André Oerlemans 13 januari 2023, 11:00

Vandebron start hoofdstuk 2 van energietransitie met virtuele energiecentrale

Nu Nederland steeds meer groene stroom opwekt, is het tijd om die slimmer te gebruiken. Groene energieleverancier Vandebron wil alle wind- en zonneparken, laadpalen en op termijn ook elektrische auto’s, warmtepompen, thuisbatterijen en alles wat stroom verbruikt via het Internet of Things (IoT) met elkaar verbinden. Met behulp van kunstmatige intelligentie (AI) kunnen dan vraag en aanbod van groene stroom precies op elkaar worden afgestemd.

Een virtuele energiecentrale stuurt al het opwekken en het gebruik van elektriciteit aan via het internet | Credits: Adobe Stock

Zo’n systeem waar alles met elkaar verbonden is en alles wordt aangestuurd door algoritmes, heet een virtual power plant, of in gewoon Nederlands: een virtuele energiecentrale. Het zorgt ervoor dat zonneparken en windturbines worden stilgelegd als er teveel groene stroom wordt opgewekt, terwijl het verbruik laag is. Of in de toekomst: dat de overtollige stroom wordt opgeslagen in batterijen of waterstof voor later gebruik. Dat voorkomt pieken en overbelasting van het net en houdt vraag en aanbod in balans. Het zorgt er ook voor dat laadpalen op halve kracht gezet worden als de stroomvraag hoog is en aangezet als er veel wind en zon is. En in de toekomst waarschuwt het consumenten – bijvoorbeeld per app – als het voordelig is om de was te doen, de auto op te laden en de vaatwasser of de droger aan te zetten. Of wanneer ze hun stroom van het dak beter kunnen opslaan in de thuisbatterij.

Record aan groene stroom

In 2022 werden opnieuw records
gebroken met het opwekken van groene stroom. Van alle elektriciteit in Nederland kwam vorig jaar ruim 40 procent uit hernieuwbare bronnen zoals wind en zon. Vandebron – in 2019 overgenomen door Essent – haalt zijn stroom alleen uit groene, lokale energiebronnen. “Wij zijn van begin af aan de aanjager geweest van die groene energietransitie. Althans zo voelen wij dat”, zegt Arno van den Berg, sinds drie jaar chief technology officer bij Vandebron. “We hebben er lang voor gevochten om meer groene stroom in de energiemix te krijgen, maar nu de volumes de goede kant op gaan, focussen we niet alleen op meer aanbod. Dat was hoofdstuk 1 van de energietransitie. Nu willen we voorloper worden in hoofdstuk 2.”

Zonne- en windpark uitzetten

In dat nieuwe hoofdstuk zijn slimme oplossingen nodig om 100 procent van de tijd groene stroom te kunnen gebruiken. Een van die oplossingen is curtailment
op wind- en zonneparken. Platgezegd: het uitschakelen van turbines en zonnepanelen als er teveel groene stroom wordt opgewekt en het elektriciteitsnet overbelast dreigt te raken. Dat gebeurt via slimme technologie waarbij algoritmes die parken aansturen, de data analyseren en vraag en aanbod op elkaar afstemmen. Het liefst zou Vandebron die overtollige stroom opslaan, maar dat kan nu nog niet. “Curtailment is een suboptimale oplossing, want eigenlijk wil je alles opslaan”, geeft Van den Berg toe. “Maar ook batterijen kunnen in de zomer en winter maar een deel van de pieken en dalen opvangen. Voor het zomeroverschot en het wintertekort biedt wellicht waterstof een oplossing. We kunnen nu dus nog maar een deel van de overtollige groene stroom opslaan. Dat willen we optimaliseren, maar dat gaat tijd kosten.”

Kijk hier hoe Vandenbron samen met Ordina en KPN via Internet of Things en data-analyse curtailment toepast op zonneparken van Sunrock:

Laadpalen besturen

Diezelfde slimme technologie wil Vandebron in de toekomst ook bij mensen thuis gaan toepassen bij de zonnepanelen, de batterijen en uiteindelijk alle apparaten die stroom verbruiken. Dat is nog een stip op de horizon. Wel kan het bedrijf nu al de honderden laadpalen besturen die het bij mensen thuis heeft geïnstalleerd om de elektrische auto op te laden. Als Tennet daarom vraagt kan Vandebron bijvoorbeeld ’s avonds om 19.00 uur, een piekmoment in het stroomverbruik, de palen ‘zachter’ zetten en meer stroom aan het net leveren. Van den Berg: “Die laadpaal is voor ons het beginpunt van het huis. Vandaaruit kunnen we diensten uitbreiden, bijvoorbeeld door laadpalen te laten samenwerken met zonnepanelen en batterijen. Uiteindelijk willen we alles in huis aansturen en helpen optimaliseren voor onze klanten.”

Elektrische auto als batterij

Op termijn kunnen ook elektrische auto’s als batterij fungeren en stroom laden bij veel zon en wind en weer teruggeven aan het net als het ’s avonds niet waait. Dan moeten ze echter wel bidirectioneel kunnen laden en die technologie staat nog in de kinderschoenen. “Autobatterijen zijn veel groter en interessanter dan thuisbatterijen, dus daarom is het belangrijk dat ze bidirectioneel worden”, stelt Van den Berg.

Flexibiliteit onder de knop

Binnen de virtuele energiecentrale telt Vandebron alle volumes van opgewekte en verbruikte stroom bij elkaar op. Van alle laadpalen, windmolens en zonnepanelen wordt online in realtime bijgehouden wat ze produceren en gebruiken. Dat varieert van een laadpaal van 11 kilowatt die een elektrische auto aan het laden is tot een windturbine die 20 megawatt opwekt. Dat hele volume wordt aangeboden aan netbeheerder TenneT, die dan kan beslissen of er afgeschakeld moet worden. Van den Berg: “Het gaat er ons om dat we zoveel mogelijk flexibiliteit verzamelen en onder de knop krijgen, zodat we dit proces kunnen optimaliseren. Dit is de volgende fase van de energietransitie, zodat we 100 procent groene stroom ook 100 procent van de tijd beschikbaar kunnen krijgen.”

Megabatterijen

Aan dit systeem is een aantal grote batterijen
gekoppeld, waar overtollige groene stroom in wordt opgeslagen. Bijvoorbeeld in Tilburg bij een zonnepark van Sunrock op het dak van een distributiecentrum. Daar staat een Mega Cube-batterij ter grootte van een zeecontainer met een capaciteit van 1 megawatt. De overtollige groene stroom van het dak, die het distributiecentrum niet zelf gebruikt, verkoopt Vandebron aan consumenten, maar als het aanbod op het net te groot wordt, wordt die stroom opgeslagen in de batterij. Vandebron investeert zelf echter niet in batterijen, maar werkt wel samen met producenten die deze productiemiddelen aanbieden.

Equigy platform

Bij het opbouwen van een virtuele energiecentrale werkt Vandebron samen met het platform Equigy
van Tennet. Dat maakt gebruik van blockchain-technologie waarin data wordt opgeslagen en geanalyseerd om het net stabiel te houden. Via dit netwerk worden bijvoorbeeld de laadpalen aangestuurd, maar ook de wind- en zonneparken en de fossiele elektriciteitscentrales, om de spanning op het net in balans te houden. “Dit platform maakte het voor ons mogelijk om een virtuele energiecentrale te kunnen maken. Het werkt met moderne technologie en kan zowel grotere volumes als kleinere van huishoudens aan. Ook op regionaal gebied. Congestie is vaak regionaal. Dan heb je in Zeeland een overschot en in Utrecht een tekort. Om dat op te lossen is er nog geen goed platform. Daarom willen we die regionale markt met Equigy ontsluiten. Daar werken we stapje voor stapje naartoe” zegt Van den Berg.

Kijk hier hoe de virtuele energiecentrale van Tennet en Vandebron werkt met blockchaintechnologie:

Lees ook:

Arno van den Berg, Chief Technology Officer bij Vandebron | Credit: Vandebron

Energie-efficiëntie Windenergie Zonne-energie Energietransitie

Deel dit bericht op

Aansluitend Artikel

De macht van de arrogantie werkt niet meer

De ontnuchtering komt vaak pas na een grote klap. De Britse zakenman James Daunt wist beroemde boekwinkels als Waterstones en Barnes & Noble van een gewisse ondergang te redden. De winkels leken het af te leggen tegen grote onlinespelers als Amazon, maar met een strategie die uitging van onderscheidend vermogen wist Daunt de vlucht naar voren te bewerkstelligen, schreef het Amerikaanse zakenblad Forbes. De rigoureus andere aanpak bleek pas mogelijk na een dreigend faillissement, als er niets meer te verliezen is. Daunt: ‘Een van de voordelen van een failliet gaan is dat al die zelfgenoegzaamheid, dat door God gegeven bestaansrecht, eindelijk wordt doorbroken.’ Het was bijna alsof chef-kok René Redzepi van het veelvuldig onderscheiden Deense driesterrenrestaurant Noma het verhaal van Daunt had gelezen, toen hij onlangs in een openhartig interview met The New York Times de sluiting van zijn eetpaleis bekend maakte. Rezepi: ‘Het culinaire model van koken op het hoogste niveau, met slopende uren en een intensieve arbeidscultuur, heeft voor mij een breekpunt bereikt.’ En: ‘Financieel en emotioneel, als werkgever en als mens, werkt het gewoon niet.’ Per gast betaal je 470 euro per menu, waar nog 240 euro bijkomt voor de ‘wine pairing.’ Toch is dat niet genoeg om van te leven. Redzepi in The New York Times: ‘We moeten deze industrie volledig opnieuw uitvinden.’ De huidige manier van werken noemt hij ‘onhoudbaar.’ Zijn personeel maakt dagen van zestien uur, vijf dagen achter elkaar. En om het menu niet nog duurder te maken werkt hij met stagiairs die uit de hele wereld komen overgevlogen om gratis al die uren te draaien. Het staat goed op je cv en daar laat je je graag voor afblaffen. Want dat maakt onderdeel uit van de cultuur in Noma, schrijft de Volkskrant. ‘Bovendien scheldt en schreeuwt Redzepi tegen zijn personeel, zo gaf hij in 2015 al toe, en hij noemt zichzelf een “pestkop.” Hij heeft geprobeerd zijn gedrag aan te passen, maar er zijn recente verhalen waar stagiairs en werknemers zeggen dat Redzepi’s keuken geen veilige omgeving is. In de NYC Times neemt Redzepi de vlucht naar voren. Hij wil een voedsellab op gaan zetten. ‘Ons doel is om een duurzame organisatie te creëren die baanbrekend werk doet in de voedselindustrie.’ Extreem divagedrag aan de top zal nooit meer zo vanzelfsprekend zijn als het lang is geweest. Daar helpen ook wetenschappelijke inzichten bij die het idee ontmantelen dat wie de top bereikt uitzonderlijk getalenteerd moet zijn, heel hard heeft gewerkt of de juiste risico’s heeft genomen. In De Telegraaf zegt psycholoog Huub Buijssen, die het boek ‘Waarom succes een kwestie van geluk is’ schreef: ‘We zien succes als een verdienste. Toeval speelt echter een veel grotere rol.’ Als sprekendste voorbeeld verwijst Buijssen naar Elon Musk. ‘Dankzij een toevallige ontmoeting kwam hij op het idee van zijn eerste bedrijf, dat later opging in PayPal en goed werd verkocht aan eBay. Musk werd vervolgens als investeerder aangetrokken bij Tesla. Op verschillende momenten had het bedrijf groot geluk. Zo kon het de juiste batterijenexpert aantrekken en voor een habbekrats een peperdure fabriek overnemen van Toyota. Meerdere gokken pakten goed uit en Tesla groeide enorm in waarde. Terwijl er ook een moment was dat het bijna failliet werd verklaard.’ Benieuwd of ook Musk binnenkort de vlucht naar voren neemt.