Marc Seijlhouwer 24 januari 2022, 10:48

Zonnepanelen komen vooral uit China, kan dat ook anders?

China is de koning van de zonnepanelen. Maar er zijn sterke aanwijzingen dat de productie van zonnepanelen niet ethisch is. Dwangarbeid door Oeigoeren is één van de problemen. Ook is de productie niet duurzaam. Maar het kan anders. Steeds meer landen starten hun eigen zonnepanelenproductie.

Productie van zonnepanelen in China China produceert verreweg de meeste zonnepanelen | Credits: Adobe Stock

Op dit moment levert China verreweg de meeste duurzame technologie voor de wereld. Dat China bekend staat als leverancier van de wereld is niets nieuws. Maar het wringt steeds meer voor windmolens en zonnepanelen. Rapporten over dwangarbeid door de moslim-minderheid van Oeigoeren was de druppel. Joe Biden nam eind vorig jaar een wet aan die producten gemaakt met dwangarbeid door Oeigoeren verbiedt.

3.300 zonneparken in een jaar

De ‘Ultra Low Carbon Solar Alliance’ maakte in een rapport de balans op. China produceerde in 2020 400 gigawatt aan zonnepanelen. Europa en Noord-Amerika maakten samen maar 39 gigawatt, minder dan een tiende. 400 gigawatt, dat zijn ontzaglijk veel panelen. Bedenk maar: het grootste zonnepark van Nederland heeft 300.000 panelen en een vermogen van 120 megawatt. China produceerde genoeg zonnepanelen om 3.300 van dat soort parken te bouwen.

Ook in onderdelen domineert China. 97 procent van de ‘wafels’, de bovenkant van de zonnecel, komt uit China. Het laat zien dat er nog geen noemenswaardige productie buiten het land mogelijk is. Maar dat is een probleem vanwege de arbeidsomstandigheden én de duurzaamheid: de zonnepaneelfabrieken werken vaak op kolenstroom. Mede daardoor is de ‘terugverdientijd’ wat klimaatopbrengst betreft voor een zonnecel een paar jaar.

Emissiehandelssysteem en zonne-energie

Het kan anders. In Arizona opende het bedrijf First Solar bijvoorbeeld een derde fabriek. Het bedrijf claimt dat hun zonnetechniek de helft van de CO2-uitstoot heeft van andere zonnepanelen. Met de derde fabriek is het bedrijf nu de grootste producent van zonnepanelen buiten China.

Ook in Europa wordt er aan de weg getimmerd. Het grote probleem: de kosten van materiaal en arbeid zijn hoger in het Westen dan in China. Dat maakt de panelen duurder waardoor er geen markt is. In de nabije toekomst kan dit veranderen. Het emissiehandelssysteem zorgt ervoor dat bedrijven die CO2 uitstoten moeten betalen. Voor producten van buiten de EU komt een grensheffing voor de milieu-impact. In Europa gemaakte panelen met weinig CO2-uitstoot krijgen dan een concurrentievoordeel.

Nederlandse zonnepanelen

Noorwegen werkt bijvoorbeeld aan de productie van silicium, het hoofdbestanddeel van zonnepanelen. Het land heeft veel waterkracht, een CO2-vrije bron van energie. Het gebruikt de schone energie om grondstoffen te maken voor zonnepanelen. Ook in Nederland timmeren we aan de weg: onderzoeksinstituut TNO ontwierp met bedrijven een nieuw soort zonnepaneel. De productie ervan moet bij het Nederlandse Energyra uit Zaandam gebeuren. De CO2-uitstoot wordt vooral lager omdat er geen transport met vervuilende schepen nodig is.

De grote vraag: kunnen de initiatieven in Europa en Noord-Amerika de massaproductie uit China vervangen? China heeft de materialen en de schaalvoordelen, waardoor het moeilijk concurreren is. Dat de panelen deels zo goedkoop zijn door dwangarbeid, lijkt iedereen voor lief te nemen. De toekomst moet uitwijzen of men meer wil betalen voor panelen die met betere arbeidsomstandigheden en minder CO2-uitstoot gemaakt zijn.

Schrijf je in voor onze Newsbreak: iedere dag rond 12 uur het laatste nieuws

Wil jij iedere middag rond 12 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze Newsbreak.

Aardgas van groen naar oranje in Europese taxonomie?

Het kabinet is voorstander van een algemene Europese taxonomie met daarin verschillende categorieën. Dat blijkt uit een schriftelijke reactie van Rob Jetten op Kamervragen van leden van de GroenLinks- en PvdA-fractie. Zij wezen hem op een Spaans voorstel om een tussencategorie toe te voegen voor technieken die een belangrijke rol spelen in de energietransitie maar niet hernieuwbaar zijn. Zoals kernenergie en aardgas. Het kabinet wacht een rapport met aanbevelingen over een algemene taxonomie af voordat het verdere uitspraken doet. Lees ook: Waarom aardgas en kernenergie niet groen te noemen zijn Het nut van oranje Olof van der Gaag ziet het nut van een tussencategorie wel in. “Het doet recht aan de nuances”, vindt de voorzitter Nederlandse Vereniging Duurzame Energie (NVDE). Zeker wat aardgas betreft. “Van aardgas kun je denk ik op geen enkele manier beargumenteren dat het helemaal groen is. Tegelijkertijd zijn er echt wel plekken in Europa waar overschakelen op aardgas een grote stap vooruit is. Zoals zeer verouderde kolencentrales of oliestookinstallaties voor woningen. Als je die vervangt door modern aardgas, dan levert dat een immense CO2-reductie op.”Van der Gaag hoopt vooral dat een oranje categorie de discussie over de taxonomie afrondt. “Het is een relevant onderwerp, maar ik heb ook het gevoel dat de impact ervan soms iets te groot wordt gemaakt.” Ook de politieke opwinding vindt hij soms buiten proportie. Hij ziet de taxonomie vooral als een beleggingsadvies voor investeerders en de vraag is hoeveel impact dat zal maken. “Ten eerste zijn die investeerders niet verplicht om zich daaraan te houden. Er zullen ook investeerders zijn die zich er geen klap van aantrekken. En ten tweede is financiering ook maar een van de velen factoren die bepalen of een bepaalde energietoepassing gaat vliegen of niet." Volgens Van der Gaag zijn er andere factoren die meer verschil zullen maken zoals de hoogte van de CO2-prijs of de invulling van de subsidiemechanismen. Volgens Van der Gaag zijn er andere factoren die meer verschil zullen maken zoals de hoogte van de CO2-prijs of de invulling van de subsidiemechanismen. “Wij zijn sowieso met name op Nederland gericht. De invulling van de SDE-subsidie en de 35 miljard uit het klimaatfonds zullen voor de Nederlandse energietransitie echt veel meer impact hebben.” De officiële expertgroep die de Europese Commissie adviseert, onderzoekt een uitbreiding van de taxonomie. Zodat 'activiteiten die moeten veranderen omdat ze nu te veel uitstoot of schade opleveren' er niet in terechtkomen. Lees hier meer. Schrijf je in voor onze Newsbreak: iedere dag rond 12 uur het laatste nieuws Wil jij iedere middag rond 12 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze Newsbreak.