Rianne Lachmeijer 13 mei 2021, 09:56

'Banken en beleggers brengen met hun geld 700 keer meer CO2-uitstoot teweeg dan ze zelf veroorzaken'

De uitstoot van broeikasgassen door investeringen, kredietverstrekking en andere activiteiten van financiële instellingen is gemiddeld ruim 700 keer hoger dan de directe uitstoot van deze bedrijven. Dat blijkt uit een rapport van non-profit-organisatie CDP.

Adobestock 111122166 financiele sector investeringen broeikasgassen Meer dan 1 biljoen van financiële instellingen loopt risico vanwege klimaatverandering. Afbeelding: Adobe Stock.

De financiële sector financiert via zijn activiteiten niet alleen de uitstoot van broeikasgassen, maar onderschat ook de risico’s hiervan. Dat schrijft CDP in het rapport The Time to Green Finance. De organisatie die het wereldwijde milieu-openbaarmakingssysteem beheert analyseerde in het rapport gefinancierde emissies door de financiële sector.

Deze cijfers kwamen uit zelf-gerapporteerde gegevens van wereldwijd opererende vermogensbeheerders, vermogensbezitters, verzekeraars en banken. Meer dan 1 biljoen geïnvesteerde dollars lopen risico’s die te maken hebben met klimaatverandering. Over deze risico’s rapporteren de meeste financiële instellingen niet.

Download het rapport hier.

Verschil tussen directe en indirecte uitstoot van broeikasgassen

CDP meldt dat de indirecte broeikasgassenuitstoot door de financiële sector 700 keer hoger is dan de directe uitstoot. Directe uitstoot betekent in dit geval de broeikasgassen die een financiële instelling zelf uitstoot, bijvoorbeeld door  de (aardgas-)verwarming aan te zetten. Bij indirecte uitstoot gaat het om broeikasgassen die bedrijven uitstoten waarin een financiële instelling bijvoorbeeld belegt. Op die manier is een financiële instelling die in Shell belegt ook gedeeltelijk verantwoordelijk voor die uitstoot.

Van ambitie naar concrete doelen

CDP vindt dat financiële instellingen actie moeten ondernemen om hun portfolio’s beter in lijn te brengen met het Klimaatakkoord van Parijs. Veel instellingen spreken ambities uit, maar een praktische invulling van die ambities ontbreekt.

Minder dan de helft van de banken (45 procent), vermogensbezitters (48 procent) en vermogensbeheerders (46 procent) geeft aan actie te ondernemen om ervoor te zorgen dat de opwarming van de aarde tot 2 graden Celsius beperkt blijft. Voor verzekeraars gaat het zelfs om slechts 27 procent. Voorbeelden van dergelijke acties zijn bijvoorbeeld het stellen van emissiereductiedoelstellingen gebaseerd op de wetenschap, gesprekken aangaan met bedrijven over het verminderen van broeikasgassen en het investeren in hernieuwbare energie. In het rapport noemt CDP een aantal partijen die hierbij op de goede weg zijn: ABN AMRO, Allianz SE, BNP Paribas en Legal.

Lees ook: DNB gevoelig voor klimaatrisico’s, blijkt uit eigen klimaatstresstest

Eerste klimaatresolutie Follow This aangenomen

Het is voor het eerst dat een klimaatresolutie van Follow This wordt aangenomen. De organisatie probeert sinds 2016 met het indienen van klimaatresoluties bij grote olie- en gasbedrijven zoals Shell, BP, Total, Equinor en ConocoPhilips de koers van grote olieconcerns van binnenuit te wijzigen. Daarvoor koopt de organisatie steeds genoeg aandelen om aandachtspunten op de agenda van de aandeelhoudersvergadering te zetten.Lees ook: Follow This: Duurzaamheid definitief op Shell-agendaDat de resolutie is aangenomen betekent dat ConocoPhilips alle emissies moet reduceren, dus ook de CO2-uitstoot door het gebruik van de olie en gas door klanten, de zogenaamde scope 3 emissies. Hoewel het bestuur van het bedrijf zijn aandeelhouders adviseerde om tegen deze resolutie te stemmen, omdat het ‘onredelijk’ zou zijn dit van het bedrijf te vragen, besloot een meerderheid van 58 procent anders.Blij verrastOprichter van Follow This, Mark van Baal is blij verrast. “Een kleine en in Amerika relatief onbekende NGO zet het klimaat op de agenda van een groot olieconcern en het wordt meteen aangenomen. Dat is bijzonder en geeft aan dat er echt iets aan de hand is. Beleggers hebben over het algemeen veel moeite om tegen het bestuur van een bedrijf te stemmen. In Nederland stemt normaal 99 procent van de aandeelhouders met het bestuur mee. Blijkbaar zijn ze in Amerika minder gezagsgetrouw en zien ze in dat al hun miljarden in gevaar zijn.”Om de resolutie op de agenda te krijgen bij ConocoPhilips had Follow This 50.000 euro aan aandelen nodig. Daarnaast moest de resolutie ook nog langs de SEC. “Bedrijven in Amerika kunnen bezwaar maken tegen een agendapunt bij de SEC waarbij ze bijvoorbeeld aanvoeren dat wat gevraagd wordt al gedaan wordt, en dat het dus niet nodig is dat aandeelhouders erover stemmen. In de Trump-jaren is het nog nooit gelukt om het langs de SEC te krijgen. Maar nu dus wel.”Klimaatresolutie aangenomen, hoe nu verder?Door het aannemen van deze resolutie zal ConocoPhilips, net als Shell in 2017, doelen moeten stellen voor alle emissies. Dus ook de uitstoot die gepaard gaat met het gebruik van de olie en gas die het bedrijf produceert. “ConocoPhilips zit eigenlijk in de fase waar Shell 2017 zat. In dat jaar wees Shell de klimaatresolutie af met hetzelfde argument dat Conoco nu gebruikt, namelijk dat het bedrijf alleen verantwoordelijk is voor de CO2 die vrijkomt bij de productie van olie en gas. Dat is net zoiets als een tabaksfabrikant die zegt dat al zijn medewerkers stoppen met roken.”Hoeveel het in de praktijk werkelijk zal veranderen is de vraag. De resolutie is niet juridisch afdwingbaar. “Maar het belangrijkste is dat bedrijven in Amerika het ook over scope 3 emissies moeten gaan hebben, net als Shell en BP hier doen. Maar ook bij die bedrijven is het beleid nog niet wezenlijk veranderd. “Oliebedrijven zijn allemaal tijd aan het kopen. Ze stellen mooie doelen voor 2050, maar brengen hun strategie niet in lijn met die beloftes. Shell heeft een relatief doel waardoor het totaal onduidelijk is of de absolute uitstoot omhoog of omlaag gaat. BP geeft zelfs aan dat hun absolute emissies omhoog zullen gaan. Daarom houden we het op de agenda totdat ze echt iets gaan doen.”Toch is dit de enige manier waarop de olie-industrie te veranderen is, denkt Van Baal. “Het goede nieuws is dat beleggers nu eindelijk hun volle macht gebruiken. De olie-industrie gaat niet uit zichzelf veranderen. Dit zijn hele grote bedrijven die zich niks aantrekken van overheden, publieke opinie of consumenten. Alleen naar aandeelhouders luisteren ze. Als ze deze resolutie naast zich neerleggen, wat in theorie kan, gaan ze in tegen de wil van de meerderheid van de aandeelhouders. Dat zullen ze nooit doen.”Nederlandse beleggersWelke aandeelhouders voor de resolutie hebben gestemd, zal komende maanden pas bekend worden. “Ik verwacht dat de Nederlandse beleggers die bij Shell ook altijd voor stemmen, dat nu ook hebben gedaan”,  zegt Van Baal. “Zij hebben hierin echt het voortouw genomen de afgelopen jaren.” Toch is in Nederland nog nooit een resolutie van Follow This aangenomen. “Dat is ook nooit nodig geweest. Het percentage aandeelhouders dat voor stemde was altijd genoeg om beweging te creëren.”  Lees ook: Follow This geeft Shell meer tijd om klimaatambitie vorm te gevenNederlandse aandeelhouders geven de voorkeur aan een goed gesprek met de directie van een bedrijf in plaats van stemmen tijdens een aandeelhoudersvergadering. Van Baal is hoopvol dat de doorbraak in Amerika daarin verandering brengt. “Het besef dat er echt radicale veranderingen moeten komen en dat praten geen zin meer heeft als daar niet consequenties aan verbonden worden, begint door te dringen.”Vanmiddag komt ook bij de aandeelhoudersvergadering van BP de klimaatresolutie in stemming. Traditioneel stemden grote beleggers als ABP en Robeco niet in met de klimaatresoluties. De vraag is wat ze dit keer gaan doen.Een eerdere poging tot samenwerking tussen het bestuur van BP en Follow This liep begin dit jaar stuk omdat BP zich niet wilde toeleggen op de doelstellingen van het Klimaatakkoord van Parijs voor 2030 en 2050. Om aan het Akkoord van Parijs te voldoen moeten de absolute emissies 25 tot 45 procent omlaag zijn in 2030.Lees ook: BP en Follow This worden het toch niet eens over klimaatdoelen