André Oerlemans 02 mei 2024, 11:00

Oliestaten blijven doorgaan met olie, maar willen zelf wel vergroenen

Oliemaatschappijen en golfstaten in het Midden-Oosten stellen dat de wereld altijd olie en gas nodig zal hebben en zullen daar dan ook gewoon mee doorgaan. Westerse landen die pleiten voor een groene energietransitie zonder fossiele brandstoffen vinden ze vooral drammers. Wel willen ze hun eigen landen en steden gaan vergroenen en hun CO2 afvangen en opslaan.

Bij binnenkomst in Ahoy werden bezoekers verwelkomd door Saoedi-Arabië en Aramco. | Credits: André Oerlemans

Dat bleek tijdens het 26^ste Wereld Energie Congres in Ahoy in Rotterdam. Daar spraken honderden topmensen uit de energiesector vier dagen lang over het energiesysteem van de toekomst. Van ministers, prinsen, sjeiks, sultans tot leden van de koninklijke familie van Saoedi-Arabië, van chief executive officers tot chief sustainability officers, van oliebedrijven tot ngo’s, van wetenschappers tot ondernemers. Hoewel er op de beursvloer en in paneldiscussies bescheiden ruimte was ingeruimd voor pleitbezorgers en leveranciers van groene energie, bleek het toch vooral een congres voor- en van de oliesector. Dat werd al duidelijk bij binnenkomst in Ahoy. Daar werden bezoekers welkom geheten in de luxe stands van Saoedi-Arabië en Saudi Aramco, het grootste oliebedrijf ter wereld en met 243 miljard euro winst in 2022 ook het meest winstgevende bedrijf ter wereld.

Helft van alle energie blijft olie

Al op de eerste dag van het congres sprak CEO Amin H. Nasser van Aramco duidelijke taal. Volgens hem zal deze eeuw maximaal de helft van alle energie hernieuwbaar worden. De rest zal nog steeds uit olie en gas komen. Net als eigenaar Saoedi-Arabië van het staatsbedrijf belooft hij in 2060 geen CO2 meer uit te stoten en energieneutraal te zijn. Maar dat geldt alleen voor de eigen uitstoot van land en bedrijf zelf, de zogeheten scope 1 en 2. Daar zit het probleem niet.

Grootste uitstoter ter wereld

Het merendeel van de CO2-uitstoot van land en oliebedrijf komt namelijk uit de export en het gebruik van olie, de zogeheten scope 3. Volgens de onafhankelijke Climate Action Tracker zal het land zijn huidige uitstoot van 700 miljoen ton CO2 nauwelijks verminderen. Eerder verhogen. Aramco is de grootste uitstoter van broeikasgassen ter wereld, goed voor 4,3 procent van de globale CO2-uitstoot. Met de huidige inspanningen van land en staatsbedrijf zal de opwarming van de aarde op zo’n 4 graden Celsius of meer uitkomen, heeft Climate Action Tracker uitgerekend. Ook milieuorganisatie Client Earth stelt dat Aramco vooral zijn olieproductie wil verhogen en dat de vergroening van het bedrijf greenwashing is.

Kijk hier hoe Client Earth de greenwashing van Aramco aan de kaak stelt:

Zelf vergroenen

Dat neemt niet weg dat Saoedi-Arabië vol inzet op wind- en zonne-energie. Het bouwt steden en toeristenresorts die volledig energieneutraal zijn, gaat tot 2030 in totaal 600 miljoen bomen planten en wil van hoofdstad Riyad een van de duurzaamste steden ter wereld maken. Een energiebedrijf als ACWA Power
wil elk jaar 20 gigawatt aan zon- wind- en groene waterstofprojecten ontwikkelen. Nu al is 46 procent van de stroom die het bedrijf levert hernieuwbaar.

Veel vooroordelen

Europa heeft veel vooroordelen tegenover Golfstaten, stelt oud-CNN-journalist John Defterios, gespreksleider tijdens de energieconferentie. “Ze zouden de laatste druppel goedkope olie uit de bodem willen halen, strooien alleen maar oliegeld in het rond en komen hun groene beloftes niet na”, zegt hij. Daarom moeten Europeanen zelf de regio bezoeken, vindt Amrita Sen, adviseur van OPEC-landen en oliebedrijven over de hele wereld. “Je moet erheen om het te zien. Dat is de enige manier om overtuigd te raken van wat daar gebeurt. Ik heb de transformatie zelf gezien”, zegt ze.

Probleem is niet olie

Sharif Al-Olama, staatssecretaris voor energie en oliezaken van de Verenigde Arabische Emiraten (VAE) spreekt liever over misperceptie dan over vooroordelen. “We zien allemaal het probleem en willen daar allemaal een oplossing voor vinden. Maar het probleem is CO2-emissie. Het probleem is niet olie. We moeten niet een betrouwbare, rendabele bron van energie elimineren, die economieën bouwt en de hele wereld van energie voorziet. Daarom geloof ik bijvoorbeeld dat gas niet zomaar zal verdwijnen, maar de komende decennia een overgangsbrandstof zal zijn. Die is hard nodig. Het toekomstig energiesysteem tussen nu en 2060 zal een mix zijn van hernieuwbare energie, kernenergie, gas, fossiele energie en waterstof.”

Geen geld voor CCS

Hij ziet de oplossing voor het klimaat vooral in het afvangen en opslaan van CO2 (CCS) uit fossiele brandstoffen. Ook andere oliestaten willen vergroenen door hier vol op in te zetten. Ook in het hergebruiken van koolstof (CCUS), bijvoorbeeld in biobrandstoffen. Diverse sessies tijdens het congres gingen over dat onderwerp. Het grote probleem: daar kunnen de landen nauwelijks financiering voor vinden.

Westen polariseert de wereld

Volgens Marco Arcelli, CEO van het Saoedi-Arabische energie- en waterbedrijf ACWA Power, vergeten rijke landen uit het noordelijk halfrond bij hun roep om een energietransitie dat ontwikkelingslanden goedkope fossiele energie nodig hebben om hun levensstandaard te vergroten. “Het westen moet meer praten over wat daar gebeurt. Zij kunnen een katalysator zijn om elders in de wereld betere leefomstandigheden te creëren, maar nu polariseren ze de wereld”, zegt hij.

Bewindslieden, CEO’s en experts uit de Golfstaten debatteerden in Rotterdam over het toekomstig energiesysteem | Credit: World Energy Congress

Uit de hoogte

‘Waarom moet het westen andere landen zijn wil opleggen en eisen dat ze overstappen op groene energie?’, was een pijnlijke vraag tijdens een van die paneldiscussies. Europa en Amerika gebruiken relatief de meeste energie, terwijl ontwikkelingslanden geen olie of gas meer zouden mogen gebruiken om hun economie te laten groeien. “Het is heel makkelijk om vanuit de hoogte te zeggen: jullie moeten je energieverbruik verminderen en dit en dat doen. Je moet de waarheid vertellen over de energietransitie. Die gaat heel erg duur worden. Alle westerse regeringen praten over energietransitie, maar willen dat een ander dit voor hen doet”, stelt olie-adviseur Amrita Sen.

Goedkope olie nodig

Ook een land als Koeweit is niet van plan te stoppen met olie en gas. Dat is nodig om minder ontwikkelde landen in Afrika en Azië – waar honderden miljoenen mensen niet eens toegang tot energie hebben – te helpen met hun energie-zekerheid, stelde Sara Akbar, voorzitter en CEO van Oilserv. Dat Koeweitse bedrijf helpt andere bedrijven in het Midden-Oosten en Afrika om olie op te pompen. “We blijven olie en gas leveren en zullen onze emissies verminderen en alle CO2 verwijderen, maar we krijgen hier geen enkele hulp bij van de wereld”, zegt ze. Volgens haar is hernieuwbare energie veel te duur in vergelijking met olie. “Ik tankte hier in Rotterdam voor 42 euro, terwijl dat in Koeweit 5 euro zou kosten. De enige plek die goedkope, hernieuwbare energie kan leveren is het Midden-Oosten”, stelt Akbar.

Energie besparen

Behalve het gebruik van meer zon- en windenergie is zuiniger omgaan met energie een andere belangrijke stap om te vergroenen, zeggen de olielanden. Koeweit heeft zijn energieverbruik al met 40 procent teruggebracht. Ook Libanon heeft daar noodgedwongen veel ervaring mee. “We hebben onze energie-efficiëntie verdubbeld, ons energieverbruik verminderd en het gebruik van hernieuwbare energie verdrievoudigd. Dat was een economische noodzaak”, zegt de Libanese minister Walid Fayad van energie en water. Het land heeft al 1.500 megawatt aan zonnepanelen geïnstalleerd, maar zou met betere financiering nog meer kunnen doen. Libanon heeft de ideale omstandigheden om zonne-energie op te wekken. “We hebben alleen meer investeerders nodig, maar die zijn er niet”, zegt de minister. Hij geeft toe dat de politieke instabiliteit en de economische ineenstorting van het land daar mede debet aan zijn.

COP-voorzitter geëerd

Ook de Verenigde Arabische Emiraten willen vergroenen. Het land was eind vorig jaar gastheer van de klimaattop COP28 in hoofdstad Dubai. Tijdens het congres in Rotterdam werd voorzitter Dr. Sultan Ahmed Al-Jaber van die COP, tevens minister en CEO van het staatsoliebedrijf ADNOC, onderscheiden met de Transition Impact Award. Dit vanwege het bereiken van de zogeheten VAE Consensus tijdens de klimaattop. Die houdt onder andere in dat de wereld gaat ‘weg bewegen’ – niet stoppen – van fossiele energie en de opwek van hernieuwbare energie gaat verdrievoudigen. Dat laatste is lastig voor landen met weinig ruimte voor wind- en zonne-parken. De Verenigde Arabische Emiraten zelf heeft de afgelopen jaren 10 procent van zijn energie bespaard.

Rob Jetten en Angela Wilkinson samen met COP28-voorzitter Dr. Sultan Ahmed Al Jaber tijdens het Wereld Energy Congres in Rotterdam | Credit: World Energy Congress

Eerste keer in 100 jaar

Toch was het voor het eerst in het honderdjarige bestaan van de organiserende World Energy Council dat er tijdens het congres zo nadrukkelijk werd gesproken over de noodzaak van een energietransitie. Die term is volgens secretaris-generaal en CEO Dr. Angela Wilkinson van de council politiek geladen en zorgt de laatste jaren voor polarisatie. Zij noemde het terugdringen van CO2-emissies urgent en stelde dat er meerdere manieren zijn om dat te doen. “Het ongemakkelijke nieuws is dat er geen one size fits all-oplossing bestaat, noch een snelle en gemakkelijke oplossing,” aldus Wilkinson. Ook demissionair minister Rob Jetten van klimaat en energie mocht de oliewereld toespreken. Hij herinnerde alle aanwezigen eraan hoe historisch COP28
in Dubai was. “Weg verschuiven van fossiele brandstoffen is cruciaal, maar zal ook tijd kosten”, geeft Jetten toe. Ook had hij nog een tip voor alle oliestaten: stop met het subsidiëren van fossiele brandstoffen en stop dat geld in hernieuwbare energie.

Lees ook:

Fossiele energie Duurzame energie Energiebesparing Energie-efficiëntie Fossiele brandstoffen Energietransitie Hernieuwbare energie

Deel dit bericht op

Aansluitend Artikel

Klimaatprotesten voeren boventoon bij aandeelhoudersvergadering Unilever

Unilevers president-commissaris Ian Meakins is amper begonnen aan zijn introductie of het is al raak. Een Britse klimaatactivist van Greenpeace trekt de aandacht, houdt een spandoek omhoog en begint aan wat ze omschrijft als een ‘vreedzaam protest’. “Meneer de CEO”, roept ze, zich richtend tot topman Schumacher, “u en uw bestuur zijn chief plastic polluters en zijn verantwoordelijk voor deze rotzooi waarin we verwikkeld zijn geraakt.” Vlak voor het podium barst een confettikanon open, waarna vanuit steeds meer plekken in de zaal gescandeerd wordt: “You ditch plastic, or we ditch Dove!” (Dove is een van de merken in het portfolio van Unilever). Geleidelijk voeren bewakers de demonstranten af, terwijl Schumacher, Meakins en CFO Fernando Fernandez onbewogen toekijken. Rumoer in het Hilton Het is het startschot van een dag vol klimaatprotesten. De aanleiding is de jaarlijkse aandeelhoudersvergadering van Unilever, dat het bedrijf organiseert in het Hilton Bankside-hotel in Londen. Alle aandeelhouders zijn bij zulke bijeenkomsten welkom, van grote institutionele beleggers als Blackrock tot individuen met maar een enkel aandeel (dat op het moment van schrijven schommelt rond een kleine vijftig euro). Allemaal mogen ze een vraag stellen aan Schumacher, Meakins en Fernandez, over welk onderwerp dan ook. Doelen bijgesteld Bijvoorbeeld over de marktpositie en financiële resultaten van Unilever, die Schumacher vindt tegenvallen. Maar veruit de meeste vragen gaan over de impact die Unilever heeft op het klimaat en op de leefomgeving van mensen. Het bedrijf ligt de afgelopen tijd onder vuur omdat Schumacher ervoor heeft gekozen om enkele duurzaamheidsdoelen af te zwakken. Zo zet Unilever niet meer in op een halvering van het verbruik van plastic in 2025, maar op een reductie van 30 procent in 2026. Ook is het streefjaar om volledig gebruik te maken van herbruikbaar, recyclebaar of composteerbaar plastic van 2025 opgeschoven naar 2030. Een enorme stap terug, menen veel milieuorganisaties, al helemaal omdat Unilever onder oud-CEO Paul Polman juist veel lof ontving voor zijn duurzaamheidsinspanningen. In Londen maakt Schumacher van het moment gebruik om zich te verdedigen. “Sommige media hebben onze nieuwe plannen opgevat als een stap terug, maar we hebben het simpelweg over meer realistische doelen. Het is ook leiderschap om dat te herkennen.” Hij geeft aan dat duurzaamheid ‘in het hart van Unilever’ zit en daar altijd zal blijven. Volgens hem blijkt dat uit het feit dat het nieuwe klimaatplan op veel steun van aandeelhouders kon rekenen. Meakins beaamt deze insteek. “We blijven vastberaden om een duurzamer bedrijf te worden en geloven dat onze inspanningen de goede zijn.” 75 aandeelhouders Maar de boodschap wordt niet geloofd, en de vragen vanuit de zaal blijven komen. De luidste stem is van Milieudefensie, dat met 75 Nederlandse aandeelhouders per bus is afgereisd van Amsterdam naar Londen. Eerder won Milieudefensie de historische rechtszaak van Shell, inmiddels daagt het ING voor de rechter. Met andere bedrijven, bijvoorbeeld Ahold Delhaize en dus Unilever, wil de organisatie eerst nog in gesprek gaan voordat zo’n stap aan de orde is. Voor de activisten zijn de nieuwe plannen van Schumacher slechts olie op het vuur; ze vinden al veel langer dat Unilever een tandje bij moeten zetten. Onlangs liet Milieudefensie een studie uitvoeren door onderzoeksbureau Profundo, waaruit blijkt dat Unilever voor 66 procent van zijn broeikasgasuitstoot geen concrete doelen heeft gesteld. En als het bedrijf op de huidige voet doorgaat, is het op weg naar een klimaatschadeverplichting van 268 miljard euro tot 2050. Ja of nee? Daarom staan de activistische aandeelhouders voorafgaand aan de vergadering met spandoeken buiten het Hilton. Maar in de vergadering zelf kiezen ze voor een mildere aanpak dan Greenpeace. Eén voor één steken ze hun hand op, houden een pleidooi van meerdere minuten, en sluiten allemaal af met dezelfde vraag: kan Unilever toezeggen zijn CO2-uitstoot in de hele waardeketen in 2030 met 48 procent beperkt te hebben ten opzichte van 2019? “Ja of nee?” Een toezegging van Schumacher kwam er uiteindelijk niet. “Ik ga hier geen ja of nee op antwoorden. Dat zou heel onverstandig zijn, aangezien wij niet dezelfde definitie van waardeketens hebben als jullie en niet dezelfde meetmethodes gebruiken.” Verkeerde bedrijf Licht geraakt, lijkt het, probeert hij aan te geven dat Unilever juist goed scoort ten opzichte van andere bedrijven. Bovendien zou het concern zijn doelen hebben laten goedkeuren door het Science-Based Targets Initiative (SBTi). “Ik waardeer het zeer dat jullie vanuit Nederland zijn afgereisd om met ons de dialoog aan te gaan. Voor die dialoog staat ons bedrijf ook, en jullie wéten dat.” En later: “Ik denk haast dat jullie bij het verkeerde bedrijf zijn, want er zijn andere bedrijven waar jullie veel beter deze dialoog mee aan kunnen gaan.” Maar Milieudefensie geeft aan juist bij precies het goede bedrijf aanwezig te zijn. Na een vergadering van meerdere uren is het de activisten genoeg en ze verlaten luid zingend de zaal. Met weinig resterende vragen hamert Meakins de vergadering daarna snel af. Lees ook: Changemaker Eva Ronhaar (HEMA): 'We veranderen van een bedrijf dat duurzame dingen doet, naar een duurzaam bedrijf'Hoe een telecombedrijf als Odido de klimaatdoelen van Parijs gaat halenAlbert Heijn plakt uitstootstempel op producten en recepten