Sebastian Maks
15 december 2023, 13:47

Warmtebatterij van Fourth Power werkt als een zon in een doosje

De start-up Fourth Power heeft een ruime investering ontvangen voor de ontwikkeling van zijn innovatieve warmtebatterij. De batterij werkt met vloeibaar tin, koolstofblokken en warmtecellen. “Een zon in een doosje”, wordt hij ook wel genoemd.

Fourth Een thermofotovoltaïsche cel die wordt gebruikt bij het warmteopslagproject van Fourth Energy. | Credits: Fourth Power

Het woord batterij is eigenlijk een beetje misleidend. Je denkt daarbij namelijk al snel aan een systeem met elektrochemische cellen die stroom kunnen leveren, zoals een lithium-ion-batterij dat doet. Maar de innovatie van Fourth Power laat zich beter omschrijven als warmteopslagsysteem. Je kunt hernieuwbare energie ermee omzetten in warmte, die je kunt opslaan en later kunt gebruiken als je die nodig hebt. Bijvoorbeeld voor het verwarmen van je huis of het aansturen van apparatuur.

Koolstofblokken verwarmen

Het systeem werkt als volgt. Hernieuwbare energie, bijvoorbeeld uit zon of wind, wordt gebruikt om vloeibaar tin te verhitten. Het tin stroomt door een stel leidingen naar een extreem goed geïsoleerde ruimte waar koolstofblokken, in dit geval van grafiet, zijn opgeslagen. De koolstofblokken worden door het tin verwarmd tot hoge temperaturen, zo hoog dat ze gaan gloeien (ergo: een zon in een doosje). Op die manier wordt de ‘batterij’ opgeladen.

Om hem weer te ontladen, worden speciale warmtecellen gebruikt (thermofotovoltaïsche cellen). Die zijn vergelijkbaar met de cellen van zonnepanelen (fotovoltaïsche cellen). De stralende blokken geven hun hitte af aan de warmtecellen en vormen die om naar bruikbare elektriciteit.

Goedkoper dan lithium-ion

Volgens de start-up is het systeem flexibel en makkelijk schaalbaar, omdat je immers zoveel koolstofblokken aan de opslag kunt toevoegen als je wil. De ondernemers claimen dat hun warmtebatterij een hoge energiedichtheid heeft en daardoor tien keer goedkoper is – met een prijs van zo’n 25 dollar (ongeveer 23 euro) per kilowattuur elektrische energie – dan lithium-ion-batterijen. De levensduur van het warmteopslagsysteem zou ruim 30 jaar zijn.

Bill Gates

Fourth Power heeft met zijn innovatie de aandacht van investeerders getrokken, waaronder de vermaarde energiebelegger Bill Gates. Samen met enkele andere organisaties heeft zijn bedrijf Breakthrough Energy Ventures 19 miljoen dollar (ruim 17 miljoen euro) in de start-up geïnvesteerd. Dat geld zal gebruikt worden om een prototype van 1 megawattuur, ongeveer genoeg om 1.000 Amerikaanse huishoudens van stroom te voorzien. De installatie moet in Boston te komen staan en wordt verwacht in 2026. Als alles volgens planning verloopt, moet de warmtebatterij van Fourth Power tegen het einde van dit decennium de commerciële markt betreden.

Lees ook:

Enorme houten windmolenwieken van Voodin Blades: 'minstens zo goed als de standaard'

Iets meer dan een jaar geleden kondigde Voodin Blades zijn samenwerking met Stora Enso aan, een van de grootste bosbouwbedrijven ter wereld. Het doel: nog datzelfde jaar een pilot met een eerste windturbine van 0,5 megawatt voorzien van 20 meter lange houten bladen. “Maar toen liepen we tegen de muur van de Duitse bureaucreatie”, vertelt oprichter Tom Siekmann. “Het was de eerste keer dat de certificerende instantie te maken kreeg met een verzoek als de onze: tests met een windmolen voorzien van houten wieken. Dus het heeft allemaal langer geduurd dan we gedacht hadden. Maar vandaag (de dag van dit interview, red.) hebben we groen licht gekregen om te testen.” Herwaarderen van hout De pilot zal begin 2024 dan ook eindelijk van start gaan. De composietwieken van een 0,5 megawatt windmolen die in 1997 gebouwd is, zullen vervangen worden door drie exemplaren van de bijna 20 meter lange bladen van Voodin. “Uiteindelijk is de vervangingsmarkt een van de meest interessante voor ons”, zegt Siekmann. “Oude windmolens hebben vaak nog een goed werkende turbine, maar wel beschadigde wieken. Deze kunnen wij vervangen door onze houten wieken.” Wieken van windmolens recyclen Door het gebruik van hout kan Voodin Blades wieken produceren met 78 procent minder CO2-uitstoot dan wieken van kunststof, glasvezel en hars. Maar het meest tot de verbeelding sprekende voordeel van houten wieken is dat ze aan het eind van hun levensduur recyclebaar zijn. Dat geldt nog maar in zeer beperkte mate voor de standaard wieken. Het merendeel van de afgedankte wieken belandt in gigantische gaten in de grond. Siekmann: “Onze wieken zijn composteerbaar en kun je op z’n minst nog gebruiken in biomassa. Maar eigenlijk willen we niet downcyclen. Op het moment loopt een onderzoek hoe we afgedankte houten wieken hoogwaardig kunnen gebruiken. Waarschijnlijk wordt het lastig om ze weer te gebruiken in nieuwe wieken. Maar er zijn bijvoorbeeld wel toepassingen mogelijk voor dakconstructies van gebouwen.”Voodin Blades snijdt zijn wieken uit grote stukken hout.Geheim van de chef Maar volgens Siekmann is het niet voldoende om te rekenen op succes enkel en alleen omdat de wieken van biologisch materiaal zijn. “We moeten minstens net zo goed zijn in energieproductie en sterkte als huidige turbinebladen.” Hoe Voodin Blades zijn wieken precies maakt, wil Siekmann niet zeggen. “Het komt erop neer dat we een machine met software hebben ontwikkeld die uit LVL (laminated veneer lumber, een hoogwaardig bewerkte houtsoort, red.) een wiek kan snijden. Het is eigenlijk een soort omgekeerde 3D-printer die materiaal weghaalt in plaats van toevoegt.” Focus op onshore Siekmann ziet operationeel geen beperkingen van Voodins wieken ten opzichte van traditionele wieken. Ze moeten dezelfde windsnelheden aankunnen en zo groot kunnen worden dat ze werken voor turbines op megawatt-schaal. Wel richt Voodin zich voorlopig nog op onshore windmolens. “We hebben het nooit echt onderzocht, maar offshore heb je natuurlijk te maken met water en zout. Dat is niet de beste match met hout.” Fabriek bouwen Inmiddels liggen de eerste drie wieken voor de 0,5 megawatt-turbine klaar voor transport. En Siekmann heeft ook al plannen voor de volgende pilot. “We willen eind 2024 wieken maken voor een windturbine van 6 megawatt. Deze bladen worden 70 tot 80 meter hoog; het viervoudige van wat we nu hebben. Daarna willen we onderzoeken waar we een grote fabriek kunnen bouwen. Het grote voordeel is dat onze wieken te maken zijn met een enkele machine. In theorie kunnen we overal ter wereld met een hoge mate van automatisering produceren. Dat maakt ook dat we kunnen concurreren met de markt. Onze wieken zijn 20 procent goedkoper dan de standaard.” Hout herwaarderen Siekmann is volledig overtuigd van een positief resultaat van de eerste pilot. “Mensen zijn gewend geraakt aan metaal en beton en daarmee eigenlijk vergeten hoe robuust hout is. In het begin verklaarden mensen ons nog voor gek. Maar ik denk dat we met de pilot mensen kunnen overtuigen hout te herwaarderen. We borduren voort op de kennis van onze voorouders. Kijk naar jullie eigen land. Vroeger waren alle windmolens van hout.” Lees ook: Biobased windmolen-lijm uit Amerika is niet alleen duurzaam, maar ook robuustT-Omega wekt hernieuwbare energie op met drijvende piramide-molenRegio's goed op schema met wind- en zonnestroom; klimaatdoel is haalbaarNog nooit zoveel stroom uit windmolens als afgelopen maand