Donovan van Heuven
18 februari 2025, 06:10

Nieuwsupdate: Generatieve AI zet energienetwerken zwaar onder druk en IKEA versnelt verduurzaming

De groei van generatieve AI brengt ongekende pieken en dalen in stroomverbruik met zich mee, waarschuwt Hitachi Energy-CEO Andreas Schierenbeck. Ook in het nieuws: Nederlandse banken blijven trouw aan klimaatalliantie, vraag naar elektriciteit stijgt tot 2027 jaarlijks met 4 procent, Scania elektrificeert fabriek in Meppel, extreme weersomstandigheden zorgen voor voedselprijsvolatiliteit, IKEA versnelt vergroening en Chinese doorbraak verlengt levensduur lithium-ionbatterijen met ‘precisietherapie’.

Generatieve AI belasting energienetwerken AI-datacenters kunnen plotseling tot 1 gigawatt vragen en die vraag net zo snel weer laten wegvallen. Een gigawatt kan ongeveer een miljoen huishoudens van stroom voorzien. | Credits: Gettty Images

Hitachi Energy-topman: Generatieve AI zet energienetwerken zwaar onder druk

De groei van generatieve AI brengt ongekende pieken en dalen in stroomverbruik met zich mee, waarschuwt Hitachi Energy-CEO Andreas Schierenbeck. Waar traditionele datacenters een stabiele vraag hebben, kunnen AI-datacenters plotseling tot 1 gigawatt vragen en die net zo snel weer laten wegvallen. Een gigawatt kan ongeveer een miljoen huishoudens van stroom voorzien. Deze pieken veroorzaken grote uitdagingen voor netbeheerders. “Dit gedrag is totaal anders dan wat we gewend waren,” aldus Schierenbeck. Hij ziet batterijopslag als een mogelijke oplossing. De snelle groei van AI en de onvoorspelbare energiebehoefte zetten de energiesector onder druk om nieuwe strategieën te ontwikkelen voor een stabiel en duurzaam elektriciteitsnet.

Nederlandse banken blijven trouw aan klimaatalliantie, ondanks Amerikaanse uitstroom

Ondanks het vertrek van enkele Amerikaanse financiële instellingen uit een wereldwijde klimaatalliantie, blijven de Nederlandse banken ING, Rabobank, ABN Amro en Triodos zich inzetten voor deze samenwerking. Dat blijkt uit een rondgang van BNR. Ze zien vooral nog heil in het samenwerkingsverband omdat ze van elkaar kunnen leren,

Eind vorig jaar kondigden grote Amerikaanse banken als Goldman Sachs en JPMorgan Chase en Morgan Stanley al aan te vertrekken uit de Net-Zero Banking Alliance (NZBA): een wereldwijd samenwerkingsverband van banken dat zich inzet om tegen 2050 klimaatneutraal te worden in hun leningen en investeringen. Eind januari besloten de vijf grootste banken van Canada dat ook te doen

Vraag naar elektriciteit stijgt tot 2027 jaarlijks met 4 procent

De wereldwijde vraag naar elektriciteit zal tot 2027 jaarlijks met 4 procent groeien, heeft de International Energy Agency (IEA) becijferd. Grote drijvers zijn datacenters, airconditioning en industriële toepassingen, vooral in opkomende economieën. In China stijgt de vraag zelfs met 6 procent, mede door groeiende batterij-, elektrische auto- en zonnepaneelindustrieën.

Hoewel de groei uitdagend lijkt, verzekert de IEA dat hernieuwbare energie, kernenergie en emissielage oplossingen de extra behoefte aankunnen. In Nederland botst de stijgende energievraag met netcongestieproblemen en dalende verkoop van zonnepanelen, terwijl thuisbatterijen juist in opkomst zijn.

Scania elektrificeert lakfabriek in Meppel

Vrachtwagenfabrikant Scania haalt zijn lakfabriek in Meppel van het gas. Met de aanleg van een nieuwe uitbouw is deze week een belangrijke stap gezet. In de fabriek worden honderden onderdelen van vrachtwagens per dag gelakt. De energierekening is hoog door het koelen en verhitten van de lak. “We gebruiken nu nog 1,2 miljoen kubieke meter aardgas. Dat is ongeveer hetzelfde als duizend huishoudens. Dat gaan we afbouwen en betekent geen CO2, maar ook geen neerslag van stikstof meer.”

Het bedrijf werkt ongeveer acht jaar aan de voorbereidingen. De fabriek geeft een eigen aansluiting liggen door Meppel direct van- en naar het hoogspanningsstation. “We hebben hier een transformatorinstallatie op het terrein gezet”, zegt Nigten. “Zo zijn we minder afhankelijk van de rest om ons heen.”

Extreme weersomstandigheden zorgen voor voedselprijsvolatiliteit

Extreme weersomstandigheden blijven wereldwijd de voedselprijzen beïnvloeden, aldus supply chain-analisten. Uit onderzoek van Inverto blijkt dat de prijzen van cacao en koffie in een jaar tijd met respectievelijk 163 en 103 procent zijn gestegen, vooral door ongewoon hoge temperaturen en hevige regenval in productieregio’s. Ook andere producten, zoals zonnebloemolie en sinaasappelsap, zijn fors duurder geworden. Klimaatverandering zal steeds vaker voor mislukte oogsten en prijsstijgingen zorgen, voorzien experts. Bedrijven worden geadviseerd hun toeleveringsketens te diversifiëren om risico’s te beperken.

IKEA versnelt vergroening, maar ‘zit tegen grens aan van wat het zelfstandig kan doen’

IKEA wil sneller vergroenen, maar de woonwarengigant ‘bereikt binnenkort de grenzen van wat het zelfstandig kan doen’. Dat zegt Jesper Brodin, CEO van moederbedrijf Ingka Group, in gesprek met Financial Times. “In de volgende fase kan IKEA minder alleen doen. We moeten meer samenwerken met overheden en andere stakeholders.”

Sinds 2016 daalde de CO2-uitstoot met 30 procent, terwijl de omzet met 24 procent groeide. IKEA wil de uitstoot tegen 2030 halveren en investeert in de circulaire economie: het test een tweedehandsplatform in Spanje en Noorwegen en recyclet op grote schaal matrassen in Nederland. Daarnaast gebruikt het bedrijf meer gerecyclede materialen, vergroent het stadsdistributie met elektrische voertuigen en zet het volledig in op hernieuwbare energie voor eigen gebruik.

De grootste uitdagingen liggen bij grondstoffen. Brodin noemt metalen en keramiek als moeilijk te verduurzamen, maar ziet betere oplossingen in de toekomst. Hij wil het gebruik van gerecycled materiaal vergroten, maar heeft daar hulp van overheden bij nodig.

Chinese doorbraak verlengt levensduur lithium-ionbatterijen met ‘precisietherapie’

Onderzoekers van de Fudan Universiteit in Shanghai hebben een baanbrekende methode ontwikkeld om oude lithium-ionbatterijen bijna zo goed als nieuw te maken. De techniek, vergelijkbaar met precisiechirurgie, gebruikt een lithiumdrager die verloren lithium-ionen aanvult. Dit kan de levensduur van batterijen verlengen tot meer dan 12.000 laadcycli — ver boven de huidige 1.000 tot 1.500 cycli. De ontdekking biedt enorme kansen voor elektrische voertuigen, smartphones en energieopslag, terwijl het tegelijkertijd batterijafval en milieubelasting helpt verminderen. Een veelbelovende stap richting duurzamere energieoplossingen.

Ook in de media:

Nieuwe fabriek voor plasticrecycling op Chemelot (De Limburger)
Eneco verhoogt terugleverkosten voor eigenaren van zonnepanelen (NU.nl)

40 Nederlandse bedrijven willen geen versoepeling EU-klimaatwetten: ‘Waardevolle tijd gaat verloren’

Sacha Göddeke-Mulder, directeur Duurzaam Ondernemen bij de Nederlandse Spoorwegen, kijkt terug op een intensief jaar. De NS is een van de circa 50.000 Europese bedrijven die vanaf 2026 onder de CSRD-richtlijn vallen en over hun milieu- en sociale prestaties moeten rapporteren (met terugwerkende kracht, over boekjaar 2025). En dus moest de organisatie in stelling worden gebracht. Een administratieve monsterklus, vertelt ze. “Het was monnikenwerk. Van de negen mensen van mijn duurzaamheidsteam zijn er het afgelopen jaar acht bezig geweest met de implementatie. Niet fulltime, maar zeker de helft van hun tijd. Wij richtten ons op de twee onderdelen rondom klimaatverandering en circulariteit, de E (environment) van ESG, in de rest van de organisatie waren nog een heel aantal anderen met de onderdelen op het gebied van social en governance bezig.” Tijd die Göddeke-Mulder en haar team niet aan andere duurzaamheidsinitiatieven konden besteden. “Die ontwikkeling heeft het afgelopen jaar een beetje stilgestaan, vind ik.” Omnibus-voorstel Dat was toen nodig, nu rijst de vraag of het misschien (deels) voor niets is geweest. In november vorig jaar kondigde Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, aan drie belangrijke Europese duurzaamheidsrichtlijnen samen te voegen in de zogeheten Omnibuswet. Naast de CSRD gaat het om de CSDDD, ook wel bekend als de antiwegkijkwet, en de EU-taxonomie, die bepaalt welke investeringen als ‘groen’ worden erkend. De commissie wil de richtlijnen vereenvoudigen en beter op elkaar laten aansluiten. Von der Leyen hoopt dat het concurrentievermogen van Europese bedrijven verbetert als de regeldruk minder wordt. Aan de inhoud van de wetten zou niet worden getornd, beloofde ze. Maar met het verstrijken van de tijd veranderde het sentiment – iets waar de herverkiezing van Donald Trump ongetwijfeld aan heeft bijgedragen. Uitstellen of afzwakken Zo klinkt de roep om uitstel van de CSRD steeds luider, mogelijk zelfs tot 2030. Naast uitstel zijn er ook signalen dat de wetgeving wordt uitgekleed. Volgens Europa-watchers worden de scope van de CSRD en CSDDD mogelijk gelijkgetrokken, waardoor 80 procent van de bedrijven buiten rapportage- en due diligence-verplichting zou vallen. Ook hoeven bedrijven bij het ketenonderzoek mogelijk niet dieper in de supply chain te gaan dan de zogenaamde Tier 1-leveranciers, terwijl de misstanden vaak dieper in de keten zitten. Frankrijk wil zelfs helemaal van de antiwegkijkwet af. Die is overigens nog niet van kracht; lidstaten hebben tot 2026 om de richtlijn om te zetten in nationale wetgeving. Vooralsnog zijn het geruchten. Zeker weten doen we het pas als de Europese Commissie op 26 februari met het omnibuspakket komt – al wordt dat waarschijnlijk pas in maart. Hoe dan ook zijn de ontwikkelingen zorgelijk, waarschuwt een coalitie van veertig Nederlandse bedrijven, waaronder de NS, netbeheerders Tennet en Stedin, duurzame bank Triodos en kruidenleverancier Verstegen Spices & Sauces. Op initiatief van MVO Nederland doen ze een oproep: houd het tempo en het ambitieniveau vast. Wetgeving is nodig Die zorgen zijn terecht, zegt Wim Bartels, Europe lead sustainability bij Deloitte. “Ik zit ruim twintig jaar in dit veld en ik heb lang gedacht dat we bedrijven hun eigen weg moesten laten vinden, dat niet alles vanuit de overheid moet worden opgelegd, omdat dat alleen maar tot compliance leidt. Inmiddels heb ik geleerd dat er zonder wetgeving weinig verandert.” Net als de NS is ook het Rotterdamse kruiden- en specerijenbedrijf Verstegen vanaf 2026 CSRD-plichtig. “We hebben geen wetten nodig om te verduurzamen, dat doen we vanuit intrinsieke motivatie”, zegt Marianne van Keep, chief sustainability officer bij Verstegen. “Maar we hebben wel baat bij de kaders die de CSRD schept. Hoe meet je de voortgang op biodiversiteit en wat verstaan we onder leefbaar loon? Het helpt enorm als iedereen hetzelfde doet.” Verstegen staat dankzij de duurzaamheidswetgeving ook sterker bij de leveranciers, die het bedrijf hard nodig heeft bij het verwezenlijken van de groene ambities. “We werken met meer dan 900 verschillende grondstoffen, afkomstig uit 47 landen”, vertelt Van Keep. “In Nederland zijn we behoorlijk groot, maar op wereldniveau zijn we een kleine speler. Dat we op Europese wetgeving kunnen wijzen én andere bedrijven er ook om vragen, helpt ons in de gesprekken met leveranciers enorm.” Geen bedreiging, maar kans Naast een gelijk speelveld en uniforme normen, willen de veertig bedrijven het tempo erin houden. Onduidelijkheid creëert onzekerheid en daardoor trappen veel organisaties op de rem, ziet Bartels. “Op die manier gaat waardevolle tijd verloren.” Want het probleem verdwijnt niet. Bartels: “Waar vaak aan voorbij wordt gegaan is dat de CSRD-rapportage een middel is, geen doel. Het gaat erom dat je data verzamelt waarmee je een plan kan maken. Welke duurzaamheidsthema’s zijn belangrijk voor mijn organisatie, welke doelstellingen verbind ik daaraan, hoe bereik ik die doelen en hoe meet ik de voortgang?” De CSRD kampt onterecht met een slecht imago, knikt Van Keep. “Het kan als een bedreiging voelen, maar is juist een kans.” De CSRD en CSDDD zijn niet perfect, voegt Göddeke-Mulder van NS toe. “De wetten moeten beter op elkaar aansluiten, daar ben ik het helemaal mee eens. Maar door nu opnieuw terug naar de tekentafel te gaan, haal je ook de urgentie eraf. Wij blijven op deze weg doorgaan, omdat we erin geloven, maar dat is een gok. Het geeft onzekerheid en zeker voor een groot bedrijf is onzekerheid funest. Zodra mensen gaan twijfelen, is mijn theorie, bevriezen ze.” Lees ook: Dwangarbeid beperkt zich niet tot Decathlon en dit is waaromSupermarkt Ekoplaza loopt voorop in eiwittransitie, Plus bungelt onderaan‘Steeds meer bedrijven zien noodzaak van natuurpositiviteit, maar we staan pas aan het begin’