Marc Seijlhouwer 27 februari 2020, 16:32

Waterstof wordt groot: bedrijven willen 800.000 ton produceren

Shell, Gasunie en Groningen Seaports kondigden vandaag een ambitieus plan aan voor waterstof. Een windpark van 3 tot 10 gigawatt en bijbehorende waterstoffabrieken moeten de industrie van Noordwest Europa groen maken. Voorwaarde is wel dat overheden en andere bedrijven helpen bij het project.

Chemical park delfzijl with eemshaven groningen seaports | Credits: Groningen Seaports

De aankondiging liegt er niet om: in 2030 moet er 3 tot 4 gigawatt aan windenergie op de Noordzee liggen. Mogelijk wordt dat in 2040 zelfs 10 gigawatt, waarmee het verreweg het grootste offshore windpark ter wereld zou zijn.

Hoe realistisch is dit plan?

"De ambitie is groot, maar dat moet ook, om de energietransitie te halen," vertelt Arien Stuijt namens Shell. "Deze aankondiging is ook een oproep aan de overheid en voor bedrijven om mee te doen. Hoe meer partners en hoe meer steun, hoe sneller onze ambitie gehaald wordt."

Lees ook: Ons interview met de Manager New Energy van Gasunie

Shell bouwde al eerder windparken en zal zijn ervaring gebruiken bij de aanleg van het voorgenomen nieuwe park. Gasunie beschikt over kilometers pijplijn waar nu nog aardgas doorheen stroomt. Als Nederland straks van het gas af is, kunnen de pijpen een tweede leven krijgen voor waterstoftransport. Dan moet er echter wel genoeg waterstof zijn om te transporteren. Daarom zet Gasunie in op waterstof, met dit project, maar bijvoorbeeld ook met een kleiner waterstofproject samen met Nouryon, waarvoor het 11 mln subsidie krijgt.

Elektrolyzer van formaat

Om 10 gigawatt aan elektriciteit om te zetten in waterstof zijn grote fabrieken nodig (of heel veel kleine). Elektrolyzers die zoveel stroom kunnen verwerken, bestaan nog niet. Sterker nog: de grootste werkende elektrolyzer in Nederland heeft een capaciteit van 1 megawatt. Deze is van Gasunie en staat in Groningen. In het buitenland zijn wel grotere elektrolyzers. Shell bouwde er in Duitsland één van 10 megawatt.

Lees ook: Shell bouwt elektrolyzer om industrie in Duitsland te vergroenen

Er zijn plannen voor grotere elektrolyzers, van 100 megawatt. Voorlopig gaat het hier echter vooral om haalbaarheidsstudies; zulke grote machines zijn in Nederland nog niet in aanbouw.

Eemshaven en Delfzijl

Het voorstel zegt dat de eerste waterstoffabriek in de Eemshaven komt. Vlakbij ligt Delfzijl, waar een deel van de industrie al waterstof gebruikt als grondstof voor producten. De waterstof die geproduceerd wordt in de Eemshaven zal aanvankelijk vooral naar de industrie gaan. "Op termijn kan het mogelijk ook naar andere bedrijven", denkt Stuijt.

Dit jaar starten de partners met een haalbaarheidsstudie. Als die positief is, worden de eerste windturbines en waterstof in 2027 verwacht. Daarbij wordt in het persbericht wel een slag om de arm gehouden: "Dit is onder meer afhankelijk van vergunningen van overheden, het aanwijzen van plaatsen voor nieuwe windparken in de Noordzee, de beschikbare locaties van de waterstoffabrieken en de investeringsbeslissingen van de betrokken partijen."

Lees ook: Chemiepark Delfzijl wil 100.000 ton CO2 besparen

Bron: Gasunie/Shell | Beeld: Groningen Seaport

Waterstof maakt trein in Groningen groener

Van 27 februari tot 14 maart zal de waterstoftrein van het Franse Alstom 's nachts testritten maken op het traject. Gisteren kwam de trein aan in Nederland, bij het depot in Leeuwarden. De waterstoftrein is hetzelfde model dat in Duitsland al op verschillende trajecten rijdt. Daar gebruiken de treinen echter grijze waterstof, gemaakt met aardgas.Waterstof uit zonnestroomIn Nederland zal de waterstof gemaakt worden met groene stroom. Engie levert de groene waterstof, die afkomstig is van een waterstofproject in Groningen. Deze HyStock-elektrolyzer werd opgezet door Gasunie en heeft een vermogen van 1 megawatt. De installatie gebruikt zonnestroom om waterstof te maken. Lees ook: Koning opent eerste waterstoffabriek in GroningenDe trein kan - in Duitsland - 1000 km rijden op een volle tank. Of dat in Nederland ook zo is, moet blijken uit de tests. Ook onderzoeken de partijen of het tanken in de dienstregeling past.Trein zonder CO2Op dit moment is in Nederland 1000 kilometer spoor niet voorzien van een bovenleiding. Daar rijden vervuilende dieseltreinen. Prorail en de provincies willen de trajecten graag groener maken, zodat Nederland een volledig emissievrij spoor krijgt. Waterstof is één van de mogelijkheden om het spoor te vergroenen. "We kunnen ook een bovenleiding aanleggen. Maar dat kan erg duur zijn, afhankelijk van de grond rond het spoor, het aantal viaducten en een heleboel andere factoren", vertelt Aldert Baas van Prorail.Ook batterijen kunnen een optie zijn voor korte trajecten. Of een tussenoplossing, waarbij een deel van het traject een bovenleiding heeft en de trein verder op een batterij rijdt. Dat de provincie Groningen nu waterstof onderzoekt voor het spoor, is geen toeval; er lopen veel projecten voor waterstofproductie, onder andere voor de lokale industrie.Lees ook: Sinds 2018 rijden er waterstoftreinen in DuitslandEen keten voor waterstofVolgens waterstofleverancier Engie is het belangrijk dat er afnemers zijn voor groene waterstof. "Iedereen ziet dat waterstof een belangrijke rol heeft in de energietransitie", vertelt Engie-woordvoerder Michael Verheul. "Maar om het werkelijkheid te maken moet er een keten komen. Er moet genoeg groene stroom zijn voor waterstof, er moet genoeg waterstofproductie zijn, genoeg infrastructuur voor transport en opslag én de vraag naar groene waterstof moet groot genoeg zijn. De trein is één van de mogelijke afnemers."Groene waterstof is eigenlijk te duur om te gebruiken als brandstof. Het is zes keer duurder dan waterstof uit aardgas (volgens Shell) en nog veel duurder dan diesel. Daarom ligt het voor de hand dat groene waterstof eerst wordt gebruikt voor hoogwaardiger toepassingen: als grondstof voor de industrie. Als er in de toekomst een overschot aan duurzame elektriciteit is en het teveel gebruikt wordt voor waterstofproductie, zal de hoeveelheid groene waterstof toenemen. Dan wordt het ook financieel aantrekkelijker om waterstof als brandstof in treinen, auto's of zelfs vliegtuigen te gebruiken.Naast Prorail, de Provincie Groningen en Engie zijn ook Arriva en treinbouwer Alstom betrokken.Lees ook: Waterstof wordt winstgevend door ook de bijproducten te verkopenBron: Provincie Groningen