Marc Seijlhouwer 03 februari 2020, 14:02

Waterstof in woonwijk gaat dit jaar van start

In Hoogeveen begint eind 2020 de bouw van een wijk met een eigen waterstofcentrale. De zestien huizen zullen overtollige elektriciteit centraal omzetten in waterstof. Een warmtepomp en brandstofcel zorgen voor genoeg warmte en energie in de donkere, koude wintermaanden. Door een centrale energiecentrale te bouwen kan het systeem veel efficiënter werken.

Adobestock 209646089

Ingenieursbureau Arcadis, conceptontwikkelaar LiveFree en de gemeente Hoogeveen werken samen aan de wijk Van der Veen erf. De wijk wordt de eerste die waterstof gebruikt om elektrische energie op te slaan.

De 'micro power plant' die middenin de wijk komt bevat alles om de omliggende huizen van elektriciteit en warmte te voorzien. Een grote warmtepomp, een opslagtank voor warm water, een elektrolyzer die stroom omzet in waterstof, en een waterstofauto. Die laatste dient als brandstofcel; de waterstof gaat de auto in en de elektrische energie wordt vervolgens via de auto aan woningen geleverd.

Lees ook: Vijf toepassingen van waterstof in Nederland

Efficiënte warmtepomp

"De technieken die wij gebruiken bestaan al jaren, we weten dat ze werken", vertelt Tom Krauwels van LiveFree. "Wat het project uniek maakt is de schaal: we zorgen voor energievoorziening in een hele wijk. Daardoor wordt een warmtepomp bijvoorbeeld goedkoper; onze pomp met grote capaciteit kost per bewoner drie keer minder dan een waterpomp in elk huis."

Bovendien wordt de warmtepomp veel efficiënter. "In ons systeem produceert de pomp warm water als er een overschot aan elektriciteit is. Het warme water slaan we vervolgens op, en het blijft warm tot mensen het nodig hebben. Dat is normaal niet zo; dan werkt de pomp als er warm water nodig is. Dat is vaak op momenten dat de duurzame elektriciteit niet beschikbaar is, in de vroege ochtend of de avond."

Extra investering

Bewoners betalen €45.000 extra voor het huis om de installatie te bekostigen. Dat wordt op termijn terugverdiend doordat er geen energierekening op de mat valt. Wat de terugverdientijd is moet blijken.

Lees ook: Rotterdamse wijk zegt aardgas gedag en gaat stoken op waterstof

De wet- en regelgeving staat dit soort projecten toe bij wijze van experiment. "Maar er moet officieel wel energiebelasting worden betaald. Dat is vreemd, want bewoners betalen dan geld voor stroom die ze zelf opwekken. Daardoor kan het project minder rendabel worden. Daar moet dus iets op gevonden worden." Als dit concept op veel plekken toe wordt gepast moet ook de wetgeving over elektriciteitsnetwerken op de schop; nu mogen alleen netbeheerders stroomlevering beheren.

Waterstof in bestaande woonwijken

Volgens Krauwels is het project een goed voorbeeld voor andere nieuwbouwwijken. "Hiermee heb je geen uitbreiding van het elektriciteitsnetwerk nodig en krijg je toch een CO2-neutrale woonwijk. De kosten zijn lager dan bij nieuwe huizen die individueel een warmtepomp gebruiken, en de efficiency is hoger." In de toekomst is de micro power plant misschien zelfs in bestaande woonwijken in te passen.

Lees ook: Hoe gebruik je waterstof om je huis te verwarmen?

Bron: Arcadis | Beeld: Adobe Stock

Deze Green Leaders richten de circulaire economie in

In 2050 is de Nederlandse economie circulair. Dat staat in het Rijksbrede programma Nederland Circulair in 2050, dat het kabinet in 2016 presenteerde. Maar die ambitie is slechts het begin. Degene die echt aan de slag gaan merken dat circulair worden makkelijker gezegd is dan gedaan. Deze zes Green Leaders zetten hun schouders eronder en delen hun lessen.Michel Baars: Concurreer met de lineaire economieMichel Baars is oprichter van New Horizon Urban Mining. Het bedrijf behoort inmiddels tot de 5 procent grootste slopers van Nederland, maar slopen doet het niet. Het ontgint de gebouwde omgeving als een grondstoffenmijn. Ook ontwikkelt het innovatieve technieken, die hoogwaardige recycling mogelijk maken. De gerecyclede materialen die Baars mijnt of produceert en vervolgens aan klanten levert, mogen niet onderdoen voor hun lineaire evenknieën. Het gaat erom een concurrerend alternatief voor de lineaire producten te leveren. “98 procent van mijn klanten heeft geen circulaire ambitie. En dat vind ik prima”, aldus Baars. Hoe zit dat?Maayke Damen: Geef afval waardeMaayke Damen las dat 95 procent van de materiaalwaarde verloren gaat na enkel gebruik. “Dat shockeerde mij.” Samen met Christian van Maaren richtte zij Excess Materials Exchange op. De start-up brengt vraag en aanbod van materialen bij elkaar en zoekt daarbij met innovatieve technologieën naar de beste match. Op welke manier is er geld te verdienen met afval?Eric Frijters: Stimuleer circulair gedragArchitect Eric Frijters ontwerpt een Amsterdamse wijk volgens de principes van de circulaire economie. Niet alleen tijdens de bouw, maar ook erna moet circulariteit centraal staan. Daarom pleit hij voor het stimuleren van circulair gedrag. Bijvoorbeeld door integratie van deelsystemen en het bieden van lokale afvalscheidingsmogelijkheden in de wijk. Vandaag de dag circulair bouwen, is makkelijker gezegd dan gedaan. Tegen welke uitdagingen loopt hij aan?Marcel Wubbolts: Combineer de circulaire economie met biobasedEen 100 procent circulaire economie is niet mogelijk, denkt Marcel Wubbolts, Chief Technology Officer bij biotechbedrijf Corbion. “Er is altijd verlies.” Om die reden ziet hij een belangrijke rol weggelegd voor biobased producten. “Het kan bijvoorbeeld zijn dat je plastics aan het eind van hun leven gaat verbranden om daar energie mee op te wekken. Dat is in feite een goede end of life, maar dan krijg je CO2 in de lucht. Die CO2 zou je via de groene plant misschien wel weer willen gebruiken zoals wij dat doen: als grondstof om nieuwe plastics te maken. Het moet niet zo zijn dat we de verliezen van de circulaire economie gaan aanvullen met op aardolie-gebaseerde nieuwe plastics, dan maken we die kringloop nooit circulair. Dus de toekomst moet eigenlijk biobased zijn.”Wieger Droogh: Zoek de samenwerkingWieger Droogh leidt de Nederlandse tak van Suez. In een circulaire toekomst is het bedrijf geen afvalverwerker meer, maar een grondstoffenbedrijf. Die richting gaat het bedrijf nu al op. Daarbij zoekt het soms de samenwerking met concurrenten, want samenwerking met andere bedrijven én andere landen is cruciaal. Zo kan Nederland een voorloper worden in de circulaire economie. “We moeten minder polderen en wat meer duidelijkheid en actie tonen.” Hoe draagt duurzaam leiderschap bij aan de transitie naar een circulaire economie?Thomas Rau: Doe niet aan duurzaamheidDuurzaamheid is een groot probleem, vindt architect Thomas Rau. Hij ziet duurzaamheid namelijk als het optimaliseren van het huidige lineaire systeem terwijl er juist een transitie naar een circulaire economie nodig is. Hij past die visie al jarenlang toe in de gebouwen die hij ontwerpt. De oorsprong van zijn vooruitstrevende veranderdrang ligt in zijn jeugd. Luister hoe een barbecue-ongeluk het leven van Thomas Rau veranderde:Wil je nooit meer een Green Leader podcast missen? Abonneer je dan op het Green Leader kanaal op Soundcloud of Spotify. De podcasts maken onderdeel uit van een multimediaal format waarmee DuurzaamBedrijfsleven de frontrunners van de nieuwe economie het podium biedt dat zij verdienen. Naast podcasts verschijnen er ook (duo-)interviews. Ga naar duurzaambedrijfsleven.nl/greenleaders voor meer informatie. Interview: Paul van Liempt | Fotografie: Marijn de Wijs