Teun Schröder
15 oktober 2021, 10:00

Willem Smelik van Meewind: “Het is het volstrekt duidelijk dat omwonenden moeten kunnen verdienen aan de omzet van een windpark”

Willem Smelik is oprichter van Meewind, beheerder van beleggingsfondsen voor duurzame energieprojecten. Want investeren, is draagvlak creëren voor de energietransitie. “Wat je in ieder geval niet moet doen, is geen besluiten nemen.”

Timur garifov k KXS Kn Hhm4 unsplash Willem Smelik is sinds 2007 oprichter en bestuurder van Meewind, beheerder van verschillende fondsen die investeren in duurzame energieprojecten en bedrijven. | Credits: Unsplash

Wat is je visie op een duurzame toekomst?

“Vijftien jaar geleden wilden we de wereld verbeteren. In Noord-Holland zag ik een mooie kans om impact te maken, door de potentie van offshore wind. Het gaat om een gigantische oppervlakte waar in feite onbeperkt in geïnvesteerd kan worden. Wind op land had het qua weerstand moeilijk, in tegenstelling tot wind op zee. Investeren in windparken werd voorheen ook vooral gezien als iets voor geitenwollensokkentypes. Een conclusie uit een tv-programma destijds was dat de tandwielen van een offshore windmolen al na de eerste drie maanden stuk gingen. Het zou een domme investering zijn dus. Dit fragment is zeven jaar lang uitgezonden, terwijl de techniek natuurlijk vooruitging. Door de trage start in Nederland bij de ontwikkeling van wind op zee hebben we onze eerste twee offshore windparken in België gerealiseerd, deze staan er nu 12 jaar en draaien uitstekend.

Om groot maatschappelijk draagvlak te creëren moet iedereen mee kunnen doen, daarom kan je bij Meewind vanaf 1.000 euro participeren. Inmiddels hebben we 12.000 participanten en een belegd vermogen van 300 miljoen euro. Je kunt dus zeggen dat ons doel gelukt is. Dat komt ook omdat ik onvoorwaardelijk geloof in de richting die we destijds gekozen hebben. Onderweg kom je allerlei obstakels tegen, maar er is maar één weg en die obstakels moet je dan overwinnen.”

Changemaker Willem Smelik, bestuurder van Meewind | Credit: Meewind

Wat voor leiderschap is in jouw ogen nodig?

“Voor de uitdagingen van vandaag hebben we mensen nodig die zich committeren aan een langetermijnvisie. Een belangrijk onderdeel daarvan is dat je niet bang moet zijn om besluiten te nemen. Kom je onverwachte obstakels tegen, dan kan je altijd nog bijsturen. Maar wat je niet moet doen, is geen besluit nemen. Dat is de filosofie van Meewind. Zelf probeer ik op het vlak van duurzaamheid ook het voortouw te nemen. Mijn collega’s nemen het misschien niet in dank af, maar op kantoor staat de verwarming laag, en de airco en lichten wanneer overbodig uit. Inmiddels doen ze het zelf ook.

Verder is het belangrijk dat je draagvlak kunt creëren. Daarvoor is het essentieel dat mensen de noodzaak van de energietransitie zien. Als een project op weerstand stuit is waarschijnlijk een schakel in de keten vergeten. In het geval van windparken op land zijn dit bijvoorbeeld de omwonenden die zelf niet profiteren van het project. Terwijl het volstrekt duidelijk is dat je als omwonenden moet kunnen verdienen aan de omzet van een windpark. Je moet zorgen dat mensen op een heel eenvoudige manier mee kunnen doen. De individuele burger kan namelijk verandering teweeg brengen.”

Welke impact realiseer je met Meewind?

“Inmiddels leveren onze offshore windparken genoeg energie voor 500.000 huishoudens. En ons belegd vermogen groeit nog elk jaar. Na wind op zee, zijn we op kleinere schaal bezig met wind op land, bijvoorbeeld samen met Windunie en Greenchoice. Ook hebben we een testmolen die waterstof maakt. En met tuinders hebben we grootschalige geothermie installaties opgezet. Met ons Groenfonds Regionaal Duurzaam financieren we de helft van alle geothermieputten in Nederland. Met ons Energie Transitiefonds investeren we in energiebedrijven, zo hebben we een belang in energieleverancier Greenchoice en in Greener Power Solutions.

Om echt impact te maken, moeten we projecten realiseren. En we hebben ze ook echt nodig voor de energietransitie. In vergelijking met pensioenfondsen blijven we natuurlijk relatief klein. Toch hopen we als partij in Haarlem ook een stem te hebben in de transitie en bovendien een oplossing te bieden. We vertegenwoordigen 12.000 participanten en in de toekomst streven we naar 40.000 tot 50.000. Via petities moeten deze personen ook invloed kunnen uitoefenen op de politiek. We zijn nu bezig dat op te zetten. De energietransitie kan op veel weerstand rekenen. Ik wil dat tegengeluid aanvechten. Mensen moeten begrijpen dat dit de weg is.”

Willem Smelik is één van de genomineerden voor de Changemaker van de Week verkiezing van week 42. Breng hier je stem uit als je vindt dat Smelik de weekwinnaar is. Wint hij? Dan hoor je hem binnenkort in onze podcast.

Windenergiecoöperatie Deltawind van Monique Sweep: “We produceren drie keer zoveel energie als we zelf nodig hebben”

Wat is je visie op een duurzame toekomst? “Ik heb een belangrijk motto voor mezelf: we liggen precies op schema. Ik wijk daarmee af van wat veel anderen vinden. Veel mensen hebben haast of roepen dat het vijf voor twaalf is. Ik denk dat die aanpak niet werkt. Bovendien: zo werkt de wereld niet. Er gebeurt al heel veel. En er is een vrij grote consensus over wat er moet gebeuren, zoals CO2 beprijzen, belasten van vervuiling in plaats van arbeid; het is een mix aan maatregelen. Veel ondernemers zetten daar al stappen in. Ik denk dat de politiek op dit moment een remmende factor is. Het ontbreekt aan lef om besluiten te nemen. De belangrijkste mijlpalen de afgelopen tijd zijn buiten het parlement behaald, zoals de Urgenda-zaak en het Shell-vonnis. Voor de komende periode hebben we een stip op de horizon nodig; juist vanuit de overheid. Er is behoefte aan visie en daadkracht met een sterke focus op inclusie. Op dit moment wordt een belangrijk deel van de energietransitie gedaan door vrijwilligers. Wij leiden energiecoaches op die langs de deuren gaan om mensen te informeren. Het is natuurlijk fantastisch dat deze mensen zich hiervoor inzetten, maar het heeft wat geks dat we deze belangrijke transitie met vrijwilligers aan het doen zijn. Er moet structureel meer aandacht voor de gemeenschap komen. Juist die speelt een cruciale rol.” Changemaker Monique Sweep van DeltawindWat typeert jouw leiderschap? “Je hebt mannelijk en vrouwelijke leiderschap. Ieder mens heeft beiden in zich. Ik ben opgeleid als ingenieur, dus ik heb in mijn leven een behoorlijke dosis mannelijk leiderschap gekregen. Maar ik denk dat het nu belangrijk is dat het vrouwelijk leiderschap meer aanwezig gaat zijn. We moeten in de gaten houden dat iedereen dezelfde kant op wilt, met genoeg aandacht voor hoe mensen zich daarbij voelen. Met twaalf werknemers zijn we een klein clubje, maar ik besteed veel aandacht aan een fijne plek voor iedereen om te werken. Bij ons krijg je ruimte en vrijheid, wat ertoe leidt dat er veel verantwoordelijkheid wordt gevoeld. Ik probeer mensen in hun kracht te zetten. Voor het runnen van een coöperatie is communiceren natuurlijk al helemaal belangrijk. We hebben 2.400 leden en die kunnen allemaal volgen waar we mee bezig zijn. We proberen iedereen uit te leggen wat we precies doen. En wil je meer weten, dan mag je altijd meekijken met begrotingen en jaarstukken. Iedereen wordt serieus genomen. Ledenvergaderingen trekken ook mensen aan die enkel komen voor koffie en gebak. Dat is ook relevant. Door iedereen een plek te bieden krijg je mensen mee.” Welke impact realiseer je met Deltawind? “Deltawind is dertig jaar geleden begonnen met een kleine windturbine. Het was eigenlijk een eigenaardigheid die van zichzelf al interesse opwekte. Dit werden uiteindelijk vier windmolens, toen zeven grotere, en vervolgens twaalf nog grotere. We zijn als coöperatie meegegroeid met de ontwikkelingen in de energiesector, net zoals we onze leden langzaam hebben meegenomen. Inmiddels hebben we op Goeree-Overflakkee met 75 turbines ruimschoots aan de regionale energiestrategie voldaan. Maar we zijn natuurlijk nog niet klaar. We houden ons bezig met de hele warmtetransitie en kijken onder andere naar cable pooling en energieopslag. De windmolens zijn inmiddels een inkomstenbron. Maar de inkomsten gaan naar huishoudens in de omgeving die hulp nodig hebben met de verduurzaming van hun huis. We zijn geen groot bedrijf dat de wereld gaat veranderen, maar onze impact zit in de voorbeeldfunctie die we kunnen vervullen. We produceren drie keer zoveel elektriciteit als we zelf nodig hebben en zijn zeer betrokken bij andere lokale duurzame ontwikkelingen. Natuurlijk hebben we het gegeven mee dat we dertig jaar geleden begonnen zijn, maar ik hoop dat we door de manier waarop we werken ook andere coöperaties kunnen inspireren.”Monique Sweep is één van de genomineerden voor de Changemaker van de Week verkiezing van week 42. Breng hier je stem uit als je vindt dat Sweep de weekwinnaar is. Wint ze? Dan hoor je haar binnenkort in onze podcast.