Rianne Lachmeijer 27 juli 2022, 09:15

ECB: klimaatverandering kan volgende financiële crisis veroorzaken

Een klimaat-gerelateerde ramp of beleidskeuze kan als een schokgolf door de financiële sector gaan waardoor veel partijen in een keer veel geld verliezen. Dat blijkt uit een nieuw onderzoek van de Europese Centrale Bank (ECB) en het Europees Comité voor Systeemrisico’s (ESRB). Om de stabiliteit van het financiële systeem te borgen, denken zij onder andere aan een verplichte kapitaalbuffer voor financiële instellingen.

Duitsland overstroming dorp Overstromingen kosten veel geld | Credits: Adobe Stock

De Europese Centrale Bank (ECB) en het Europees Comité voor Systeemrisico’s (ESRB) onderzochten in een nieuw rapport hoe ‘klimaatschokken’ het Europese financiële systeem kunnen beïnvloeden. Uit hun bevindingen blijkt dat klimaatrisico’s zich snel kunnen verspreiden en zowel bedrijven als banken kunnen schaden. Dit toont aan dat klimaatrisico’s systemisch van aard zijn: er kan een kettingreactie ontstaan die de stabiliteit van het financiële systeem bedreigt.

Lees het rapport hier.

CO2-prijs als ontwrichting

Zo kan een snel stijgende CO2-prijs bedrijven in de problemen brengen. Daardoor kunnen ze hun betalingsverplichtingen aan financiële instellingen niet nakomen. Daarnaast kunnen klimaat-gerelateerde problemen zoals waterschaarste, hittestress en bosbranden nagalmen in de financiële sector als partijen vrezen dat hun aandelen minder waard worden en deze massaal gaan verkopen.

Volgens de ECB en ESRB zijn de risico’s zo groot dat het beleid zou kunnen rechtvaardigen. In het rapport beoordelen ze verschillende mogelijkheden om regels aan te scherpen. Een daarvan is de aanpassing van bestaande systeemrisico-buffers. Dit is geld dat financiële instellingen verplicht in kas moeten hebben om potentiële verliezen af te dekken.

Lees ook: Nieuw-Zeeland komt met eerste klimaatwet voor financiële sector

Minder investeren in risicovol gebied

Het rapport noemt ook ‘concentratiedrempels’. Deze zouden banken moeten motiveren om hun investeringen in CO2-intensieve sectoren of risicovolle geografische gebieden te verminderen. ‘Een overschrijding van de drempel zou kunnen leiden tot verscherpt toezicht door de toezichthouder’, schrijven ECB en ESRB in het rapport.

In dit rapport onderzochten de ECB en ESRB vooral de invloed van klimaat-gerelateerde risico’s op het Europese financiële systeem. Daarnaast beoordeelden ze de mogelijke beleidsoplossingen om deze risico’s te verminderen Er is een kans dat hun adviezen in de toekomst dwingender worden. ‘De nadruk zal in de toekomst verschuiven naar het versterken van een empirisch onderbouwde pleidooi voor beleidsmaatregelen in de EU’, staat in het rapport.

Waterstof als poeder opslaan voor eenvoudig transport

Twee technieken kwamen de afgelopen weken in het nieuws. De Australische Deakin University ontdekte dat je waterstofpoeder kunt maken met stalen ballen. Je vult een vat met een poeder (boornitride), stalen ballen en een gas. Vervolgens laat je het vat rustig tuimelen. De druk van de stalen ballen op het gas en het poeder zorgt ervoor dat het gas na lang draaien ín het poeder zit. Als je het poeder verhit komt het gas weer vrij en kun je het gebruiken. Deze techniek kun je toepassen op waterstofgas. Door het op te slaan in het poeder is transport makkelijker en goedkoper. Dat is nodig, want waterstof neemt bij kamertemperatuur en normale druk heel veel ruimte in. Er zijn al schepen die waterstof vloeibaar kunnen vervoeren, maar dit vereist hoge druk en lage temperaturen. Dat maakt de schepen lastig om te maken en duur. Zand en water Een andere techniek voor waterstofpoeder komt uit Hong Kong. Het bedrijf EPRO Advance Technology (EAT) gebruikt silicium (ook de grondstof voor zonnepanelen) om waterstofgas te binden. Of, preciezer: om een poeder te maken dat waterstof maakt van water. Want dat is wat hun ‘Si+’ poeder naar verluid doet. Je stopt het siliciumpoeder (een belangrijk bestanddeel van zand) in water en het begint te reageren met de watermoleculen. Zo ontstaat waterstofgas en siliciumdioxide, het materiaal waar kwarts uit bestaat. Beide methoden gebruiken interessante chemie om waterstof te verpoederen. Maar er zijn ook nadelen, met het oog op transport. Si+ weegt 7 keer meer dan de hoeveelheid waterstof die het oplevert. Hoewel transport dus makkelijker is, is het niet per se veel goedkoper. Je moet immers veel meer Si+ vervoeren. Hoe duur is waterstofpoeder? De techniek uit Australië kost veel tijd; je moet het vat uren laten tuimelen voor je noemenswaardige hoeveelheden waterstof hebt opgeslagen. En bij beide technieken is nog onduidelijk wat de kosten zijn van het verpoederen. Zowel in euro’s, als in benodigde energie. Voor de tuimeltechniek uit Australië zien de onderzoekers dan ook eerst een andere toepassing, in de fossiele industrie. Nu worden gassen daar van elkaar gescheiden door ze heel koud te maken, maar dit vreet energie. De tuimelmethode is vele malen goedkoper en scheidt de gassen net zo goed. Als de techniek populair wordt in de fossiele wereld, kan hij laten misschien ook toegepast worden voor waterstof.