Wilke Wittebrood
12 juni 2025, 07:52

Nieuwsupdate: Kernfusie-startup haalt recordbedrag op en uitbreiding stroomnet jaren vertraagd

De Duitse startup Proxima Fusion heeft 130 miljoen euro opgehaald voor de ontwikkeling van kernfusie-technologie. Verder in het nieuws: voor negen op de tien huishoudens is het gunstig om over te stappen op een warmtepomp, Nederlandse winters kunnen mogelijk extreem koud worden door de klimaatcrisis en TNO en Solarge sleutelen aan lichtgewicht perovskiet zonnepanelen.

Proxima Fusion Startup Proxima Fusion heeft een recordbedrag opgehaald voor de ontwikkeling van een commerciële kernfusiereactor. | Credits: Proxima Fusion

Duitse startup haalt recordbedrag op voor kernfusiereactor

De Duitse startup Proxima Fusion heeft 130 miljoen euro opgehaald bij techfondsen Cherry Ventures en Balderton Capital voor de ontwikkeling van een reactor, die tegen 2031 in staat moet zijn om energie op te wekken via kernfusie. Dat meldt Bloomberg. Een recordbedrag: niet eerder werd er in Europa zoveel durfkapitaal gestoken in een bedrijf dat aan kernfusie werkt. 

Proxima Fusion is een van de weinige bedrijven die voor dit proces gebruik maakt van supergeleidende magneten: magnetische velden die plasma houden, dat zo heet wordt dat atomen samensmelten. De energie die daarbij vrijkomt, kan worden gebruikt om elektriciteit op te wekken. Overheden en investeerders hopen dat de technologie uiteindelijk tot een commerciële schone energiebron kan leiden. 

Lees ook: Wat is kernfusie? En maakt het zonnepanelen en windmolens straks overbodig? 

Uitbreiding stroomnet loopt jaren vertraging op in groot deel Nederland

De uitbreiding van het hoogspanningsnet loopt in grote delen van Nederland jaren vertraging op. Uitbreidingsprojecten in Utrecht, de Flevopolder en Gelderland duren veel langer dan gepland, schrijft Nu.nl. Netbeheerder Tennet werkt overal in Nederland aan verzwaring en uitbreiding van het overvolle stroomnet. Aanvankelijk ging de netbeheerder ervan uit dat de genoemde projecten in 2029 klaar zouden zijn, nu is dat 2033. Maar als er nog meer tegenslagen komen, wordt het waarschijnlijk pas 2035. 

Dat komt volgens Robert Kuik, directeur Netplanning bij netbeheerder Tennet, door een combinatie van factoren: ‘Langdurige procedures, complexe locatievraagstukken en grondverwerving die veel meer tijd kosten dan we willen.’ Bedrijven, scholen en ook wind- en zonneparken moeten hierdoor langer wachten op een nieuwe of zwaardere stroomaansluiting. Kuik spreekt van een ‘buitengewoon teleurstellende boodschap’. 

Lees ook: Het stroomnet zit niet vol, dus die 195 miljard euro voor uitbreiding is niet allemaal nodig 

Onderzoek: warmtepomp scheelt bewoners honderden euro’s

Of je nu huurt of een woning bezit: met een warmtepomp ben je bijna altijd voordeliger uit. Dat blijkt uit onderzoek van het Centraal Planbureau in samenwerking met TNO en het Planbureau voor de Leefomgeving. Voor negen op de tien huishoudens is het financieel aantrekkelijk om over te stappen op een (hybride) warmtepomp, al dan niet in combinatie met extra isolatie. 

Die resultaten worden voor een belangrijk deel bepaald door overheidssubsidies die het goedkoper maken om woningen te isoleren en warmtepompen aan te schaffen; zonder deze stimulering zou 43 procent van de huishoudens financieel voordeel hebben. Woningeigenaren en particuliere huurders kunnen gemiddeld ruim 300 euro per jaar besparen, huurders bij woningcorporaties zelfs ruim 700 euro per jaar. 

Lees ook: 5 trends voor de warmtepomp in 2025 

Nederlandse winter kan extreem koud worden door klimaatcrisis

Nederland kan gemiddeld 3 graden koudere winters krijgen dan nu, zelfs in een steeds warmer wordende wereld. In strenge winters kan de temperatuur zelfs 15 graden dalen. Dat blijkt uit nieuw onderzoek naar de scenario’s bij een afzwakkende Golfstroom. Het KNMI was betrokken bij de studie. Er zijn al langer aanwijzingen dat de Atlantische oceaanstroming (AMOC), waar de Golfstroom deel van uitmaakt, vertraagt door de opwarming van de aarde. Die stroming zorgt al duizenden jaren voor een relatief mild klimaat in ons deel van de wereld, door warm water uit de tropen naar Noord-Europa te voeren. Als de aarde verder opwarmt, zou deze mogelijk helemaal kunnen stilvallen. 

Een zwakkere of volledig stilgevallen AMOC heeft ook nog andere effecten, waarschuwt het KNMI, zoals meer droogte in Europa en een toenemende kans op stormen. 

Lees ook: Nederland kan door klimaatverandering niet warmer, maar kouder worden 

TNO en Solarge sleutelen samen aan lichtgewicht perovskiet zonnepanelen

Een doorbraak in de zonnetechnologie? Het is onderzoeksinstituut TNO en zonnepanelenfabrikant Solarge uit Weert gelukt om twee nieuwe technologieën in een prototype te combineren: een perovskiet zonnepaneel in een kunststof constructie. Dat meldt Solar Magazine. Een van de voordelen van perovskiet ten opzichte van het gangbare silicium, is dat er maar een heel dun laagje van nodig is om een zonnecel te maken. 

Het prototype van TNO en Solarge meet 32 bij 34 centimeter en is ongeveer de helft lichter dan een standaard paneel, waardoor deze op vrijwel alle daken kan worden geplaatst. De partijen werken aan plannen om de technologie met support van het Groeifondsproject SolarNL zo snel mogelijk door te ontwikkelen tot een volwassen product. 

Lees ook: Zonnecellen van perovskiet lossen langzaam maar zeker hun belofte in 

Piek wereldwijde olievraag nog ver weg, waarschuwt OPEC-baas

De secretaris-generaal van OPEC, de organisatie van olie-exporterende landen, betwist dat de wereldwijde vraag naar olie binnenkort zal pieken. Het Internationaal Energieagentschap (IEA) suggereert dat dit voor 2030 al zou kunnen gebeuren, maar met de stijgende wereldbevolking en groeiende energievraag is dat volgens OPEC-baas Haitham Al Ghais zeer onwaarschijnlijk.

Hij stelt dat de mondiale energievraag tegen 2050 24 procent hoger zal liggen en waarschuwt voor ‘ontoereikende investeringen’ in olie en gas, meldt Reuters. Al Ghais haalt ook uit naar de ‘onrealistische klimaatdoelen’, die volgens hem te veel gericht zijn op specifieke deadlines en het uitsluiten van energiebronnen. De OPEC-chef ziet meer heil in het verminderen van de fossiele emissies door het opvangen en opslaan van CO2. 

Lees ook: Oliestaten blijven doorgaan met olie, maar willen zelf wel vergroenen 

Ook in de media: 

  • Op de snelgroeiende markt voor thuisbatterijen bevecht iedere fabrikant zijn eigen plek (FD) 
  • Advies ING: maak gasnet geschikt voor transport van waterstof en biogas (de Volkskrant) 
  • Temperatuur wereldoceanen opnieuw richting recordhoogte (Financial Times) 
  • Waarom veelgebruikte klimaatboodschappen averechts kunnen werken (Phys.org) 
  • Nederland mist de boot bij oceaanbescherming (FD) 
  • Dit systeem zet koeienmest om in kunstmest voordat het broeikasgas wordt (Fast Company)

Changemaker Femke van Es (Efteling): ‘Een toekomstbestendig attractiepark moet zijn zaken op orde hebben’

Bij de Efteling zullen de meeste mensen niet gelijk aan duurzaamheid denken, maar volgens jou is die combinatie volstrekt logisch. Waarom?'Veel mensen weten het niet, maar de Efteling is in 1952 opgericht als natuurpark. Dat zijn we vandaag de dag nog steeds. Slechts 11 procent van ons terrein is bebouwd, de rest is natuur. Maar in onze communicatie gaat het vaak alleen maar over die 11 procent: over de attracties en de horeca. Maar die andere 89 procent is minstens zo belangrijk. Die maakt ons namelijk uniek in de wereld van de attractieparken. Wij vinden het hier normaal dat eenden hun nest bouwen op een huisje in het Sprookjesbos, of dat je overal eekhoorns ziet rondspringen. Maar dat is helemaal niet vanzelfsprekend, dat zie je niet bij andere grote attractieparken.'Wat is jouw rol binnen de Efteling?'De wereld verandert, en daarom krijgen we van bezoekers andere vragen dan vroeger. Ze vragen zich bijvoorbeeld af: als wij ons afval niet hoeven te scheiden in jullie park, regelen jullie de scheiding dan wel goed achter de schermen? Of: nemen jullie wel je verantwoordelijkheid in het terugdringen van de CO2-uitstoot? Voorheen deden we over dit soort zaken geen uitspraken. Mensen komen namelijk naar de Efteling om te ontsnappen aan de waan van de dag en betalen geen entree om te horen hoe slecht het met het klimaat gesteld is. Maar omdat we wel degelijk onze verantwoordelijkheid nemen, willen we daar meer over gaan vertellen. Daar ben ik verantwoordelijk voor. Maar mijn rol is ook om alle duurzaamheidsinitiatieven binnen de Efteling samenhang en richting te geven. Er gebeurt hier namelijk van alles om te verduurzamen, en ik moet ervoor zorgen dat alle neuzen in dezelfde richting staan.'Wat gebeurt er dan zoal?'We zoeken altijd naar manieren om te verduurzamen zonder dat de beleving van de bezoekers daaronder lijdt. Een voorbeeld is onze Aquanura-watershow, waar voorheen vuur-effecten in zaten op propaan. Dat is een fossiele brandstof en die willen we juist uitfaseren. Maar je kunt niet zomaar het vuur weghalen, de lat van de Efteling-bezoeker ligt namelijk hoog. Daarom hebben we de vuureffecten uiteindelijk vervangen door ‘Bakens van Licht’, speciale lantaarns van acht meter hoog.Een ander voorbeeld is onze klassieke stoomtrein, die al meer dan honderd jaar oud is en altijd op steenkool heeft gereden. In plaats van simpelweg een nieuwe elektrische trein te kopen, hebben we ervoor gekozen om de bestaande trein om te bouwen. Dat is technisch ingewikkelder en duurder, maar het past bij onze wens om ons erfgoed te behouden én te verduurzamen. Daarnaast investeren we flink in warmte-koudeopslag. Door gegenereerde warmte van de ene attractie te hergebruiken voor het verwarmen van andere, oudere attracties, besparen we fors op gas. Inmiddels is daardoor een groot deel van het park al volledig gasloos.'Een groot deel van jullie uitstoot zit in het vervoer van bezoekers naar de Efteling. Proberen jullie hier ook iets aan te doen?'Mobiliteit is een belangrijk en tegelijk ingewikkeld thema. We kunnen ons best doen om het gedrag van onze bezoekers te beïnvloeden, maar onze invloed op het regionale OV-netwerk is beperkt. Wij bepalen niet hoe de gemeente de omgeving indeelt. Er zijn wel goede busverbindingen van en naar het treinstation in Tilburg, maar verder liggen er geen stations in de buurt. Daarnaast bestaat het grootste deel van onze bezoekers uit gezinnen met jonge kinderen, vaak uitgerust met buggy’s en koelboxen. Je kunt je voorstellen dat het openbaar vervoer voor die groep lastig is. Wel staan er inmiddels ruim tweehonderd laadpalen op ons parkeerterrein en voeren we gesprekken met vervoerders zoals Arriva om de bereikbaarheid te verbeteren. Ook stimuleren we onze medewerkers om op de fiets te komen. Maar het blijft een uitdaging.'Wat drijft jou om dit werk te doen?'Als we geen oog hebben voor duurzaamheid, dan komt dat de Efteling niet ten goede. Daar ben ik echt van overtuigd. Een toekomstbestendige onderneming moet z’n zaken op orde hebben. Wij dus ook. Werknemers van de Efteling vinden het altijd geweldig om over nieuwe attracties te praten en zijn enorm trots wanneer die de kranten halen. Ik hoop dat ze net zo trots zijn op het feit dat wij fossiele brandstoffen uit willen faseren, en dat ze daar met hetzelfde enthousiasme over vertellen op verjaardagsfeestjes. Dat is mijn persoonlijke missie. Het is misschien iets minder sexy, maar ik zie het als mijn taak om dat sexy te maken.'Wat is jouw grootste uitdaging?'Het gedrag van onze gasten. We ontvangen jaarlijks ruim 5 miljoen bezoekers, en op die schaal is gedragsverandering ontzettend lastig. We zijn daarin niet uniek, partijen als Ikea en Schiphol hebben ook grote bezoekersaantallen. Ik denk dat we goed van elkaar kunnen leren. We moeten durven erkennen dat we met hetzelfde probleem worstelen, en daarom juist kennis gaan uitwisselen en gezamenlijk gaan optrekken.'Zijn er beslissingen waarop je terugkijkt en denkt: dat had ik anders moeten doen?'ESG is breder dan alleen onze ecologische voetafdruk, het gaat ook over sociale inclusiviteit. Daar hebben we als organisatie ook veel aandacht voor. We hebben de afgelopen jaren bewust stappen gezet om de Efteling inclusiever en diverser te maken, omdat we willen dat alle bezoekers zich welkom voelen in de Efteling. We hebben bijvoorbeeld aanpassingen gedaan aan attracties die culturele aspecten bevatten, omdat we vinden dat iedereen zich moet kunnen herkennen in onderdelen van ons park. Maar daarover hebben we vervolgens te krampachtig gecommuniceerd, vind ik.'Heb je het dan over Carnaval Festival en Monsieur Cannibale, de twee attracties waar ophef over ontstond omdat ze kwetsende stereotypen bevatten?'Precies. We hebben toen besloten om de stereotypen eruit te halen en te vervangen door elementen waar iedereen in zich kan vinden. De reacties op dit soort beslissingen kunnen heel heftig zijn. ‘Nu pakken ze ook nog de Efteling af’, hoor je dan. Dat heeft ons wat voorzichtig gemaakt in onze berichtgeving, maar achteraf vind ik die té voorzichtig. We hadden gewoon moeten zeggen: wij willen dat iedereen zich hier welkom voelt en zich herkent in ons product. Soms verandert er daardoor iets, so be it. Dat vinden wij oké. Onze keuzes zijn weloverwogen en gemaakt met oog voor ons erfgoed en de maatschappij van nu.'Met wie zou je graag nog eens samenwerken?'We gaan voor het eerst kennis uitwisselen met Ikea. Daar ben ik heel erg blij mee, aangezien we allebei grote groepen bezoekers aantrekken en dus veel van elkaar kunnen leren. Op het gebied van mobiliteit, maar ook alles wat te maken heeft met inclusiviteit of het scheiden van afval. Ik vind het daarnaast interessant dat Ikea Scandinavische wortels heeft. Scandinavië is een regio die in mijn ogen op veel vlakken vooruitloopt en ons dus op nieuwe ideeën kan brengen.' Lees ook:Changemaker Lorenzo Engelen (Qarry): ‘Een duurzaam product kan alleen slagen als het ook prijsconcurrerend is’ Changemaker Kitty Smeeten (Hands Off My Chocolate): ‘Wanneer je iets half doet, voeg je niet zo veel waarde toe’ Changemaker Joris Bijdendijk (Low Food): ‘De transitie moet stap voor stap; voor een rigoureuze ommezwaai is de consument niet klaar’