Hannah van der Korput
10 januari 2025, 15:00

Opmerkelijk: enorm batterijpark bovenop een voormalige kolenmijn

Soms stuit je als redactie op nieuws waarbij een wenkbrauw omhoog schiet. Die ene vreemde innovatie, een onverwacht effect van klimaatverandering of een staaltje menselijke onhandigheid. Opmerkelijk dus. Deze week: in het Schotse Coalburn wordt hard gebouwd aan wat het grootste batterijopslagproject van Europa wordt genoemd. Opvallend detail: het park komt deels op de plek waar eerder een kolenmijn onder de grond zat.

Getty Images 2157248414 Met de grootschalige elektriciteitsopslag krijgt de oude kolenmijn een nieuwe functie. | Credits: Getty Images

In het gebied wordt momenteel al een grote opslaglocatie gebouwd. In de toekomst komen daar nog twee parken bij. Als alle drie de locaties gereed zijn, is het park vol met lithium-ijzer-fosfaatbatterijen goed voor een opslagcapaciteit van drie gigawattuur. Daarmee kunnen 4,5 miljoen huishoudens twee uur lang van stroom worden voorzien.

Meer groene stroom

Net als Nederland produceert Schotland steeds meer groene stroom. Volgens cijfers van de Schotse overheid kwam vorig jaar bijna 90 procent van de in Schotland opgewekte elektriciteit uit duurzame bronnen zoals wind, zon en kernenergie.

Dat zorgt ook voor uitdagingen, want er is niet altijd wind en zon. Daarom wordt het steeds belangrijker om stroom op te slaan voor de momenten waarop het windstil en donker is. Aan de andere kant zijn er ook momenten waarop wind en zon overvloedig zijn. Er wordt dan meer groene elektriciteit gepubliceerd dan het net aankan. Dat zorgt voor overschotten en onbalans op het elektriciteitsnet. Batterijen kunnen helpen om van die pieken en dalen op te vangen. Wanneer er veel wordt opgewekt, kan de stroom tijdelijk worden opgeslagen. Zo worden de batterijen in het Schotse park straks opgeladen met elektriciteit afkomstig uit windmolenparken. Dit wordt weer vrijgegeven op momenten van weinig wind en zon.

Symbolisch

Dat het batterijopslagsysteem wordt gerealiseerd in Coalburn, is symbolisch te noemen. De plek, vrij vertaald kolenverbranding, zou zijn naam te danken hebben aan de beschikbaarheid van steenkool langs de oevers. De dagbouwmijn die eind jaren tachtig in het dorp werd geopend, zou begin jaren negentig de grootste mijn van Europa zijn geweest. Inmiddels is de locatie al jaren gesloten. Met de grootschalige elektriciteitsopslag krijgt het een nieuwe functie.

Miljardeninvestering

Met het grootschalige opslagproject is een investering van honderden miljoenen euro’s gemoeid. Deze werden gedaan door beleggingsfondsbeheerder Copenhagen Infrastructure Partners (CIP). De Deense investeerder stopt geld in wereldwijde hernieuwbare energieprojecten. Nischal Agarwal, partner bij CIP: “Batterijopslag op een goede locatie, zoals ons project Coalburn, verbetert de energiezekerheid, biedt het net de broodnodige flexibiliteit en zorgt ervoor dat goedkope hernieuwbare energiebronnen sneller kunnen worden ingezet. De nieuwste investeringen van CIP in Schotse batterij-energieopslag zullen het streven van het Verenigd Koninkrijk naar een schoon energiesysteem tegen 2030 ondersteunen en tegen 2050 een netto-nul-koolstofeconomie opleveren.”

Lees ook:

CES ‘25: van opblaasbare kassen tot een zonnewagen die het wél redt

Techbedrijven doen hun best om op te vallen met innovaties die zowel slim als milieubewust zijn. Wat waren de meest duurzame onthullingen op CES 2025? Change Inc. licht vijf doorbraken uit die een groene toekomst beloven.Opblaasbare kas Het Zuid-Koreaanse Midbar (Hebreeuws voor ‘woestijn’) komt met een oplossing om gewassen te verbouwen in uitdagende klimaten. De Airfarm is een opblaasbare kas die binnen 4 uur kan worden opgezet en direct kan worden gebruikt, beloven de makers. Om gewassen te laten groeien in de opblaaskas wordt de aeroponische methode gebruikt: een manier om planten te laten groeien zonder aarde. Met een speciaal nevelsproeisysteem weten ze de zogenaamde ademhaling van wortels te bevorderen. Dit systeem verbruikt 90 procent minder water dan ‘reguliere’ boerderijen. AI-technologie is verantwoordelijk voor de temperatuur en luchtvochtigheid in de kas. De opblaasbare boerderij is beschikbaar in twee maten. Een versie van 3 meter bedoeld voor educatie, onderzoek en thuisgebruik. De variant van 6 meter is bedoeld voor commerciële toepassingen. Airfarm sleepte dit jaar een CES Innovation Award in de wacht met zijn vinding.Biologisch afbreekbare batterij De Singaporese start-up Flint komt met een volledig biologisch afbreekbare batterij, gemaakt van papier en milieuvriendelijke materialen. Men stelt dat de batterij binnen zes weken afbreekt zonder schadelijke stoffen achter te laten. Daarbij zou hij veiliger, duurzamer en goedkoper zijn dan de standaard lithium-ion batterij. De batterij maakt gebruik van hydrogel en bevat in plaats van kobalt en lithium vooral zink en mangaan. Het ontwerp is niet alleen veiliger, maar ook aanzienlijk minder belastend voor het milieu. Met een huidige capaciteit van 600 milliampère-uur is de batterij ideaal voor apparaten die weinig stroom verbruiken, zoals afstandsbedieningen en bureaulampen. Flint werkt echter aan verbeteringen om ook apparaten zoals smartphones, laptops en zelfs elektrische voertuigen van stroom voorzien. Flint heeft 2 miljoen dollar aan financiering opgehaald en is in gesprek met meer dan twintig bedrijven uit de consumentenelektronica, defensie en ruimtevaart. Proeven tonen aan dat de batterij niet alleen duurzamer is, maar ook betaalbaarder. De eerste commerciële productie wordt eind dit jaar verwacht, met uitbreidingen naar markten zoals de VS, China en India. Parasol en koelbox met superzonnecellen Het bedrijf Anker introduceert een parasol met perovskiet-zonnecellen, een technologie die volgens het bedrijf lichter, goedkoper en efficiënter is dan traditionele siliciumcellen. De zonnecellen zouden beter presteren bij fel licht en zelfs dubbel zo effectief zijn in schaduwrijke omgevingen. Met een capaciteit van 100 watt via usb-c biedt de parasol de mogelijkheid om apparaten op te laden. Zo kunnen drankjes ter plekke worden gekoeld in de door Anker bijgeleverde EverFrost-koelbox. De koelbox zelf, beschikbaar in drie formaten, belooft eten en drinken tot 104 uur koel te houden met batterijen die ook als powerbanks kunnen worden gebruikt. De batterijen zijn oplaadbaar via zonne-energie, een stopcontact, usb-c of een autoaansluiting. Met een geplande lancering in de zomer van 2025 claimt Anker duurzame oplossingen te bieden voor avonturiers en stedelijke gebruikers. Wat de vinding moet gaan kosten, is nog niet bekend. Zonnewagen die het wél redt LightYear is het niet gelukt, maar het Amerikaanse Aptera houdt vol. Het presenteert dit jaar de nieuwste editie van zijn ultrazuinige zonnewagen, uitgerust met 700 watt geïntegreerde zonnecellen. Die moeten zorgen voor een dagelijks bereik van 64 km op zonne-energie, waardoor de meeste bestuurders niet hoeven op te laden. Op een volle batterij kan de auto tot 643 km rijden. Het futuristische driewielige ontwerp werd mede ontwikkeld met Pininfarina, het Italiaanse designhuis dat eerder werkte aan iconische Ferrari-modellen. Met toegang tot hun windtunnel in Turijn streeft Aptera naar een ultralage luchtweerstand, wat de energie-efficiëntie verder verbetert. Aptera, dat in 2011 moest stoppen door geldgebrek, keerde in 2020 terug na een succesvolle crowdfundingcampagne. Hoewel het bedrijf nu dichter bij massaproductie lijkt te zijn, blijft voldoende financiering een grote uitdaging. Weg met al die batterijen en kabels De Powerfoyle-zonnecellen van start-up Exeger beloven een fundamenteel probleem op te lossen: de noodzaak om apparaten op te laden. Deze innovatieve zonnecel zet licht, van zonlicht tot kaarslicht, om in energie en kan naadloos worden geïntegreerd in producten zoals koptelefoons en toetsenborden. Hierdoor wordt opladen overbodig en zijn wegwerpbatterijen, die jaarlijks miljarden keren worden weggegooid, verleden tijd. De technologie is geïnspireerd op fotosynthese en maakt gebruik van een flexibel materiaal dat licht omzet in elektriciteit. Powerfoyle-zonnecellen zijn schokbestendig, waterdicht en kan verschillende texturen aannemen, zoals leer of staal. Met klanten als Adidas en Philips en toepassingen in producten die zichzelf van energie voorzien, ziet oprichter Giovanni Fili een wereld waarin kabels niet meer nodig zijn. “Onze kleinkinderen zullen lachen om kabels”, voorspelt hij.Lees ook:Deze Nederlandse climate tech-bedrijven reizen af naar Las Vegas om de internationale markt te veroverenHet grootste probleem ter wereld oplossen met olivijn, muziek en luchtbelletjes: Haagse start-up laat zien hoe dat kanMinder voedsel verspillen? Het Nederlandse Merqato doet het met data en AI