Rianne Lachmeijer 30 september 2022, 10:01

'CO2 is de nieuwe geldeenheid'

Ondernemende wetenschappers en innovatieve ondernemers werken overal ter wereld aan innovaties die het opwarmen van de aarde afremmen, maar door de hoge risico’s komen zij vaak moeilijk aan het geld om hun plannen op te schalen of zelfs maar verder te brengen dan de tekentafel. Met de oprichting van CarbonFix wil multi-ondernemer Siemon van den Berg daar met zijn geld verandering in brengen.

Adobe Stock de stromboli vulkaan Het vulkanische materiaal olivijn kan CO2 uit de lucht opvangen. | Credits: Adobe Stock

“We zien het eigenlijk niet als investeringen, maar meer als een roeping”, zegt Siemon van den Berg. Hij is voorzitter en medeoprichter van CarbonFix. Die organisatie wil door middel van donaties en leningen aan ondernemers de opwarming van de aarde afremmen. Naast Van den Berg bestaat het team uit Olga Liash, Pepijn van Dijk en Lisa van den Berg. Maar alleen het geld van Van den Berg wordt ingezet. “Ik heb in mijn leven een aantal bedrijven opgezet en verkocht en ben gaan nadenken hoe ik mijn geld het beste kan inzetten. Dit is het geworden.”

De eerste twee initiatieven hebben inmiddels al financiering ontvangen: Vesta en Yerrawa. Vesta combineert de eigenschappen van het vulkanische materiaal olivijn met golfkracht om CO2 uit de lucht op te vangen. Yerrawa voorkomt dat broeikasgassen vrijkomen bij de verwerking van plastic en mest. Zij ontvingen respectievelijk 500.000 dollar en 350.000 euro voor het opschalen van hun innovaties. CarbonFix kiest voor een donatie of een lening. Bij een lening gaat het om een renteloze lening totdat de ondernemer winst gaat maken. Geld verdienen is dus niet het doel van CarbonFix. “We kijken eigenlijk alleen maar naar CO2. Dat is de nieuwe geldeenheid, zou je kunnen zeggen.”

Lees ook: Hoe Excluton van olivijn duurzame stenen maakt

Geen financiële winst, maar klimaatwinst

De winst die CarbonFix nastreeft is dus geen financiële winst, maar klimaatwinst. Met de donaties die de organisatie doet en de leningen die het verstrekt wil CarbonFix de overmatige opwarming van de aarde tegen 2030 met ten minste 1 procent voorkomen. “Dan kom je op ongeveer 125 megaton CO2-reductie per jaar uit. Dat is ongeveer twee derde van de hele uitstoot van Nederland.”

Daarom bevraagt CarbonFix potentiële initiatieven over de CO2-reductie die zij verwachten te bereiken. Als ze financiering krijgen moeten ze hun voortgang meten en daarover rapporteren. Wetenschappers en ondernemers met een goed idee kunnen dit delen op de website van CarbonFix, waar ze zes vragen moeten beantwoorden. Als ze op basis hiervan in aanmerking komen voor financiering, kijkt het bestuur naar het plan. Ook een wetenschapper wordt aangehaakt om het technische aspect te beoordelen. “De vraag is niet zo zeer of je hierin zou investeren, maar of dit remotely possible is. Is er een kans van slagen of is dit echt lariekoek?” Als er een kans is op een positieve bijdrage aan het klimaat dan maakt CarbonFix geld vrij.

Lees ook: ‘Slechts 0,01 procent beursgenoteerde bedrijven brengt geen schade toe aan natuur’

Niet alleen CO2

Sommige innovaties die goed werken tegen de opwarming van de aarde, hebben een negatief effect op een ander gebied. Dat kan ook gelden voor de initiatieven die CarbonFix financiert. Zo kan het storten van grote hoeveelheden vulkanisch materiaal aan de kust – wat Vesta van plan is – een negatief effect hebben op biodiversiteit. Van den Berg is zich daarvan bewust. “Met ons geld worden ecologische studies gedaan waarbij gekeken wordt naar de impact op het ecosysteem. Dat gaat zelfs zo ver dat ze in grote aquaria de hele voedselketen nabouwen.”

Van den Berg hoopt dat de onderzoeken aantonen dat de plannen van Vesta geen negatief effect hebben op de natuur, of zelfs een positief effect. Maar als de uitslag negatief is dan is hij daar ook tevreden mee. Het brengt de kennis verder en zorgt ervoor dat mensen niet onnodig op een technologie blijven inzetten.

Rijker verwacht Van den Berg niet te worden van zijn financieringen. “Maar ik hoop wel dat onze kinderen nog op een leefbare aarde kunnen wonen. En dat is niet in geld uit te drukken.”

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief: iedere dag rond 07.00 uur het laatste nieuws

Wil jij iedere ochtend rond 7 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze dagelijkse nieuwsbrief.

Foamplant maakt als eerste ter wereld 100 procent afbreekbaar schuim

“We zetten alles op alles om duurzaam schuim te maken, te recyclen en er weer nieuw schuim van te maken. En dat eindeloos te herhalen,” zegt CEO Martin Tietema van Foamplant. Schuim voor comfort Foamplant levert zijn groene schuim al een paar jaar aan de tuinbouw, waar het als duurzaam teeltsubstraat wordt gebruikt. Vanaf volgend jaar gaat de start-up zijn product ook leveren aan de meubel-, matrassen-, verpakkings- en andere industrieën. “Onze technologie kan gebruikt worden in meubels en banken, bedden en matrassen, maar ook in auto-, bus- of vliegtuigstoelen. Voor alles wat met comfort te maken heeft is het gewoon een goed, circulair alternatief”, zegt Tietema. Geen alternatieven Net als plastic is veel schuim gemaakt van polymeren, moleculen die zich eindeloos herhalen. Daardoor is het materiaal zo sterk en kan het in de natuur niet worden afgebroken. Plastic schuim zit bijna overal in; in kleren, schoenen, meubels of matrassen. Er zijn momenteel nog weinig duurzame alternatieven voor. Bovendien zorgt de productie van kunststof voor veel CO2-uitstoot. Foamplant wil daar verandering in brengen en schuim maken met een CO2-neutrale voetafdruk. Eyeopener Tijdens zijn studie moleculaire biologie aan de Rijksuniversiteit Groningen (RUG) ontdekte Tietema dat je plastic en schuim ook kan maken van biopolymeren. Dat zijn natuurlijke grondstoffen die worden gewonnen uit biomassa, zoals maïs, suikerriet of suikerwater, of uit reststromen zoals bermgras of glucose uit aardappelschillen. Dat schuim is na gebruik makkelijk te recyclen en zo niet, dan wordt het in de natuur weer volledig afgebroken. “Dat was voor mij een eyeopener en een trigger”, vertelt hij. Helft plasticafval is schuim Tegelijkertijd schrok hij van de enorme milieuproblemen die plastic veroorzaakt. “Het meeste schuim in de wereld wordt van plastic gemaakt. Qua gewicht is 10 procent van al het plasticafval schuim. Qua volume is dat de helft, dat we terugzien in de plastic soep, op de stranden of op de afvalbergen en in de verbrandingsovens. Dat volume is gigantisch. Daarom willen wij producten schuim van biopolymeren op de markt brengen. Wij geloven dat dit de toekomst is. We willen alle schuim recyclen en alle extra materialen die we nodig hebben maken van plantaardig materiaal of reststromen”, zegt Tietema. Lees hier meer over de recycling van plastic Begonnen in garage Vanuit die filosofie begon hij in 2017 Foamplant. Met een klein team in een garage van 30 vierkante meter. Daar werd de eerste technologie toegepast om van biopolymeren 100 procent afbreekbaar schuim te maken. “Testen op de universiteit hadden al uitgewezen dat het kon. We hadden allemaal de overtuiging dat we dit konden opschalen en er een massaproduct van konden maken”, aldus Tietema. In 2019 werd het eerste groene schuim geproduceerd en nu huist het bedrijf in een loods van 5.000 vierkante meter in Groningen. Het heeft inmiddels 38 mensen in dienst. Tietema: “Ons hele team is gedreven om een wereld zonder afval te creëren. De chemie vraagt zich steeds af: kan dat wel, kunststof maken zonder olie of afval? Wij doen dat gewoon en laten zien dat het kan.”De tuinbouw gebruikt duurzaam Growfoam, onder meer in de groente en fruitteelt in kassen en in de verticale landbouwGoedkoper en veiliger In de tuinbouw heet het duurzame schuim Growfoam. Dat wordt onder meer in de groente en fruitteelt in kassen en in de verticale landbouw gebruikt om planten op te laten groeien, als vervanger van de conventionele substraten. Dit alternatief is niet alleen groener, het bespaart ook kosten en is schoner en veiliger omdat er geen microplastics of andere vervuilers achterblijven. In de bodem is het volledig biologisch afbreekbaar door schimmels en bacteriën en lost het in een paar weken tijd op tot CO2 en water. Growfoam werd in 2019 gelanceerd. Nu is het bedrijf zover met de technologie dat het zijn duurzame schuim ook in andere materialen kan gebruiken. Bijvoorbeeld in matrassen van Auping. Dan heet het Moorefoam. Lees hier meer over verticale landbouw Betalen voor recycling Foamplant koopt zijn biopolymeren van bedrijven die ze van biomassa en reststromen maken. Het bedrijf maakt er vervolgens hoogwaardig schuim van. Al het schuim wordt weer gerecycled. Foamplant heeft afspraken met zijn klanten en inzamelbedrijven gemaakt dat al het schuim terugkomt. Daar betaalt het ook voor. Het schuim is talloze malen te gebruiken. “Wij maken van oud schuim weer nieuw schuim, zonder er iets van te verspillen. Wat niet terugkomt is geheel biologisch afbreekbaar. Wij geloven dat dit de toekomst is”, zegt Tietema. “Wij zijn het eerste bedrijf ter wereld dat in staat is 100 procent afbreekbaar schuim te maken op basis van circulaire materialen.” Kijk hier naar de uitleg van Martin Tietema: Jaarevent Groene Chemie met gamechangers Het platform Groene Chemie, Nieuwe Economie (GCNE) wil de duurzame transitie in de maakchemie versnellen. Het doel is een groene chemie met innovatieve technologieën, zonder fossiele brandstoffen en zonder CO2-uitstoot. In 2025 wil het platform al grote hoeveelheden ruwe olie kunnen vervangen door gerecyclede en biobased grondstoffen en op grote schaal groene elektriciteit gebruiken voor chemische processen. Daarvoor zijn nieuwe, innovatieve en baanbrekende technologieën nodig. Rond het jaarevent op 11 oktober, van 14.00 tot 17.00 uur bij de Kas in Woerden, interviewt Change Inc. diverse voorlopers, ‘gamechangers’ die deze doelen dichterbij brengen. Lees hier meer over het vergroenen van de chemische industrieMartin Tietema in een bak vol duurzaam en afbreekbaar schuimSchrijf je in voor onze nieuwsbrief: iedere dag rond 07.00 uur het laatste nieuws Wil jij iedere ochtend rond 7 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze dagelijkse nieuwsbrief.