Donovan van Heuven
06 februari 2025, 06:00

Nieuwsupdate: Populaire thuisbatterij vormt bedreiging elektriciteitsnet en 'ING investeert veel meer in olie dan ze rapporteert'

Het ministerie van Klimaat en Groene Groei overweegt strengere regels voor thuisbatterijen om het elektriciteitsnet te beschermen. Ook in het nieuws: ING investeert meer in nieuwe olievelden dan wordt gerapporteerd, doorbraak met nieuwe duurzamere zonnecellen, miljardenprojecten Rotterdamse haven onzeker door stikstofuitspraken, kruidenrijk grasland wint aan populariteit onder melkveehouders en oliegiganten verminderen investeringen in duurzame energie.

Populaire thuisbatterij vormt bedreiging elektriciteitsnet voorlopig geen subsidies Het ministerie van Klimaat en Groene Groei overweegt strengere regels voor thuisbatterijen om het elektriciteitsnet te beschermen. | Credits: Getty Images

Populaire thuisbatterij vormt bedreiging elektriciteitsnet

Het ministerie van Klimaat en Groene Groei overweegt strengere regels voor thuisbatterijen om het elektriciteitsnet te beschermen. Deze batterijen moeten eigenaren in staat stellen om zelf opgewekte zonne-energie op te slaan, maar velen verdienen hun investering terug door stroom op goedkope momenten in te kopen en tijdens piekuren te verkopen.

Dit gelijktijdige laden en ontladen kan leiden tot overbelasting en stroomuitval in lokale netwerken. Netbeheerder Enexis waarschuwt dat grootschalige toepassing een uitdaging vormt voor het stroombeheer. In Nederland hebben inmiddels enkele tienduizenden mensen een thuisbatterij. Het ministerie benadrukt dat er eerst goede randvoorwaarden moeten komen voor stroomhandel met thuisbatterijen, voordat subsidies worden overwogen.

Lees ook: Barst de thuisbatterij-bubbel in 2025? ‘Elke groeimarkt trekt cowboys aan’

ING investeert meer in nieuwe olievelden dan gerapporteerd, concludeert Milieudefensie

ING investeert aanzienlijk meer in bedrijven die nieuwe olie- en gasvelden ontwikkelen dan de bank zelf rapporteert. Dat zegt de organisatie Stichting Onderzoek Multinationale Ondernemingen (Somo) na onderzoek in opdracht van Milieudefensie, meldt onder meer NRC.

ING heeft sinds het Klimaatakkoord van Parijs in 2015 olie- en gasbedrijven ondersteund met de uitgifte van 83,2 miljard euro aan obligaties, concludeert Somo. De bank is volgens de onderzoekers sinds 2020 relatief meer geld is gaan steken in bedrijven die de productie van olie en gas uitbreiden. Daarmee gaat de bank tegen de trend in de banksector in. “ING zegt een groene bank te zijn, maar sjoemelt met zijn cijfers”, zegt directeur Donald Pols van Milieudefensie.

“Misleidend”, reageert ING. De bank stelt dat de gebruikte gegevens en methodologie onjuist zijn. Tegenover Radio1 zegt ING-topman Steven Rijswijk: “Het rapport staat vol klinkklare onzin en kan de prullenbak in. Dit is onderdeel van de Milieudefensie-campagne.”

Australische wetenschappers boeken doorbraak met nieuwe zonnecellen

Een nieuw record: wetenschappers van de Universiteit van New South Wales hebben het rendement van kesteriet-zonnecellen verhoogd tot 13,2 procent. Kesteriet, gemaakt van koper, tin, zink en zwavel, is een goedkoop en milieuvriendelijk alternatief voor silicium. Dankzij een nieuwe productiemethode met waterstof worden defecten verminderd, wat de prestaties verbetert. Hoewel het rendement nog achterloopt op siliciumcellen, biedt kesteriet voordelen op stabiliteit en duurzaamheid. De onderzoekers hopen het rendement verder te verhogen naar 20 procent en verwachten dat de eerste kesteriet-zonnepanelen rond 2030 op de markt komen.

Miljardenprojecten Rotterdamse haven onzeker door stikstofuitspraken

Miljardeninvesteringen in de Rotterdamse haven staan op losse schroeven, door recente uitspraken van de Raad van State. Tientallen bedrijven moeten mogelijk alsnog een natuurvergunning aanvragen, meldt belangenvereniging Deltalinqs en het Havenbedrijf Rotterdam na een gezamenlijke peiling. “Dit is killing voor het investeringsklimaat”, zegt voorzitter Victor van der Chijs tegenover BNR. Nieuwe investeringen lopen gevaar, en bedrijven vragen om politieke duidelijkheid.

Deltalinqs voert overleg met ministeries om tot een oplossing te komen. “Het bizarre is dit: het gaat om energietransitieprojecten, die erop gericht zijn om de CO2-uitstoot van Nederland terug te brengen”, aldus Van der Chijs. “Bijvangst is dat daarbij ook de stikstofuitstoot omlaag gaat. We hebben een probleem dat opgelost moet worden, om het probleem op te kunnen lossen.”

Kruidenrijk grasland wint aan populariteit onder melkveehouders

De campagne ‘1001 hectare’ van LTO Nederland en Urgenda heeft het enthousiasme voor kruidenrijk grasland onder melkveehouders aanzienlijk vergroot. Sinds de start in 2020 hebben bijna 1.500 boeren samen ongeveer 6.000 hectare ingezaaid. Deelnemers ervaren voordelen zoals een gezondere bodem, meer biodiversiteit en lagere kosten door verminderd kunstmestgebruik.

Uit een enquête blijkt dat 77 procent van de boeren na het experiment verder wil met kruidenrijk grasland. Dankzij bijdragen van overheden, bedrijven en particulieren kunnen boeren met korting zaaigoed aanschaffen, wat de drempel om te experimenteren verlaagt.

Kruidenrijk grasland is beter voor het klimaat, de bodem, de koe en biodiversiteit dan het gangbare Engelse raaigras. De klavers in het kruidenrijke mengsel binden stikstof waardoor de boer geen stikstofkunstmest hoeft aan te voeren.

Oliegiganten verminderen investeringen in duurzame energie

Equinor, het grootste energiebedrijf van Noorwegen, heeft aangekondigd zijn investeringen in hernieuwbare energie te halveren van 10 miljard naar 5 miljard dollar, terwijl het de productie van olie en gas met 10 procent verhoogt tot 2,2 miljoen vaten per dag tegen 2030, meldt de Telegraaf.

TotalEnergies volgt een vergelijkbare koers door investeringen in duurzame projecten terug te schroeven. Deze verschuivingen komen ondanks eerdere toezeggingen om meer in schone energie te investeren. Beide bedrijven geven aan zich aan te passen aan de marktsituatie en streven naar waardecreatie voor aandeelhouders.

Vorig jaar beperkte Shell ook een aantal investeringen in duurzame projecten terug of pauzeerde die. Concurrent BP kondigde aan terug te komen op snelle overgang naar duurzame energie, en versterkte ook de oliewinning.

Ook in de media:

  • Ook januari breekt wereldwijd temperatuurrecord, wetenschappers staan versteld (NU.nl)
  • Frans Timmermans gelooft nog in zijn groene erfenis (Trouw)
  • Directeur van Marne Mosterd baalt van netcongestie. ‘Dan zeggen ze: ga maar stroom delen met de buren’ (de Volkskrant)
  • Wat Trumps anti-klimaatacties betekenen voor de mondiale energietransitie (Bloomberg)

Het Groningse IonIQs wil lithium terugwinnen uit afvalwater

Lithium is een populair metaal. Het zit verwerkt in de batterijen van telefoons, laptops en elektrische auto’s. Voor die toepassing moet lithium extreem zuiver zijn (minimaal 99,5 procent) omdat onzuiverheden de prestaties verslechteren of de batterijen zelfs onveilig maken. Ruw lithium uit mijnen en ondergrondse zoutmeren is niet zuiver genoeg en bevat verschillende verontreinigingen zoals natrium die er via een chemisch proces uit gehaald worden. Afvalwater filteren Bij dit chemisch zuiveren ontstaat afvalwater waar nog veel lithium in zit. IonIQs heeft een techniek ontwikkeld om dit lithium-rijke afvalwater alsnog te kunnen zuiveren voor hergebruik. Dat doet het bedrijf met een nieuwe elektromembraantechnologie, waar het patent op heeft aangevraagd. Met die techniek kan het bedrijf specifieke geladen deeltjes uit een oplossing filteren. “Het probleem is dat lithium en natrium best veel op elkaar lijken. Ze zijn ongeveer even groot en hebben dezelfde lading”, vertelt CEO Jasper Zuidervaart. “Met onze technologie kunnen wij het toch effectief uit elkaar trekken. Daarin maken wij het verschil.” De technologie bespaart water én vermindert de behoefte aan nieuwe lithiumwinning. Dit is niet alleen goed voor het milieu, maar ook voor de winst van mijnbouw- en batterijbedrijven.De breinen achter IonIQs De Nederlander Jasper Zuidervaart (CEO) en de Indiër Antony Cyril Arulrajan (CTO) zijn de breinen achter IonIQs. De laatste is een expert op het gebied van ontzilting en membranen, en promoveerde op dat onderwerp bij Wetsus, het onderzoekscentrum voor watertechnologie in Leeuwarden. Na het afronden van zijn PhD kwam Arulrajan op het idee voor een nieuwe elektromembraantechniek en wilde daarmee verder. Hij zocht een ervaren ondernemer om de technologie naar de markt te brengen. Die vond hij in Zuidervaart. Zuidervaart, die opgroeide in Emmen, heeft een achtergrond als biomedisch ingenieur en brengt 28 jaar ervaring mee in innovatie bij grote bedrijven. Hij werkte onder meer als innovatiemanager bij Philips, Wavin en het medische bedrijf Wellinq. “Ik help regelmatig start-ups in het Noorden, omdat ik het graag doe en me enigszins verplicht voel om mijn ervaring en netwerk te delen met jonge, enthousiaste mensen”, vertelt Zuidervaart. Via via kwam hij in contact met Arulrajan. Een kop koffie leidde tot een samenwerking en uiteindelijk de oprichting van IonIQs in juni 2024.Groeiende vraag De technologie is interessant voor lithiumraffinaderijen en batterijfabrikanten. Het belang van lithium neemt wereldwijd toe door de groeiende vraag naar batterijen voor elektrische voertuigen, elektronica en energieopslag. Australië is momenteel de grootste producent van lithium, gevolgd door Chili, China, Argentinië en de Verenigde Staten. Ook in Europa worden nieuwe lithiummijnen geopend, onder andere in Spanje, Portugal, Servië en Scandinavië.“Voor één middelgrote fabriek alleen al praat je over 80.000 kubieke meter aan afvalwater per jaar”, rekent Zuidervaart voor. “Als wij ons ding goed doen, win je daar een goede 7 miljoen euro aan lithium per jaar uit terug.” De grootste uitdaging is volgens Zuidervaart om voet aan de grond te krijgen in de lithiumindustrie. “Het is een redelijk gesloten wereldje en een vrij risicomijdende sector.”Daarom heeft IonIQs recent het team versterkt met een voormalig medewerker van Tesla’s batterijdivisie, de Italiaan Cristopher Iacò. Hij brengt veel kennis en een groot netwerk mee uit de batterij-industrie en mijnbouw.Betaald per ton lithium en kubieke meter water IonIQs wil zijn technologie gaan aanbieden via modulaire zeecontainers die eenvoudig kunnen worden aangepast aan het specifieke afvalwater van elke klant. Deze containers werken plug-and-play: ze worden aangesloten op stroom, verwerken het afvalwater en leveren schoon water én zuiver lithium. Het bedrijf denkt aan verschillende verdienmodellen. Zuidervaart wil in elk geval niet enkel containers verkopen, maar ook iets meepikken van de opbrengst. “Iedereen kent software as a service als concept. Dus misschien gaat er iets zijn dat recovery as a service heet”, zegt Zuidervaart. “Wij worden dan betaald per ton lithium en kubieke meter water die wij terugleveren aan de fabriek.”Toekomstplannen De technologie bevindt zich nog in de laboratoriumfase. IonIQs behaalt nu een zuiverheid van 99,4 procent. Doel is om de 99,5 procent te halen, zodat het teruggewonnen lithium geschikt is voor batterijen. Dat moet dit jaar lukken. In 2026 volgen er pilotprojecten met bedrijven op locatie, bij voorkeur in Zuid-Amerika. Daar wordt lithium gewonnen uit brine (water met een hoge concentratie zout).In het lab filtert IonIQs nu 1 tot 2 liter water per uur. Voor de pilots gaat de capaciteit omhoog naar 10 tot 100 liter. In 2027 moet er een commerciële containeroplossing zijn die 10.000 liter per uur kan verwerken. Bij de ontwikkeling werkt IonIQs nauw samen met verschillende kennisinstellingen: Wetsus, de Faculty of Science and Engineering van de Rijksuniversiteit Groningen en Zernike Entrance, een proeftuin voor onderzoek en onderwijs op het gebied van duurzame energieinnovatie. Bij de laatste instelling gaat IonIQs een ruimte huren om de grotere pilot-opstelling op te bouwen. “Dit is de definitie van high risk, high reward”, zegt Zuidervaart. “Er zijn meerdere manieren waarop het fout kan gaan en eentje waarop het goed gaat. Maar als we dit met elkaar voor elkaar krijgen, dan hebben we echt iets groots te pakken.”Geld ophalen IonIQs heeft recent 350.000 euro opgehaald bij het Groningse proof-0f-conceptfonds Future Tech Ventures. Daarmee wil het bedrijf het laboratorium opschalen. Er werken nu drie studenten fulltime aan het project, daar gaat dit jaar een postdoc bij komen. Met de funding kan IonIQs ook testwerk op locatie bij potentiële klanten financieren. Voor de volgende fase, waarin de technologie moet worden opgeschaald naar containers, zal een nieuwe investeringsronde nodig zijn. “Dat zal tussen de 2 en 5 miljoen euro worden”, schat Zuidervaart. Het bedrijf is hierover al in gesprek met een aantal venture capital-partijen, al is het contact nog pril.De motivatie om door te zetten is groot. “Ik ben een innovatiebeestje. Ik wil grenzen doorbreken en dingen doen die nog nooit eerder gedaan zijn”, zegt Zuidervaart. Maar wat hem vooral drijft, is de impact die hij met IonIQs kan maken. Zowel economisch als voor het milieu. “In mijn carrière als innovatiemanager heb ik met name dingen gedaan die het leven aangenamer maken, of die veel geld opleveren. Als we dit voor elkaar krijgen, zetten we niet alleen een mooi, financieel gezond bedrijf neer, maar ook eentje die een bijdrage kan leveren aan een schonere planeet. Op deze schaal heb ik dat nog niet eerder gedaan.” Dit artikel verscheen eerder op MT/Sprout. MT/Sprout is onderdeel van MT MediaGroep, net als Change Inc. Lees ook:Nederlandse warmtebatterij koelt en verwarmt kassen én bespaart tot 30 procent energie Weer een wereldprimeur: warmtepomp op waterstof kan honderdduizenden slecht geïsoleerde woningen vergroenenNetcongestie oplossen? Zo kun je een groot distributiecentrum laten draaien op de stroomaansluiting van drie huishoudens