begrijpen van de rol van bossen in de opname van CO2. De verzamelde gegevens helpen wetenschappers bij het monitoren van ontbossing en het ontwikkelen van effectieve klimaatstrategieën.

Lees ook: Steeds meer bosbranden, maar nieuwe mogelijkheden AI kunnen bestrijding verbeteren

Kunnen Trumps heffingen positief uitpakken voor het klimaat?

De Volkskrant duikt diep in op de vraag over de importheffingen van Trump op een bepaalde manier ook goed kunnen uitpakken voor mens en milieu. Een beperking op vrije handel betekent namelijk mogelijk minder transportbewegingen, en dus minder CO2-uitstoot. Maar zo simpel is het niet, zeggen experts. Vooralsnog lijken landen vooral hun handel te verleggen naar andere markten. Bovendien is de schade die de tarieven aanricht in minder ontwikkelde landen disproportioneel groot, omdat die rekenen op export naar de VS. Op die manier stokt economische en duurzame vooruitgang. Maar ook bouwers van windturbines en elektrische auto’s kunnen rekenen op hogere prijzen, waardoor nieuwe duurzame technologieën moeilijker van de grond komen.

Lees ook: Europese CO2-grensheffing heeft nog ruwe randjes, maar belooft ‘grip te houden op onze industrie’

Rechten voor natuurgebieden lijkt zijn vruchten af te werpen

Op steeds meer plekken in de wereld worden rivieren, bossen en bergen aangewezen als rechtspersonen. Dat gebeurde in 2017 ook met de Te Awa Tupua-rivier in Nieuw-Zeeland. De NOS
sprak met een Maori-riviervoogd die met eigen ogen ziet dat de kwaliteit van de rivier nadrukkelijk is verbeterd sinds de rechtentoekenning. Ook in Nederland gaan er steeds meer stemmen op om natuurgebieden als de Wadden of de Veluwe rechten te geven. In 2023 werd in het Limburgse Eijsden-Margaten al een motie aangenomen om rechten aan de natuur toe te kennen.

Lees ook: ‘Rechten natuur net zo belangrijk als vrouwenrechten’

Nederland gaat hoogwaardig zonnepanelen recyclen

Stichting OPEN heeft een contract gesloten met Mirec voor de eerste hoogwaardige recycling van zonnepanelen in Nederland. Nederland heeft de hoogste dichtheid aan zonnepanelen per inwoner in Europa, met gemiddeld 3,5 panelen per Nederlander. Momenteel hebben meer dan 3 miljoen huishoudens zonnepanelen. Dat betekent ook dat er straks een gigantische stroom van afgedankte zonnepanelen op gang komt (500.000 per jaar in 2030). Daarom is toekomstbestendige recycling essentieel. Zonnepanelen bevatten waardevolle materialen zoals glas, silicium, zilver, koper en aluminium. Met de samenwerking tussen OPEN en Mirec worden deze grondstoffen behouden, zodat de afhankelijkheid van landen als China vermindert.

Lees ook: Monsterklus lonkt: van kampioen zon-op-dak naar kampioen zonnepaneelrecycling

Diepzeemijnbouw toegestaan in de VS; ook in wateren van andere landen

Geen verrassing, wel opzienbarend. Dat is wat Trouw
schrijft over een van de recentste decreten van Trump waarmee het Amerika toegestaan is om te beginnen met diepzeemijnbouw. Extra opmerkelijk is dat de VS zich het recht voorbehoud om ook in wateren van andere landen te mijnen. Op verschillende plekken op de wereld ligt de zeebodem vol met mangaanknollen. Deze knollen bevatten waardevolle metalen die nodig zijn voor de energietransitie. Maar onderzoekers en milieuorganisaties zijn zeer kritisch op diepzeemijnbouw. De bodem en daarmee het zeeleven van duizenden diersoorten kan ernstig bedreigd worden als grote apparaten de zeebodem omver ploegen.

Lees ook: Diepzeemijnbouw: de race naar goud onder water

Nieuwe uitkoopregeling boeren, maar bij effectiviteit worden vraagtekens gezet

​Het kabinet-Schoof introduceert een nieuwe uitkoopregeling voor veehouders om de stikstofuitstoot te verminderen, ondanks teleurstellende resultaten van eerdere regelingen, meldt NRC. Hoewel ongeveer 1.600 boeren zich eerder aanmeldden, resulteerde dit in slechts een 7% reductie van de benodigde stikstofverlaging. Deskundigen bekritiseren de effectiviteit en kosten van deze aanpak. De nieuwe regeling, met een budget van 750 miljoen euro, richt zich op veehouders met de meest urgente stikstofproblematiek. Er is echter bezorgdheid dat deze inspanning opnieuw beperkt effect zal hebben op de stikstofreductie.

Lees ook: Een week vol stikstof: ‘Zijn in een juridisch moeras terechtgekomen’

Staan wind- en zonneparken wel waar ze moeten staan?

Onderzoekers van de Vrije Universiteit Amsterdam zochten uit of windturbines en zonneparken in Europa daadwerkelijk op de meest geschikte locaties worden geplaatst, schrijft Het Parool. Hoewel technische factoren zoals zonnestraling en windsnelheid belangrijk zijn, blijkt dat ook sociaal-economische aspecten, waaronder subsidies en de acceptatie door omwonenden, een grote rol spelen. De onderzoekers brachten meer dan 100.000 windturbines en 640 vierkante kilometer aan zonneparken in kaart. Daarnaast concluderen de onderzoekers dat er nog voldoende ruimte is voor de bouw van nieuwe energieparken. Windparken kunnen gebouwd worden langs de Franse en Duitse kust, terwijl in Oost-Europa nog veel potentie is voor zonne-energie.

Lees ook: Windparken moeten op een andere manier geld gaan verdienen

Verder in de media:

  • Eilandstaten in de Stille Oceaan roepen rijke landen op om snel met uitstootreductieplannen te komen (The Guardian)
  • Rondjes lopen op de grootste houten bouwconstructie ter wereld (New Atlas)
  • ’s Werelds eerste zonne-energie-installatie op treinrails aangesloten op het net (Interesting Engineering)
  • Echte kaas zonder koemelk | Video (Scientias)
  • Markt voor grootschalige batterijen trekt na slome start honderden miljoenen euro’s aan (FD)

Den Haag mag fossiele reclame verbieden van rechter: ‘Weg is vrij voor andere gemeentes’

Per 1 januari dit jaar is fossiele reclame in de openbare ruimte van gemeente Den Haag verboden. Dat betekent geen advertenties meer voor grijze energiecontracten, benzine- en dieselauto’s of vervuilende vakanties. Met dat laatste is de reisbranche het niet eens. Overkoepelende reisorganisatie ANVR spande samen met TUI, D-reizen en Prijsvrij een kort geding aan om het verbod van tafel te krijgen. Dat lukte niet: de rechter stelde de gemeente Den Haag in het gelijk. Doorbraak “Erg speciaal”, reageert Rémi ter Haar, juridisch medewerker van Reclame Fossielvrij. “We hebben echt gehamerd op dit verbod. Dat de rechter Den Haag in het gelijk stelt, is een doorbraak voor de gezondheid van de planeet en de inwoners. Net zoals je geen effectief antirookbeleid kunt voeren met overal tabaksreclames, werkt klimaatbeleid niet als fossiele brandstoffen nog volop worden gepromoot.” Vastgelegd in de lokale wet Den Haag is de eerste stad die het verbod op fossiele reclame verankerde in de Algemene Plaatselijke Verordening (APV). “Gemeentes die van fossiele reclame af willen, regelen dat vaak via contracten”, legt Ter Haar uit. “Bij aanbestedingen kunnen zij dan zeggen: we tonen geen vervuilende advertenties meer. Het probleem is echter dat die contracten vaak lang lopen, al snel zo’n tien jaar. Dan duurt het erg lang voordat zo’n verbod daadwerkelijk doorgevoerd kan worden. Door een verbod op fossiele reclames op te nemen in de APV, kan het veel sneller. Is het daarin vastgelegd, dan geldt het meteen.”Dat de rechter zo’n lokale verordening goedkeurt, omschrijft ze als grote stap. “Dit kan een doorbraak zijn. Andere gemeentes waren toch aan het afwachten wat er in Den Haag zou gaan gebeuren. Ik hoop dat deze beslissing vertrouwen geeft en dat meer steden het Haagse voorbeeld volgen. De weg is vrijgemaakt voor andere gemeentes.” Pionieren Al is pionieren niet makkelijk. “Zo’n rechtszaak is natuurlijk best heftig. Lang niet elke gemeente ziet dat zitten.” Ter Haar wijst naar wethouder Robert Barker (Partij voor de Dieren), die verantwoordelijk is voor het reclamebeleid in Den Haag. “Hij nam risico. Dat is moedig, want zo’n zaak heeft impact op de eigen verkiesbaarheid én op die van de politieke partij. In dit geval heeft het goed uitgepakt.”De rechter stelde de gemeente op alle vlakken in het gelijk. “De uitspraak was stellig. Er zaten mooie passages in. Het zijn niet onze argumenten, maar die van de rechter. Dat stemt positief. Mocht er een volgende zaak komen, dan staan we sterk.”Want uiteindelijk was dit nog maar een kort geding, benadrukt ze. Dat houdt in dat het een voorlopig oordeel is. De uitspraak kan nog veranderen in een ‘gewone’ uitgebreide procedure bij de rechter. De reisbranche kan zo’n reguliere procedure starten. “De kans dat dat gebeurt, is groot. Het feit dat ze een kort geding hebben aangespannen, laat zien dat reisorganisaties willen blijven adverteren om producten te verkopen. Het Haagse reclamebeleid is netjes door de gemeenteraad gegaan. Het is een democratisch besluit en wordt nu aangevochten door partijen met commerciële belangen. Het kan, maar wrang is het wel.” Internationaal Het vonnis kan dus nog een staartje krijgen. Maar blijft de uitspraak staan, dan kan die ook over de grens grote gevolgen hebben. “De toetsing van de rechter wijst uit dat het verbod op fossiele reclames ook Europeesrechtelijk door de beugel kan. De vrijheid van meningsuiting, waar de reisbranche zich op beroept, mag worden ingeperkt als het bewezen noodzakelijk en proportioneel is. Volgens de rechter is dat zo: de strijd tegen klimaatverandering en de bescherming van de gezondheid is zowel noodzakelijk als proportioneel. Dat maakt deze uitspraak relevant voor andere wereldsteden.” Lees ook:Hoe Den Haag als eerste stad ter wereld fossiele reclame verbiedt Meer gemeentes stoppen met vleesreclames: heeft dat zin? Prijsvrij vraagt zijn klanten te vliegen met mate: ‘Ik noem dat greenwashing’