Paul van Liempt 28 augustus 2020, 12:00

Arnoud Boot: 'Banken zijn weer kwetsbaar, buffers zijn te laag’

De financiële sector staat er niet goed voor. De kapitaalbuffers van banken zijn te laag, en boekhoudregels worden aangepast om de ernst van de situatie te maskeren. Die alarmerende mededeling ventileert Arnoud Boot in een interview met DuurzaamBedrijfsleven. Boot is hoogleraar Ondernemingsfinanciering en Financiële Markten aan de Universiteit van Amsterdam.

Geld2 e1341848101453

"Als de economie in de soep draait, draaien vroeg of laat ook de banken in de soep. En die kans is niet denkbeeldig", aldus Boot. "De buffers zijn niet hoog genoeg voor grote en langdurige schokken, banken zijn weer kwetsbaar. Daar komt bij dat de omvang van de totale schuld van bedrijven, overheden en huishoudens hard is gestegen. De grootbanken staan er niet goed voor."

Inkomen uit de oude wereld nodig voor transitie 

De hoogleraar betoogt dat de financiering van de transitie naar de toekomsteconomie grotendeels van de gevestigde industriële orde moet komen. “De bedrijfseconoom in mij zegt dat je inkomen nodig hebt om een omslag te maken. En dat inkomen, die kasstroom, komt uit de oude wereld. Dat geld heb je nodig, zoals banken niet plotseling moeten stoppen met alle financiering die niet groen is."

Lees hier het interview: 'Je hebt bruin geld nodig om groen te investeren'

Er is dus ‘bruin’ geld nodig om ‘groen’ te investeren: "Daar komt het voorlopig op neer. Dat evenwicht heb je nodig. Triodos Bank kan de bruine sector afstoten omdat ze die nooit heeft gehad. Rabobank kan en moet dat niet doen. Dan valt ze morgen om en blijft de vernieuwingsslag uit."

Cover-up maatregelen voor banken

Tegelijkertijd schetst Boot in het interview dat het slecht gaat met de banken. Om de rust te bewaren gaan politiek en banken erg ver, zegt hij. "Er worden nu al cover-up maatregelen toegestaan om politieke problemen te bedekken. Een stevige discussie over kwetsbare banken kunnen ze er nu niet bij hebben. Het gaat om maatregelen als vrijstelling van bepaalde accountantsstandaarden. Accountancyregels worden aangepast omdat ze op dit moment niet zo goed uitkomen. De situatie is dus kritieker dan beleidsmakers willen doen geloven. Ik kan wel blijven roepen dat de banken 15 procent eigen vermogen moeten aanhouden, maar dat gaan ze in mijn leven niet op de balans hebben." 

Om 'de boel niet in de soep te laten lopen', moeten we minder afhankelijk worden van banken, betoogt Boot. "Dat kan door ons te richten op pensioenfonden of andere institutionele beleggers. Daar zit veel geld. Als die risico's nemen zijn we hooguit een stukje van ons pensioen kwijt, maar er valt niets om. Bedrijven kunnen dus beter afhankelijk zijn van financiële markten dan van banken. Financiële markten moeten de rol van banken in financiering van grote ondernemingen overnemen, die kanteling is nodig. En dat kan gaan via de beurs of private equity."

Waterstof uit groene stroom kan in 2030 concurreren met gas

De studie verschijnt binnenkort in Cell Reports Physical Science. Het is een grove schatting van de waterstofeconomie in de Verenigde Staten in de komende tien jaar. Wat de studie bijzonder maakt, is dat de onderzoekers per gebied keken wat de prijs van waterstof zal zijn. Daarmee wordt duidelijk dat het land een paar ideale hotspots heeft om grootschalig goedkope, duurzame waterstof te maken.Goedkoop opslaan in grottenVoor die duurzame, groene waterstof heb je een paar dingen nodig. Allereerst een heleboel zonne-energie, om de stroom te leveren die nodig is voor elektrolyse. Ook zijn er elektrolyzers nodig die efficiënt en groot genoeg zijn om veel waterstof te produceren. En er moet een manier zijn om de waterstof goedkoop op te slaan. Dat is niet eenvoudig, omdat waterstof in gasvorm heel veel ruimte inneemt. Opslag in tanks kan alleen als je de waterstof onder druk zet, en dat zorgt voor hogere kosten.De studie wijst het zuiden van de VS aan als goed waterstofgebied, vooral omdat de zon daar veel schijnt. Vooral de staat Californië scoort goed, omdat daar al veel duurzame energie aanwezig is. Maar ook buurstaat Arizona, New Maxico en Florida zijn geschikte kandidaten voor goedkope waterstof.Lees ook: In Californië maken ze waterstof uit afvalEven duur als aardgasOp de allerbeste plekken kan waterstof straks 2,50 dollar per kilo kosten. Daarmee is het goedkoper dan waterstof uit gas, die vooral in de industrie veel nodig is. Zulke goedkope waterstof binnen tien jaar vraagt wel om grote sprongen van de techniek. De elektrolyzers moeten goedkoper en efficiënter worden, net als de zonne-energie. Dat laatste zal waarschijnlijk wel gebeuren, zeggen de onderzoekers. Of waterstoftechniek ook snel goedkoper wordt, is een groter vraagteken.Goedkope waterstof in NederlandDe studie is niet zomaar door te vertalen naar Europa of Azië. Maar als mooi weer een grote rol speelt, lijkt goedkope waterstofproductie in Nederland niet waarschijnlijk. De studie keek echter niet naar wind-energie, terwijl de meeste geplande projecten in ons land die duurzame stroom willen gebruiken. Of dat tot even goedkope waterstof leidt moet blijken uit studies naar Europa en Nederland.Lees ook: Komt het grootste waterstofproject van de wereld in Groningen?Bron: Cell | Beeld: Cell/Adobe Stock