Martin Weissmann 29 december 2021, 06:00

Topsector Energie: Een nieuwe generatie duurzame investeerders staat op

De energietransitie is een veelkoppig monster. De overgang van een fossiel naar een duurzaam systeem vereist nieuwe visies, systeemaanpassingen, technologische doorbraken, nieuwe business modellen en sociale innovaties. In een serie van zes blogs belichten de experts van Topsector Energie verschillende aspecten van de energietransitie. Deel 6: Een nieuwe generatie duurzame investeerders staat op.

Energieblog In een serie van zes blogs belichten experts van de Topsector Energie verschillende aspecten van de energietransitie.

Met de zekerheid dat we voor klimaatverandering keihard aan de bak moeten, openen steeds meer investeerders hun portefeuilles voor duurzame beleggingen. En dat gaat verder dan een PR-sausje of een symbolisch bedrag. Grote investeerders als pensioenfondsen en banken zetten in op duurzamen investeringen en gooien beleggingen in fossiele ondernemingen uit hun portefeuille. Ook het segment van Private Equity en Venture Capital verbreedt het vizier naar duurzame ondernemingen en scale-ups. ‘Climate Tech’ is de nieuwe investeringsster aan het firmament. En dat biedt kansen. Voor ondernemers, maar ook voor financiers.

Aan de ‘onderkant’ van de markt bevinden zich naast de durfkapitalisten en regionale investeringsmaatschappijen ook de zogenoemde ‘business angels’; vermogende individuen en vaak succesvolle ex-ondernemers die investeren in jonge technologisch innovatieve start-ups. Het gaat hier meestal om investeringen vanaf 100.000 euro in ruil voor aandelen. Vooral in de groep business angels zien we een groeiend aantal relatief jonge investeerders die ‘impact’ en ‘climate tech’ hoog op hun lijstje hebben staan. Ze zijn vaak afkomstig uit andere sectoren, zoals de ICT. Ze willen graag hun ondernemerservaring nuttig inzetten.

Martin Weissmann: “Investeringen door business angels in start-ups zijn essentieel om de energietransitie te laten slagen.”

Zoals Erik Schut, oud-eigenaar van softwarebedrijf WoodWing, die sinds een paar jaar actief is als business angel met verschillende participaties in duurzame start-ups. “Als je gaat investeren waarom dan niet in ondernemingen die bijdragen aan een betere wereld?”, vraagt Schut zichzelf af.

“En aangezien klimaatverandering dé grootste uitdaging is van onze generatie en er nog zóveel moet gebeuren, is het ook gewoon een goede investeringskans. Het is mijn overtuiging dat we aan de vooravond staan van een volwassen financieringsmarkt voor klimaat start-ups. Die beginfase van ondernemerschap en innovatie is extreem belangrijk om de energietransitie te kunnen versnellen.”

Vanuit de Topsector Energie zien we dat financiering voor vroege innovatieprojecten erg lastig is. Helpt de overheid dan niet? Jazeker wel. Voor de verschillende TRL-fasen (‘Technology Readiness Levels’) zijn subsidies beschikbaar. Maar elke subsidieregeling kent de eis dat de ondernemer zelf geld moet inbrengen. En daar wringt vaak de schoen. Start-ups hebben dat geld niet. Die financiering zal men dus elders moeten zoeken. De zoektocht naar financiering duurt lang en business angels zijn niet gemakkelijk te vinden. En dat terwijl start-ups zich moeten concentreren op het vinden van potentiele klanten en hun productontwikkeling.

Investeringen door business angels in start-ups zijn daarom essentieel om de energietransitie te laten slagen aangezien zij de eerste financieringsfase voor hun rekening nemen. In het nieuwe en opkomende domein van de energietransitie is er (nog) relatief weinig structuur voor business angels om elkaar treffen, gezamenlijk investeringen doen en aansluiting vinden bij vervolginvesteerders die de opschaling kunnen financieren.

Martin Weissmann – Financieringsloket Topsector Energie

Energy InvestorDay Community

Vanuit de groeiende behoefte een (vervolg)financiering gaat het Financieringsloket van de Topsector Energie komend jaar een “Energy InvestorDay Community” starten. Die Community zal als netwerk van investeerders moeten gaan fungeren voor de financiering van energiestart-ups en vroege scale-ups. De koppeling van investeerders aan start-ups zal via vier InvestorDays worden georganiseerd. Jaarlijks kunnen 24 energie start-ups hun investeringsvoorstel pitchen. De investeerders kunnen daarna hun interesse kenbaar maken en besluiten om te investeren. Daarnaast worden enkele netwerkgelegenheden en kennissessies voor investeerders georganiseerd zodat vaker, sneller en betere deals tot stand komen. De snelheid en de uitdagingen waar de energietransitie momenteel voor staat, bieden daar het ideale klimaat voor.

Haven van Amsterdam stuurt aan op duurzame cacao

Kerstkransjes, chocoladeletters, paaseitjes of gewoon als reep: in welke vorm dan ook: we zijn dol op chocola. Of het nou puur is, melk, met nootjes of caramel en zeezout, Nederlanders snoepen gemiddeld zo’n 4,5 kilo per persoon per jaar op. In Engeland is dat twee keer zoveel en de Zwitsers staan met 11 kilo de neus aan de top van de chocoladeladder. Cacao is een poverty cropVooral in West-Afrika zijn een groot deel van de cacaoproducenten kleine boeren. Cacao is een zogenoemde poverty crop. De prijs die boeren ervoor krijgen is zo laag dat ze onvoldoende verdienen om er van te leven. Hierdoor komt het voor dat de kinderen van boeren meewerken om de oogst binnen te halen en de pods waar de bonen in zitten te kappen. Dat gebeurt met grote messen en is gevaarlijk. De vraag is hoeveel Port of Amsterdam hieraan kan veranderen. Het havenbedrijf verdient weliswaar aan de bonen die de haven binnenkomen, maar is noch producent noch afnemer van de cacao. Het bedrijf kan dus geen directe invloed uitoefenen. Maar indirect is dat wel mogelijk. Want de haven huisvest bedrijven die de cacao opslaan, doorverkopen en verwerken. Het havenbedrijf ontvangt daarvoor huur of erf-pacht. Daarnaast int het havengeld voor schepen die de bonen binnenbrengen.Palmolie en soja “Ons uitgangspunt is duurzaam geproduceerde lading in de haven van Amsterdam”, zegt Hoolwerf. Voor palmolie en soja deed hij een diepgaande studie om vast te stellen welke instrumenten het havenbedrijf heeft om een positieve invloed te hebben. Op die manier wil Port of Amsterdam komen tot een duurzaam vestigingsbeleid. “Zo werken we nu aan een bepaling dat de palmolie die door de haven van Amsterdam komt 100 procent aantoonbaar ontbossingsvrij moet zijn.” Dit zou in de toekomst ook voor cacao kunnen gelden.Amsterdam grootste cacaohaven ter wereld De potentiële impact daarvan is enorm. De Amsterdamse haven is de grootste importhaven van cacao ter wereld. “Jaarlijks komt zo’n 750.000 ton cacaobonen door de Amsterdamse haven. Op piekmomenten ligt er 800.000 ton cacaobonen opgeslagen”, zegt Prins. “Dat komt per zeeschip binnen vanuit bijvoorbeeld Ivoorkust of Ghana, of met een binnenvaartschip vanuit de havens van Antwerpen of Rotterdam. Het cacaoseizoen begint in oktober, november.” De cacaobonen worden opgeslagen bij zogenaamde veembedrijven in de Amsterdamse haven en verwerkt doorgevoerd naar de verwerkende industrie. Zij maken van die bonen cacaopoeder, massa of boter dat vervolgens door producenten als Nestlé, Mars of Tony Chocolonely wordt gebruikt om de kitkats, marsen en repen van te maken die wij opeten. Cacao wordt veel in verband gebracht met kinderarbeid en ontbossingUitbannen van kinderarbeid en ontbossing “We zoeken de grens op wat haalbaar is”, zegt Hoolwerf. Zo is van cacaobonen uit Ghana niet altijd aan te tonen van welke plantage ze afkomstig zijn, omdat alle cacao eerst verkocht moet worden aan de Ghanese overheid. “Dat betekent dat we met elkaar kijken wat beter kan en dat dan uitvoeren. Onhaalbare doelstellingen neerzetten, heeft geen zin. Dan gaan bedrijven hun stromen verleggen en daarmee verschuif je het probleem.” Mede daarom is het van belang om hierin gezamenlijk met andere havens op te trekken. “In de brancheorganisatie zeehavens dragen we dit uit. We stimuleren andere havens nationaal en internationaal om soortgelijke acties te ondernemen”, zegt Hoolwerf. Ook is Port of Amsterdam aangesloten bij het Dutch Initiative on Sustainable Cocoa, een publiek private samenwerking met als doel het verbeteren van de levenstandaard van cacaoboeren en het uitbannen van kinderarbeid en ontbossing. Cacaomissie naar Ghana en Ivoorkust Het meeste effect verwacht Hoolwerf van de contractuele afspraken met de bedrijven die gevestigd zijn in de haven. Daarnaast is het creëren van bewustzijn belangrijk. In 2019 organiseerde Port of Amsterdam een cacaomissie naar Ghana en Ivoorkust. “Veel van de mensen die met deze missie meegingen, waren nog nooit in deze landen geweest. Zo’n reis zorgt voor inzicht en leidt ertoe dat mensen elkaar naderhand beter kunnen vinden. Ik hoop dat mensen daardoor stappen zullen zetten om bij te dragen aan die duurzame ontwikkeling. Gelukkig zien we dat steeds meer bedrijven veel waarde hechten aan duurzaamheid en kunnen we dus ook samen ambities opstellen. Uiteindelijk heb je alle partijen nodig om tot blijvende verandering te komen.” Dat bedrijven afspraken moeten maken met Port of Amsterdam over de duurzaamheid van de cacao is nieuw. Maar het tij zit mee. Want de consument is zich steeds bewuster van de misstanden en vraagt om duurzame chocolade. Ook zint de EU op wetgeving die stelt dat vanaf 2025 alleen ontbossingsvrije cacao de Europese markt op mag. Daar wil de haven van Amsterdam op vooruitlopen en zelfs een schepje bovenop doen. Cacaobonen per zeilschip naar Amsterdam Het duurzame vestigingsbeleid van Port of Amsterdam start in 2022 en is ook van toepassing op nieuwe contractmomenten met bestaande klanten. “Daarin nemen we allerlei aspecten mee zoals arbeidsomstandigheden, ontbossing, leefbaar inkomen. We bepalen dan welke afspraken we kunnen maken om een positieve invloed te hebben”, zegt Hoolwerf. Dat een duurzame cacaoketen mogelijk is bewijst het bedrijf ‘Chocolate-makers’, dat ook in de Amsterdamse haven gevestigd is. “Zij produceren chocoladerepen van bonen waarvan ze de oorsprong precies weten. Hun hele keten is CO2 negatief”, zegt Hoolwerf. Die bonen komen per zeilschip binnen. “Een fantastisch initiatief maar de schaal is nog klein.” Amsterdam wil alleen duurzame lading Port of Amsterdam hoopt door middel van contractafspraken, aanpassingen in het havengeld en bewustwording de grotere partijen te stimuleren en te helpen om ook die kant op te bewegen. “Deze rol is nieuw voor een haven”, zegt Hoolwerf. “Wij erkennen dat we een bredere invloed hebben door hierover afspraken te maken. Dat hebben we al gedaan met palmolie. Dat zullen we nu ook toepassen op andere landbouwproducten die door de haven gaan. We bekennen kleur door te zeggen: we willen gewoon duurzame lading.”Schrijf je in voor onze Newsbreak: iedere dag rond 12 uur het laatste nieuws Wil jij iedere middag rond 12 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze Newsbreak.