Marc Seijlhouwer 11 mei 2020, 17:16

Schotland gaat elektriciteit opslaan met zwaartekracht

Edinburgh krijgt een bijzondere batterij: deze gebruikt geen elektronen, maar zwaartekracht om elektriciteit op te slaan. Het project wordt opgezet in een oude mijnschacht in de buurt van de Schotse stad en gaat £ 1 mln pond kosten. In december moet de batterij klaar zijn.

Gravitricity 2

Het concept van het bedrijf Gravitricity is relatief simpel. Hang zware gewichten aan elektrische katrollen in diepe gaten in de grond. Wil je stroom opslaan, dan halen de katrollen de gewichten op met de energie. Is er stroom nodig, dan laat je de katrollen zakken en wekt het afwikkelen van de katrollen stroom op.

De 'zwaartekrachtbatterij' is het idee van Peter Fraenkel, die eerder al een unieke getijdenturbine bedacht. Het bedrijf haalde tot nu toe £ 750.000 op via subsidies en crowdfunding. Nu is het op zoek naar geld voor de volgende stap: een demonstratiemodel in Edinburgh.

Lees ook: De grootste batterij ter wereld komt in Californië

Goedkoop en simpel

Volgens Gravitricity heeft zwaartekracht een aantal voordelen tegenover batterijen of stuwmeren. Een batterij is duur en houdt zijn lading niet heel lang vast. Een stuwmeer kan niet snel een grote hoeveelheid elektriciteit leveren. Zwaartekracht kan echter zowel snel als geleidelijk stroom opwekken, door de snelheid waarmee je de gewichten laat dalen aan te passen. En de kosten zijn lager: als er al een gat in de grond aanwezig is, zijn er alleen vier katrollen/turbines nodig en een zwaar gewicht.

De zwaartekrachtbatterij kan naar verluid 50 jaar meegaan zonder dat deze enig verlies heeft. 80 procent van de zwaartekracht-energie wordt omgezet in elektriciteit en de kosten zijn 'veel lager' dan die van lithiumbatterijen. Het maximale vermogen van zo'n batterij is 20 megawatt. Dat is relatief klein (de grootste lithiumbatterij ter wereld is 100 megawatt), waardoor er wel veel zwaartekrachtbatterijen nodig zouden zijn om aan de energiebehoefte te voldoen.

Nederlands bedrijf

Het tot de verbeelding sprekende project heeft een Nederlands randje: het bedrijf Huisman maakt het katrolsysteem dat ervoor zorgt dat de gewichten soepel en gecontroleerd omhoog en omlaag kunnen bewegen.

Lees ook: Energie opslaan in steen in Brabant

Bron: edie.net/Graviticitry

Zijn kolencentrales verleden tijd? Kolengebruik in Nederland bereikt dieptepunt

Dat blijkt uit nieuwe cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek die vandaag verschenen. In 2019 verbruikte Nederland 266 petajoule aan energie uit steenkool; 22 procent minder dan in 2018. Gas was goed voor een veel groter deel: 1.300 petajoule. Ook de 'overige bronnen' (waarvan het grootste deel hernieuwbare bronnen zoals zon, wind en biomassa is) zijn nu goed voor een groter deel van de energie dan kolen.Geen gesloten kolencentralesDit ondanks het feit dat er in 2014 en 2015 nog nieuwe kolencentrales werden geopend. Deze centrales staan vaker stil en leveren minder dan de vele gascentrales die Nederland rijk is. Wel is het aardgas dat we gebruiken vaker geïmporteerd; vooral het aandeel Amerikaans vloeibaar gas (LNG) neemt toe. Dat komt doordat Nederland geleidelijk de gaskraan van Groningen dichtdraait.Lees ook: Kolen kosten in Europa meer dan duurzame energieDe lage prijs van gas is de belangrijkste oorzaak van het lage kolenverbruik. Cor Pierik, onderzoeker bij het CBS: "Er zijn in 2019 geen extra kolencentrales gesloten, dus de daling ten opzichte van het jaar ervoor komt bijna helemaal doordat we meer gas gebruikten."In het VK géén kolenDat kolen wereldwijd minder populair worden als brandstof was al langer bekend, maar nu blijkt dat ook voor Nederland te gelden. Ook in het Verenigd Konkinkrijk zijn kolen uit: afgelopen maand, mede door de coronacrisis, werden er daar zelfs géén kolen verstookt.Of de vraag naar kolen de komende maanden af blijft nemen, durft het CBS niet te zeggen. "De energiemarkt is heel complex", vertelt Pierik. "De voorspellingen van drie maanden terug kloppen nu niet meer. Door de coronacrisis komt er waarschijnlijk minder vraag naar energie, maar wat dat met de balans tussen kolen, gas en hernieuwbare energie doet is moeilijk te zeggen." Wel weet Pierik hoeveel hernieuwbare energie er de komende jaren bijkomt: er zijn gigantische windparken op zee gepland en de hoeveelheid zonne-energie neemt ook gestaag toe.Lees ook: Investeerder strenger voor bedrijven die kolen gebruikenBron: CBS | Beeld: Adobe Stock