Sebastian Maks
08 november 2024, 15:02

Onderzoek: interesse vanuit private sector in klimaatfinanciering neemt sterk toe

Experts bepleiten al jaren dat er meer privaat geld nodig is in de strijd tegen klimaatverandering. Inmiddels lijkt hun advies in toenemende mate te worden opgevolgd. Via samenwerkingen met de publieke sector maken private investeerders steeds meer euro’s beschikbaar voor klimaatmaatregelen.

Getty Images 1761646096 De interesse van private investeerders gaat vooral uit naar maatregelen die klimaatverandering remmen, zoals hernieuwbare energie of elektrische mobiliteit. | Credits: Getty Images

Een van de redenen dat er voorheen weinig privaat kapitaal naar klimaatprojecten vloeide, is dat private investeerders zulke projecten doorgaans als risicovol beschouwen. Daarom durven ze het niet aan om geld beschikbaar te stellen en kiezen ze liever voor projecten waarbij de return on investment zekerder is. Om private investeerders over de streep te trekken, kan het helpen als publieke partijen bijspringen. Zo’n constructie wordt ‘blended finance’ genoemd. De publieke partijen leveren bij blended finance zelf ook kapitaal en kunnen gunstige voorwaarden stellen zodat private partijen de investering aandurven. Het resultaat is een grotere pot geld dan wanneer alleen publieke organisaties kapitaal leveren.

Blended finance

Uit een analyse van de financiële netwerkorganisatie Convergence blijkt dat de hoeveelheid klimaatgerelateerde ‘blended finance’ in 2023 flink is toegenomen. Het totale investeringsvolume nam met 120 procent toe; van 8 miljard dollar in 2022 (ongeveer 7,5 miljard euro) naar ruim 18 miljard dollar in 2023 (bijna 17 miljard euro). Ook zag Convergence dat de omvang van gesloten deals toenam in 2023. Maar liefst zes investeringen passeerden de grens van 1 miljard dollar.

Een groot gedeelte van die stijging komt door de toegenomen interesse van de private sector. Die nam met 200 procent toe tussen 2022 en 2023. In totaal investeerde de private sector 6 miljard dollar (5,5 miljard euro) in klimaatgerelateerde blended finance. Hoewel de hoofdmoot van zulke constructies dus nog door publieke organen wordt bekostigd, stemt de toename van private financiers hoopvol, aldus Convergence.

“Nadat we jarenlang hebben gezien dat blended finance, en klimaatfinanciering in het bijzonder, niet aan de verwachtingen voldeden, zijn de bevindingen van dit rapport bemoedigend”, zegt
Convergence-CEO Joan Larrea. “Het vertelt ons dat de markt eindelijk slimmer, efficiënter en gedurfder wordt in het gebruik van katalytisch kapitaal.”

Mitigatie én adaptatie

Vanuit private investeerders is de interesse in klimaatmitigatie het grootst; maatregelen die klimaatverandering remmen, zoals hernieuwbare energie of elektrische mobiliteit. Zulke investering vormen sinds 2018 bijna 60 procent van de markt. Hoewel het mobiliseren van geld voor klimaatadaptatie (het bouwen van dijken of investeren in waarschuwingssystemen) vaak lastiger is, slaagt blended finance daar volgens Convergence beter in dan ‘normale’ investeringen. Dit kan zelfs nog beter als er meer wordt ingezet op wat de organisatie cross-cutting transactions noemt. Daarbij is een investering gericht op zowel klimaatadaptatie als -mitigatie. Door het combineren van de beide elementen, is de gedachte dat private financiers bereid zijn om de toegenomen risico’s die met adaptatie gepaard gaan, te accepteren.

Lees ook:

Opmerkelijk: 3D-geprinte betonnen bollen als energieopslag voor wind op zee

Om het elektriciteitsnet te ontlasten en om te gaan met fluctuerende periode van energie, is het belangrijk dat we energie tijdelijk kunnen opslaan. Eén van de manieren om dat te doen, is met waterkrachtcentrales. Is het aanbod van energie hoog, dan wordt water van de ene naar de andere kant van de dam gepompt. En als de energie weer nodig is, wordt het water vrijgelaten langs een turbine zodat er weer stroom wordt opgewekt. Het probleem is alleen dat waterkrachtcentrales alleen gebouwd kunnen worden in specifieke geografische gebieden. Idealiter heb je namelijk een groot meer of brede rivier en een landschap met hoogteverschillen tot je beschikking. 3D-geprinte betonnen bollen Het Amerikaanse bedrijf Sperra wil ditzelfde principe van waterkracht benutten, maar dan op de zeebodem in de buurt van grote windparken. Sperra wil grote, 3D-geprinte betonnen bollen op de oceaanbodem bevestigen. De batterij is 'vol' als de betonnen bol leeg is. Is er energie nodig - bijvoorbeeld als het windstil is - dan gaat een klep open en stroomt water onder hoge druk de bol in langs een turbine die elektriciteit opwekt. Is er juist veel windenergie beschikbaar, dan wordt de met water gevulde bol leeggepompt. Volgens Sperra bieden hun betonnen ‘pods’ dezelfde voordelen als waterkrachtcentrales, maar omzeilen ze de uitdagingen op land, zoals gebrek aan ruimte of weerstand van omwonenden. Bovendien zijn voor hun technologie geen zeldzame metalen nodig die normaal in batterijen gebruikt worden, zoals lithium en kobalt. Steun van VS en Duitsland Inmiddels heeft Sperra de steun gekregen van de regeringen van de VS en Duitsland. Het bedrijf ontving een subsidie van 4 miljoen dollar (3,7 miljoen euro) van het Water Power Technologies Office van het Amerikaanse Ministerie van Energie om de innovatie verder te testen. Sperra zal een energieopslagunit van 10 meter breed met een capaciteit van 500 tot 600 kilowattuur ontwikkelen en testen voor de kust van Zuid-Californië. Ook werkt het bedrijf samen met het gerenommeerde Duitse Fraunhofer-instituut en pompleverancier Pleuger Industrie aan de ontwikkeling van pompen turbines. Dit samenwerkingsverband ontving al 3,4 miljoen euro van de Duitse overheid. “Dit project is een belangrijke stap vooruit in de realisatie van energieopslag om ons elektriciteitsnet te verduurzamen”, zegt Jason Cotrell (CEO van Sperra) in een persbericht. “Onderzeese waterkracht in combinatie met 3D-geprint beton zal de energietransitie versnellen, terwijl we gebruikmaken van lokale arbeidskrachten met materialen die direct beschikbaar zijn. Lees ook: Opmerkelijk: een gevechtstank op waterstofOpmerkelijk: gips van samengeperst hout in OLVG AmsterdamOpmerkelijk: door overvloed aan stikstof rukken bramen, netels en grassen op naar het westen